Literarishe bleter · 1928-07-13 · 28 (13.7.1928) · p. Seite 541

54) ליטױ#רי*ע נלוסער 28 זא געװיכס אויף בעלעסריססיק. לענטנם איז *אראן אין דעם סרט^אן ענדערונג בום גוסן. םיהיןט לעבסנס ןןנגעהויבן ארוים• געבן שפינןןזא, פלאסןןן. כדאי בו דערמןןנען דר. שאבקים בוך איבער שפינןןזא. סיארבעסן אויך אויםן געביט םון וױסנשאםט א רײ ױנגע. ןןם הןןט אמעריקע א פלאץ םאר דר. חײם זשיםלאװםקיס ארבעם. בכלל זעט מען שוין די ערשטע שפרןן• בונגען םון ײדישער װיסנשאםם. די ײדישע שול־באװעגונג אין אסעריקע איז א גאנץ גרויםע, א שןןד בלויז, װןןס די פארטײען רײסן זיך ארום און זענען גורם, אז די שול-טעסיקײט זןןל װערן בעשפליםערס. א סך הןןםנונג געבן די לערער־סעמינארן. װען נישט די בע• ריםנקײס — װ$לם םעגלעך געװען בו שאםן םון זײ א מין אוניװערסיטעט. דןןס װןןלט געהאט א ריזיקע באדײטוננ םאר דער אנטװיקלונג םון ײדיש אין אםעריקע. י• ב. װילנער םארלאג פױ ב. הלעצהיז מאהםים גצרהי - געהליבענע װערה 1 באנד - א־ן אנדערע דערבײלונגען: 1) *ין ספןפ. 2) םאלוד*. 3) וזאסקע רןד רױפער 4) ם*ק*ר םשודר* 5) ׳עםןללפן *יליא•!)) םשעל- ק*ש. 7> ד־ *לטע איזןרנלל. ײדיש א. םרידקין םריז 6.50 1( ״ — אומעט און אנדערע דערבײלונגען: 1) אוםןט 2) אױף *ל־םן. 3) * םעשה םים קלי*ם• רעלעך. 4ו דןײ זײדע *־ניט אין לו*נקן. 5) דןר נל*בו. ײדיש א. םרידקין 6.50 ש ־ - האגאװאלאװ און אנדערע דערבײלונגען: 1) ט*קם:ש נ*רקל (קירבע לעבנם<8*שריבינג>. 2) דןר ם*נר*ם. 3) קין אין *רםעם. 4) ב*לעם. 6) ביך װ*ם ל*זם נלשם של*םן. 6) לונן. 7> דןד שםירןם-םוינל. 8) דע־ קןניג, װ*ם ה*לם הויך זײן ם*ן. 9) תבר• 10) * שםוטן םין דןר װײםן 11) דו ם*לד*םן. 12) דער םיל*ז*ף 13) םןשהלןך. 14) דןי זינער. 15) ק*נ*װ#ל*װ. *ריז 7.30 /^1 . - די מוטער <י*ס*ז> יי• י• =זיזזייים?לס95 . — מײן קינדהײט ײד. א. װײטןר סס.6 ¥1. - צװישז מענטשז ־י• ײי יײ1 ט זילב—?10 . - מײנע אוניװערזיטעטז יד א אין ם זולבירנ 9.20 אדרעס *י1 .3יכ?ר/ נאלעװקי קאןןפעראסיװ .ביכער״ װארשע. נאלעװקי •2 אװםשלוםלעבןר *#רקייו־: סארלאג .כחות׳, ײארשע מסקסים גןןרקי דאם געשעפט סץ יי ארטאמאנאװם 9,50 זכרונורת.-,5 *דרןם:.*2 1^זי\16א1ו) ■*יאבאזא^ז,■ז6נ(סע8״ *ררןם ם*ר נןלם: 96).13 .0 .א .ק קולםור הערט םען אומעטום. איך האלס זײ סאר אוםזיניק, ײדיש איז קודם-כל א זאך סון דער געגנװארט, םארן לעבעדיקן מענטש, און כ׳םארשטײ נישט, םארװזןם ם׳זןןל גרןןד אױף דעם געבים םון ײדישער קולםור זיך װעלן םארנעםען םיט נביאות• איך אלײן באםײליק ױך אין די ײדישיםסישע אונסערנעפוננען. ל״ען לעקביעם און בין קאסירער אין ײדישן לערעריסעמינאר. און די אלע ןןפשרעקענישן װעגן אונםערגאנג סון ײדיש םאכן אלע אויף םיר נישט קײן שום אײנדרוק. רעדן װעגן דעם, אז ײדיש קןןן אםןןל אונסערגײן, איז אקוראס אזוי בארעכטיקס וױ קומען בו גײן בו א ױנגנםאן און םיס אים אײנסענהען, אז ר׳װעט אםןןל שסארבן. דער חוב םון יעדן מענטש איז בו ארבעםן און אויב םעגלעך-בו לןןזן ירושה. אז דןןם ײדישע םןןלק הים ןןפ זײנע גײםסיקע .ירושותי, זײנע אוברות — דערין הןןבן םיר שױן א זיכערע ערםארונג. ײדן ה$בן באװיזן בו באהאלטן ביזן הײנםיקן טןןג דעם תלםוד, װןןס איז געשריבן םםש אין א בבל םון לשונות. ם׳הןןט איבערגעזעבס װערק, װאם זעען געשריבן געװןןרן אין אראבישע דיאלעקסן. קײן שום סםק נישס. אז אויב ם׳װעט געשאםן װערן עפעם אזוינס, װןןם הןןם א װערט סיזןןל בלײבן, װעלן עס שױן ײדן נישט לןןזן םארגעםן װערן. דער געשרײ גוםא. אז .םיר גײען אונטער״ איז אויך א םיםן װי שטארקדער ײד ביםערט, אז זײנע קול• טור־אוברוח זןןלן גישט םארלוירן װערן. איך בין סעםט אי• בערבײגט, אז אױך די אםימילאביע איז אין א געװיסן הינ• זיכס געװען א םןןרם, װןןס הןןס געשטרעבס בו דערהאלטוננ. דער בעסטער באװײז בו װןןס ײדן זענען םעיק, קןןן םען הןןבן םון דעם ײדישן ישוב אין אםעריקע. װען די עםיגראביע אהין הןןס זיך ןןנגעהויבן — אין 1882 — הןןם דער ײדישער ישוב אין אםעריקע נישם געהאט קײן שום באדײםונג כםעט. איבט איז דןןס אמעריקאנישע ײדנםום געװןןרן א גרויםע קול• סורעלע און פןןליםישע קראםט. בײ דעם גאנבן געװאלד װעגן דער אסיםילאביע אין אםעריקע — הןןט דןןס אםעריקאנער ײדנםום בעת דער םלחםה אץ שפעםער םםש דערהאלטן דןןס ײדנםום אין אײרןןפע און דןןם דױערס דןןך ביזן הײנטיקן םןןג. דער דןןזיקער םאקט איבערבײגט םער װי אלץ, אז ײדן זענען א ם$לק, װןןס שטיבט זיך נישט בלו ז אויף שפראך• בשוינסותדיקײם. — װעגן דער ײדישער ליטעראםור אין אםעריקע ז — די ײדישע ליסעראטור אין אםעריקע װאקסס. ןןבער כ־האלט, אז די ױנגע זענען .ױנגאטשעם׳, אקוראס דןןס, װןןם מיר, עלטערע, זענען געװען אםאל... אין א געװיםן זין הןןבן זײ אביםל געשעדיקט דעם פרעםטיזש םון די״י שער ליסערא• טור אין די אויגן םונם ביכער־קונה. דעי . <בסער הןןט זיך אזויסיל םןןל ןןפגענארט, הןןט אזויםיל מןןל געהאס בו סון םיט אינהאלםםלןןזע ןןדער אוםםארשסענדלעכע, היםער-םןןדער• ניםסישע װערק, ביז ר־הןןט זיך אינגאנבן אנטוישט. ןןבער דןןס איז גישם םער װי א בײסװײליקע זאך. א ײדישער רןן• םאן װןןלם זיך םארקױםס נישט שלעכט, ןןבער די ברה איז, װןןם די ײדישע פרןןזאיקער זענען ס רוב נאװעליםטן, און דער דורכשניטלעכער לעזער הןןם ליב .גאנבע׳ זאכן. לידער םאר• קױסס םען בײ די אוםות־העולם אויך שלעכט. א חםרון איז אױך דןןס, װןןם די ײדישע ליסעראטור איז בוסיל םארפרןן• לעטארישט. שולדיק זענען יענע, װןןס הןןבן כםדר געדרשנט, אז די ײדישע ליטעראסור הןןט אײן אױםגאבע: בו לערנען די ם א ם ן. בםילא הןןט די אמסעליגענץ גענוםען אױסםײדן ײדיש. כ׳האלט, אז ס־איז שױן די העכםסע בײט דך אומבו• קוקן, אז ם־טןןר נישם לײגן אין קײן ליםעראסור דעם הויפס■