Literarishe bleter · 1928-07-06 · 27 (6.7.1928) · p. Seite 529

529 ליטערארישע בלעטער 27 זא םין דער זינלאזער מאסע פון נעשעענישן, א רײ אויסגע• םראכסע $בער מעגלעכע פארשוינען, און א רײ אויםגעסראכטע ןןבער מעגלעכע האנדלינגען, װעלכע םאכן םארשטענדלעך אין געבן א פירוש בום לעבן. דער יםוד פון דער זאך איז — אונזער בענקשאפם נאך א גרעםערער און קלןןרערער דערקענסניש םין דער נאטור און פינם גװעק סון דער װונדערםולער מיםטעריעילעבן, װןןס די געפײניקסע, םארבלאנדזשענדיקע אבער האםנדיקע טרענער י. אפאטאשו װעגן דעם פען-קאנגרעס דעם 25־טן יוני איז םארגעקומען אין װארשע אן אל• געמײנע םארזאמלונג םון די םיםגלידער פון װארשעװער ײדישן פען-קלוב, אויף װעלכער י. איאסאשו הזןט אפגעגעבן א באריכט װענן דעם פען־קןןנגרעם אין ןןםלןן. י. אפאטאשו װײזט אן אײף דער גרויםער באדײטונג, װןןם אונזער ןןנטײל אין פען־קאנגרעם הןןס פאר דעם ײדישן װןןרט. ער געםינט אז ס׳איז געװען א גרויםער שאנד, װאם שלום אש איז נישט געװען אין ןןסלן). אלע זענען געקוםען זןרגאניזירט, בונויםגערעדט און בו עטלעכע דעלעגאסן םון יעדן לאנר. אויך מיר דארםן קומען אהין ןןרגאניזירט. — דער םאקט גוםא, װןןם מיר זענען באטײליקט אין דעם אינטערנא• ביןןנאלן שרײבער-ןרגאניזאביע א־ז א זאך םון גרוים װיכטיקײם. אין ןןםלזן, למשל, הןןט עס געה־יבן דעם ןןנזען פון די ײדן, װןןם װוינען דןןרט זינט יןןרן. — איבס װערן געפלאנם א רײ װיכטיקע פראיעקטן דורך די פען׳קיובן. ם׳האנדלם זיך װענן דעם, מען זןןל באשטימען א פר^ז סארן בעםטן װערק םון די פעלקער, װןןם געהערן בום פען־קלוב. ס׳װערט איבס געגרײט א פרןןיעקם םפוח איבערזעבונגען בײ דעם סען־קלוב.ים׳זזןל,באשטימס װערן א םעקביע, װןןם זןןל רעגולירן און נזןרמאליזירן די איבערזעבוננען. אויך װערט איבט געגרײט א זשורנאל אין 3 שפראכן, אין װעלכן ס׳װעלן פרןןפאגאנדירט װערן די ליטעראטורן םון די פעלקער, װזןס נײען ארײן אין פען־קלוב. ײדיש הןןט א באזונדערן חן און לײטזעליקײט בײ די דעלעגאטן. םען םארשםײט, אז םען הןןט דזן בו טזןן מיט א שפראך, װןןס הזןט א רײכע ליםעראטור און אין גןןר דער װעלם. — םיהזןט בײם עולם אויסגענוםען דער בױלעםין םון װילנער סען-קלוב. די 25 עקז., װאס י. ןןפאסןןשו האט מיטגע• בראכס, זענען םארבוקערם נעװארן. מ׳הזןט ןןנגעװיזן, אז דער װילנער ביולעטין איז פײנער סונם םראנבויזישן און ענגלישן.— ןןפאטזןשו דערבײלס װעגן א רײ מןןמענסן םונם פען־קןןנג׳ רעם אין ןןםלא. די לעזער םון די ״ליטערארישע־בלעםער־ הןןבן די םענלעכקײס בו לײנען ןןט די שילדערונגען, װי אפאםזןשו אלײן גים זײ איבער. — שטײט אין דעם, װןןס איך טראכט זיך אוים כאראקסערן און איך לזןז זײ רײף װערן/ שןןו: יןן, אזוי מאכט םען דןןם. די כאראקטערן מוזן האלטן אין אײן װאקסן און זיך באנרעניבן און זיך באשםימען: זײ קזןנען ןןנהױבן אלם ליאלקעס, ןןדער אםילו אלם *סײםל פון דעם קאםםן׳. םאלםטןןף הויבס ןןן אלס אן ארומבלןןנ• דזשענדיקער קזןםענדאנס ןןדער אלם בירקום-קלןןון, אלם שיכור און פחדן, ער דערבײלט לעכערלעכע, אומגעלומפערטע ליגנם, און ער הןןט נישט קײן פרעסענזיעם צו זײן א װירק■ לעכער מענסש. און עם סוט מיר װײ, װןןם ער איז פאפולער נןןר אין דער סאזע, ׳ בשעת דער בװײטער טײל םון .הײנריך געםעלם נישט דעם פובליקום. סיקװיק און דןןן קישאס זענען געװען אין ןןנהויב םאר זײערע שעםער נישט מער, װי עלטערע הערן. אויף װעםען עס װארפס א קו־ל שנײ אן אוםסארשעמטער גאםףיונג... אויםגעטראכטע כאראקסערן םוזן אםס דורכגײן א סין קינדהײט, אין װעלכער ם׳איז אוםםעגלעך בו רןןסן, װי אזוי זײ װעלן זיך אנטװיקלען; און סײלמאל קומען זײ פלובלינג אפיר פון דער דןןזיקער קינדהײס, באהערשן דעם מיטלפונקט םון דער בינע און םארםולן דןןס גאנבע װערק. בוםײנסס דערשײנען די גרויםע כאראקםערן םון ןןנהויב זןן אין זײער גאנבער קראסט. כןןטש אײניקע סון זײ ה$בן דןןס בו םארדאנקען די םארבעםערונגען םון דעם םחבר, װעלכער זןןגט זיך ןןפ םון זײנע םאלשע אויםברויזן און פאסם• בו דעם ןןנהויב םון זײן שטיק בו דעם העכםםן אנטװיקלוננס• פונקס. יעדער װעלכער םארבעסערט, הןןם םיס אזעלכע פאלן בו סון. ןןבער איך מײן, אז מײנע שסיק גײען םןןרוים גענוג קרעפסיק םון ןןנהויב ןןן. בכלל דארף םען רעקןןםענדירן דעם םעטןןד םון דער נאםור. הענדערםןןן: םיט דער בײס, םײן איך, מוזן די כאראק• םערן װערן םאר אײך גאנץ רעאל. װען דןןם װערק האט שױן א שםיק װעגס הינסער זיך, םוזן אויך די כאראקטערן זײן אזוי נןןנם, װי די םענםשן אין װירקלעכן לעבן. בו . דערגײט איר דערבו, אז איר זעט אײערע םיגורן ןןנשוילעך פאר זיךז שןןו: נײן. איך קןןן זײ גישט ןןנבײכענען און נישט ןןנפןןלן. איך פארנעם זיך נישם םיםן געזע; םײן חוש פאר םײנע כאראקטערן געהער בו די נישס־ספעביםישע חושים, ער געהערס נישם בום נעזיכט־זין, נישט בום געהער, נישס בום געשמאק, נישס בום גערוך, נישט בום חוש׳המישוש. בװײ םײנע נןןענסע םרײנס זענען גרןןד געשםןןרבן. איך הןןב זײ בײדע געקענם סערביק יןןר. ןןבער איך קןןן אײך נישט זןןגן, װןןס פאר אםארב זײערע אויגן הןןבן געהאט. הענדערםןןן: איך דערםןןן זיך, אז איר הןןס םיר אםןןל געזןןגם, אז די פארשוינען אין ,דער ארבט אויםן שײדװעג׳*, םןןרעל אין ״קאנדידא׳ און קלאודען אין ״מ׳קןןן קײנמןןל נישס װיסן׳ זענען בונויסגעשסעלם םון פארשידענע לעבעדיקע מוםסערן. איר שאםט םסתםא ןןפט כאראקםערן, װןןם זענען א געםיש פון אײערע באקאנסעז שאו: איך טו װארשײנלעך קײנמןןל נישט אנדערש. אבער איך הןןב עס קײנמןןל נישט געסון באװוסםזיניק... סאנטאזיעו װןןלט איך אײך געקןןנט םער זןןגן, װי דןןם, ןןלט איך באריםס געװןןרן נישם אלם דראםאסורג, נןןר אלם -ר גרעסםער פסיכןןלןןנ. דער קעגנשםאנד םונם דענק־פראבעס ״ז גענוג א־יגסאך. ער באשטײם אץ דעם, ם׳זןןל אױםקלױבן