Literarishe bleter · 1928-07-06 · 27 (6.7.1928) · p. Seite 530

27 א ליסןרןרי זן ול769ר 530; קויטיה.-ועצענזיעס. ביבליאגואפיע.-כואניה. װאס מען שוײבט װעגן ביכעו. 11^כ2 אט אזוי װוילױנגעריש און םאםיליער רעקלאםירס פרוגן דער ה׳״בן-אבא אין זײן .איששןןט א הקדםה״ בום בוך, אץ ם*רי שטײם נישס, אז םים זײן הכשר און אטעםטאביעם םראםאנירט ער םרוגם אנדענקן. װאס נאר םאר א .םעלות״ רעכנט ה׳ בן - אבא נישם אויםו — .װען דער םאנראםידונער הא■ בעקלאםט און בעמישט םיל רויקע (!) ײדישע קעפ, האט זיך באװיזן דער לאנג-דערװאר- טער(!) ײדישער םאעס — ש.*ש. םױג*. — ״און זיך באװיזן נישט אבי װי(׳.), נאר םריש, םונםער, שטארק, עבט*. — ״די מאםע (?) האס אים אויף אמאל ליב באקופען*. — . נישט םיט זיסע, אײנשלעםערנדע חלוםות און םיסטע(!), נעםלדיקע פאנסאזיעס איז ש. ש. םרוג געװען אויסן בו שטילן דעם הםון*. װײטער גײט א באנאלע כאראקטעריםםיק םיט דעם גאנבן קליפערגעבײג םין שרײענדיקע, סאקע םוםטע םראזן םון דעם םין, װי: ״ער איז נעװען דער יעניקער, װעלכער האס םיס א םאקל אין דער האנט(ו) באלויכטן די טיםע םאלקסםינסטערגיש, געװעקט און ם־ם שאלנדע קולות (!) נערוםן די םאסע בום קאמף׳ א. א. װ. האט דאך, אײגנסלעך, דער םארלאנ געדארםס ארויסגעבן אלע םרוגס װערק, און ארויםנעבן םיט םיעסעט, בשליםות און װי ס׳באדארף בו זײן, — האס בן אבא א פארטיקן תירוץ: — .די םולע אויסגאבן פון די קלאסיקער, װעלכע אנס- האלטן געװײנלעך א סילזײטיקן, אםשר(!) םאר זיך װערטסולן, אבער םאר דעם ברײסן עולם נישם אינסערעסאנסן(!) םאטעריאל, זענען טײער* א. א. װ. דער ה׳ בן-אבא איז שיין, אלזא, געװארן א םחותן פים די קלאםיקער און ער נעםט עס אױף זיך די עובדא בו ססקענען, װאם סארן ברײטן עולם איז אינטערעסאנט סון די קלאםיקער און װאם נישם,—און םארבײגײענדיק איז ער בכלל פסוםק אין זײער .םילזײ ט יק ן״ םאטעריאל, װעלכער איז ,אפשרי פאר זיך װערסםול... דער דאזיקער .א?שר" איז באםת ״קלאסיש״ו הײםט עס, אז פון סרוגן דארף םען געבן נאר א טײל — און אט װיאזוי דער ליטערארישער װארטזאנער פון םארלאג, דער ה׳ בן-אבא, קנעלט עס אײן םיסן לעזער (פיס דער ,םאסע״, װי ער האט זיך ליב אויסבודריקן): *— ״זײענדיק איבערבײגם, אז די ײדישע קלאסיקער זענען די, װעםען םען דארף ם׳רוב סארשפרײטן בװישן דעם ברײסן ײדישן עולם, האט דער םארלאנ ״ביליקע ביכער״ באשלאםן ארײנבונעםען אין דער דאזיקער אויםגאבע די יעניקע װערק, װעלכע בילדן, אזויבוזאגן, די קװינס-עסענץ. דעם תשבית םון דער אינטערעסאנסער און סילסארביקער פערזענלעכקײט פון דער ײדי• שער פאעזיע — ש םרוג. אין דעם דאזיקן באנד םון םארלאנ ״ביליקע ביכער״ װעלן דעריבער די לעזער געסינען בלויז די אויסגעבײכנסע, אויםגעקליבענע, כאראקסעריםטישע, װי אױך בו• נענגלעכסםע װערק סין אונזער קלאםיקער ש. םרוג, פים דער פװנד״ אז דער ברײטער ײדישער עולם זאל אס די װערק ױ( קענען אײנשאםן און דורך זײ לײענען, סארשטײן און ליב באקו- םען די ײדישע ליטעראסור״. אויב דער םארלאג װאלט באפת געםײנט ערנסס פיט דער ״ליבע בו דער ײדישער ליטעראטור׳, װאלט ער גאר אנדערש גע- דארםס ארויסנעבן סרוגן און נישט א בן-אבא װאלס דארס נעדרשנט!... ביז איבט האבן םיר געהאס בװײ אויםנאבעס סון םרוגם ײדישע װערק. אײנע םון דער רעדאקביע ,סרײגד״ (םעםערבורג, 1904), האט ארופגענופען פרוגס ײדישע שאםונגען סאר די יארן בדעטערנדיל, (קירבע באםערקוגגען) 1 אין רינע האבן זיך געעפנם פאבריקלעך םון ביליקע ײדישע ביכער. דער באגריף ״ניליק׳ איז אבער א בװײאיקער. עם קען זײן ביליק אין פרײז און ביליק אין אינהאלט. אװדאי דארף םען בא- גריסן יעדן פרוװ בו םארביליקן דעם פרײז םון א ײדיש בוך, פון םאכן אים דורכדעם בוסריטלעכער םאדן םאסן׳לעזער. װען איז דאם אבער גערעדט נעװארןו װען דער אינהאלט װערט נישט אנ- גערירס, װען דער אינעװײניקסטער װערט סין בוך װערט נישט םארםינערט דורך דעם םארקלענערטן ירײז. אויםן חשבון פון םרײז זאל נישס לײדן דאס בוך םיר האבן שוין געוען, װאם דעד רינער פארלאנ .ביכער סאר אלעםען׳ האס געםאכט בײ זײן ערשםן ארו־ספאר םיט א װערק. םון א גאנבער זאך האט ער געגעבן א דריטל—און דערבײ פרום װעגן דעם םארשװיגן. סון קישנס זענען געװאין ״פאלסשערן׳. אװעקװארםנדיק נישט םארענדיקש דעם ערשטן בוך,~ איז דער פארלאג אריבער בו א בװײטן. און אט האס זיך שוין באװיזן אין ריגע א נײער םארלאנ םיס דעם זעלבן םרײז םון בװײ גילדן א בוך. האבן םיר שוין אין ריגע, הײסס עס, בװײ װאלװעלע םאר- לאגן. בי זײ װעלן קאנקורירן בװישן זיך, װײסן פיר נישט, נאר װײזט אויס, אז דער ערשסער םארלאנ האט בדעה בו געבן איבער• זעבונגען אין דער בװײםער — אריגינעלע. אויב דער ערשסער הײםט .ביכער פאר אלעםען׳, הײסט דער בװײטער שױן גאר פשוס: ״ביליקע ניכער׳. ארויסגעגעבן זענען די ביכער גראד נישס שלעכש, אויםער• לעך. ליכטיק פאפיר, קלארע שריםס, 11 בויגן און 13 בויגן זאץ אין א בוך און — גאנץ פײנע הילעס• װו איז אנער די רעדאקביעז װו איז די באבױננ בום אינ• האלט סון בוךו װו איז די אחרױת סאר די אויסגאנעםו און ד א ס איז דאך דער עיקר. װילן די םאםריקלעך נישס האבן קײן ״פירמע״? נישט דערװערבן דך קײן ״נאפען״ו הם;ר זאל עס הײסן... און װי באלד אז מען האלם נאך בײ די ערשסע טריט, קאן םען נאך אלץ םארריכטן. אט װעגןידעם רעדט זיך עם טאקע: אפשר װאלט םען זיך אין *ריגע םארקוקט אויף א דײטשן ״ביליקן* װעלםםארלאנ און געבארגס כאטש אניסעלע ערנםטקײם, לפשל, בײ א רעקלאםס אוניװערםאל־ביבליאטעק. ״אויך״ ביליק— אבער סאליד אץ גוט! דער םארלאג ״ביליקע ביכער״ װיל געבן ״אריגינעלע״, ד. ד״ ײדישע קלאםיקער, אז ם׳זאל נישט קאסטן, םסתפא, קײן האנאראר און — ם׳זאל האבן אן ״אפזאץ. דאס ערשטע בוך, װאס דער דאזיקער נײער פארלאנ האס אקארשט״ארויסגעגעבן זענען: ״ש. םרוג. אויסנעװײלסע שרים טן״ (רינע, 1928). הײנס, אז דער סארלאנ האט געכאפס און ארויסנעגעבן א בינשל םרוגס שריםטן, איז דאך שוין םמילא קלאר, אז—,ש.ש. סרוג איז אײנער םץ אונזערע גדעםטע און בעםסע פאלקס׳דיכטער׳ — און דער עיקר נעדענקם: — ״ש. ש. םרונ—און נ יש ט קײץ אנדערעךו״•״