Literarishe bleter · 1928-07-06 · 27 (6.7.1928) · p. Seite 529

529 ליטערארישע בלעטער 27 זא םון דער זינלאזער מאםע םון געשעענישן, א רײ אײםגע• םראכסע $בער מעגלעכע פארשױנען, און א רײ אויםגעטראכטע ןןבער מעגלעכע האנדלונגען, װעלכע מאכן םארשטענדלעך און געבן א פירוש בום לעבן. דער יםוד םון דער זאך איז — אונזער בענקשאפם נאך א גרעסערער און קלןןרערער דערקענטניש סון דער נאטור און פונם בװעק סון דער װונדעיפולער מיסטעריע־לעבן, װ$ס די געםײניקטע, םארבלןנדזשענדיקע אבער האפנדיקע טרענער י. אפאטאשו רועגן דעם פען-לואנגרעס דעם 25־טן יוני איז סןןרגעקומען אין װארשע אן אל• געמײנע םארזאמלונג םון די םיטגלידער פון װארשעװער ײדישן פען־קלוב, אויף װעלכער י. אפאסאשו הןןט אפגעגעבן א באריבט װענן דעם פען-קןןנגרעם אין אםלי}. י. אפאטאשו װײזט אן אײף דער גרויסער באדײםונג, װןןם אונזער ןןנםײל אין פען-קאנגרעם האט פאר דעם ײדישן װןןרט. ער געםינט אז ם׳איז געװען א גרויםער שאנד, װאס שלום אש איז נישס געװען אין ןןסל£. אלע זענען געקוםען $רגאניזירם, בונויםגערעדט און צו עסלעכע דעלעגאםן םון יעדן לאנד. אויך מיר דארפן קומען אהין ןןרגאניזירט. - דער פאקט נוםא. װןןם מיר זענען באסײליקט אין דעם אינטערנא• ציאנאלן שרײבער־ארגאניזאביע איז א זאך םון גרויס װיכטיקײט. אין אסלא, לםשל, הןןט עס געהויבן דעם אנזען םון די ײדן, װןןס װוינען דןןרם זינט יןןרן. — איבס װערן געפלאנט א רײ װיכםיקע פראיעקםן דורך די פען־קלובן. ם׳האנדלט זיך װענן דעם, מען זןןל באשטימען א פר^ז סארן בעסטן װערק םון די םעלקער, װןןס געהערן בום פען-קלוב. ם׳װערט איצס געגרײם א פרןןיעקט םבוח איבערזעצונגען בײ דעם סען.קלוב.יס׳זןןל,באשטיסט װערן א םעקציע, װןןם זןןל רעגולירן און נןןרמאליזירן די איבערזעצונגען. אױך װערם איצט געגרײט א זשורנאל אין 3 שפראכן, אין װעלכן ם׳װעלן פראפאגאנדירט װערן די ליטעראסורן םון די םעלקער, װןןס גײען ארײן אין פען־קלוב. ײדיש הןןט א באזונדערן חן און לײסזעליקײס בײ די דעלעגאטן. םען םארשטײט. אז םען הןןט דןן צו טןןן מיט א שפראך, װןןם הןןט א רײכע ליטעראטור און אין גןןר דער װעלס. - ס־הזןט בײם עולם אויםגענומען דער בױלעסין םון װילנער פען-קלוב. די 25 עקז״ װאס י. ןןפאסןןשו האט מיטגע• בראכס, זענען סארצוקערט געװןןרן. מ־הןןט זןנגעװיזן, אז דער װילנער ביולעטין איז פײנער םונם פראנצויזישן און עננלישן.— ןןפאסןןשו דערצײלט װעגן א רײ מזןםענםן םונם פען-קןןנג׳ רעס אין ןןםלא. די לעזער םון די ״ליסערארישע-בלעםער׳י הןןבן די סעגלעכקײט צו לײנען ןןט די שילדערונגען, װ אפאטןןשו אלײן גיט זײ איבער. — שסײט אין דעם, װןןס איך טראכט זיך אוים כאראקטערן און איך לןןז זײ רײף װערן״. שןןו: יןן, אזוי מאכס םען דןןס. די כאראקטערן מוזן האלטן אין אײן װאקםן און זיך באגרעניצן און זיך באשםימען: זײ קןןנען ןןנהױבן אלם ליאלקעס, ןןדער אםילו אלם .סײםל פון דעם קאםטן׳. םאלםםאף הויבס ןןן אלם אן ארומבלןןנ• דזשענדיקער קןןמענדאנם ןןדער אלם צירקוס-קלןןון, אלם שיכור און פחדן, ער דערצײלם לעכערלעכע. אומגעלומיערםע ליגנם, און ער הןןט נישט קײן פרעטענזיעס צו זײן א װירק• לעכער מענסש. און עם טום םיר װײ, װןןס ער איז סןןפולער נןןר אין דער םאזע, בשעת דער צװײםער סײל םון .הײנריך ^ין״ געםעלם נישט דעם פובליקום. פיקװיק און דאן קישאט זענען געװען אין ןןנהויב סאר זײערע שעםער נישט םער. װי עלטערע הערן, אויף װעםען עס װארםס א קויל שנײ אן אוםםארשעמסער גאםןיױנג... אויםגעטראכטע כאראקסערן םוזן אפס דורכגײן א מין קינדהײם, אין װעלכער ם׳איז אוםםעגלעך צו רןןטן, װי אזוי זײ װעלן זיך אנטװיקלען; און טײלםןןל קוםען זײ פלוצלינג אםיר םון דער דןןזיקער קינדהײט, באהערשן דעם מיטלפונקט פון דער בינע און םארםולן דןןם גאנצע װערק. צוםײנסם דערשײנען די גרויסע כאראקםערן םון ןןנהויב ןןן אין זײער גאנצער קראסט, כןןטש אײניקע פון זײ הןןבן דןןם צו םארדאנקען די םארבעםערונגען סון דעם םחבר, װעלכער זןןגם זיך ןןפ פון זײנע םאלשע אויםברױזן און פאםט• צו דעם ןןנהויב פון זײן שטיק צו דעם העכםטן אנטװיקלונגס• פונקט. יעדער װעלכער םארבעסערט, הןןס םים אזעלכע םאלן צו סון. ןןבער איך םײן, אז מײיע שטיק גײען סןןרויס גענוג קרעפסיק םון ןןנהויב ןןן. בכלל דארף םען רעקןןםענדירן דעם פעסןןד םון דער נאםור. הענדערםןןן: םים דער צײט, םײן איך, מוזן די כאראק• םערן װערן םאר אײך גאנץ רעאל. װען דןןם װערק הןןט שױן א שסיק װעגם הינםער זיך, םוזן אויך די כאראקטערן זײן אזוי נןןנט, װי די םענטשן אין װירקלעכן לעבן. צו . דערגײט איר דערצו, אז איר זעם אײערע םיגורן ןןנשוילעך פאר זיךז שןןו: נײן. איך קזןן זײ גישם ןןנצײכענען און נישט ןןנפזןלן. איך םארנעם זיך נישם םיםן געזע; םײן הוש םאר םײנע כאראקטערן געהער צו די נישט־םפעציםישע חושים, ער געהערט נישט צום געזיכט־זין, נישט צום געהער, נישם צום געשםאק. נישט צום גערוך. נישט צום חוש-הסישוש. צװײ םײנע נזןענםע םרײנט זענען גרןןד געשסןןרבן. איך הןןב זײ בײדע געקענם םערציק יןןר. זןבער איך קזןן אײך נישט זןןגן, װןןם פאר א פארצ זײערע אויגן הןןבן געהאט. הענדערםזןן: איך דערםןןן זיך, אז איר הןןס םיר אםןןל געזןןגט, אז די פארשוינען אין ,דער ארצס אויםן שײדװעג״, םןןרעל אין ,קאנדידא״ און קלאודען אין .ם׳קןןן קײנמןןל נישם װיםן״ זענען צונויםנעשטעלם םון םארשידענע לעבעדיקע מוםטערן. איר שאםט םםתםא זןםט כאראקטערן. װןןם זענען א נעםיש םון אײערע באקאנסעז שןןו: איך טו װארשײנלעך קײנםזןל נישם אנדערש. זןבער איך הןןב עס קײנםןןל נישס געטון באװוםםזיניק... םאנטאזיעו װןןלט איך אײך געקןןנט מער זןןנן, װי דןןם. ןןלם איך באריםט געװןןרן נישט אלם דראםאטורג, נןןר אלם -ר גרעסםער פםיכןןלןןנ. דער קעגנשסאנד סונם דענק־ירןןצעס -ז גענוג א-ינפאך. ער באשטײם אין דעם, ם׳זןןל אויסקלויבן