Literarishe bleter · 1928-07-06 · 27 (6.7.1928) · p. Seite 526

27 זא ליסןווויזן נלןסןו 526 הויך, שװארץ-געברױנם און םול-געאײטערם, אין א שװער באװעגן, — און זײ םארנעםען אלע װעגן די ק י — און זײ גײען, גײען און זײ גרעסערן זיך, שאקלען מים די קעפ און מעלה-גרהן, און פרײכען מיס די בײכער, און װײדלען םים די װײדלען, — און אין נאננ אין זײערן, רחבותדיק און ברײט, מיט יעדן פעססן פיר־פים׳סרןןם, גולײגט זי זיך, איבער דער שםןןט, םיט יוםטער הײמישקײט, די שװערע לאסט און שפע פון בהםהשקײט. דאם ד־ייד פון זשורנאד־^יכט נו, יא. זזןל זײן. איך בין א זשורנאליםס. איך שװעב נישט אין די הימלען און רעד נישט זים םון אײביקײט און זעעלעס, איך לויף אויף שרםות, אינסערװיוען, בונטן און אלערלײ געזעמלען, איך האלס דעם פולס אויף שעה, און שאף נןןר אקםועלעם. איך האב אן אויג, בעפינסלט. װי• טויזנםער שװארבאפלען, בײז און שיקלדיק און כיטרע און נעלײםיק, די נײעםן, װי פישעלעך, זיך באםלען אין נעץ־םאננ,—איך האלט די גײט בײ איר דופקו םון םרי ביז שפעט,—אן אומױ טרײבט םיך אײביק, טרײבט םיך: װו גליק און עלנט, אנמאכם און גבורות,— דעם לעבנס-טןןג, װי א םארביק ןןפגוג־בילד,—דןזס שרײב איך אין היגיקע, אין םיבערהאםסע שורות. די גדולים חנפענען אוגז און זוכן באלד דעם נוגן, גלעטן און םאראכטן אונז, װי די קןןקןןטן, שפיאנען: װי בעטלער שטײען זײ, װען אונזער אײנער םאכם נןןטיגן, און בעטן אונסערטעניק, װי די הינם: זע, דערםןןן סײן גןןמעןו און ןןט אזוי, זענען מיר: םענער־פלאנגער, באװונדערער, לעסטערער, העגער, לויב־םארשםרײסער,— דער רום,—ער גאפלט זיך בײ אונז, װי א םאריאנעסןיםענגער! דער שוסט,—זענען םיר,—דער פאסום איז די גײסונג. און מײן װןןרט,—ם־װערס אויסגעכאפט, װי כװאליעם, אין אלע װעלט־טײלן, װי פון ראדיןן־סםאגיעס, װי אן עכא בין איך,—יעדעס װןןרט,—כ׳געשאל עס, םילפאך, טויזנםםאך,—און ם׳דרוקן עס רןןסאגיעס. לעיעלעם און קעניג, פוקס און םלןןנים! םרײנד, םים שטאלץן מיר זענען רעפןןרטערן — מיר לעבן אין דערװןןכן, און שבת םלאמט אויף אונזער פניס, מיר לוישן, װי בײם ים, דןןס אײביק װערן פון דער גײט, — און װי םושעלען, רוישן מיר זי גוריק, אין זינג־געזאנג, רוישיק, װןןגיק, — םיר טוען אונזער װןןרט געברעקלען, געקרישלען, די גײט געמןןלט אונז, װי גןןלדענער שטויב, אין לעבן םון דער כרןןניק. איר הארץ הןןט איר עפעם םןןרגעזןןנם נישם קײן גוטס... זי איז מיס א קלאפנדיק הארגן ארויסגעלאפן אים זוכן. געפונען הןןם זי אים אויםן מארק, לעבן גבירס הויז. ער איז געשטאנען אין א םארגארסלטן שלןןפרןןק מיט דער יארמולקע אויפן קאפ. אויםגעגויגן װי א ססרונע, און ארום אים א םחנה פון מאנסביל, װײבער און קינדער... םשוגע געװןןרןו... ל־יידער פרד יי מ. נײמאן פרייד־ייש שטעטל־י אזוי זעגען זײ די הײזער דןן, געלאםעטע און געהויקערט, און בלןןטיק און געלעכערט זענען אלע ברוקן, שװארץ און טריב, און די מענטשלעך גײען דא געבויקערט. און מען גלןןגס און חוקרם, — און ס־ברומט םון זײ דאם בײזע מרוקען. די אלטע לײט, זײ בליקן פון די פענססער, װי אין רעםען׳ װי אלס־םארגעםענע פןןרטרעסן, — און קוקן אויס אויף עסעגן און ערװארסן װעםען, און די קינדער, מיט באראגטע נעזלעך, שפילן זיך און שפעסן. אט גײס דער װאסער־טרעגער, און מיס די װיעסלעס הוידעט, און דאכט זיך: ןןס העננס אויף אים דאם גאנגע שסעסל אויף משקולת, און אלץ װאקלס זיך—דער ברונעם און די קירך און די קרומע הײזער, אט גײט אן אלטיטשקער, דין און שװארץ, װי א שפין אין חלל, — אזוי גוםודעט, און נןןך אן אלטיםשקער — שאטנדיק, םקעלעטן. דער היםל איז דא נידעריק. און פליסט אין בלויע פאסן. ער בויגס אראפ זיך, דער היםל דא. און װיל װןןס אונטערזאגן, און אײנרויםען שטיל... אין עול אין שװערן קןןנען עס די מענטשן דןן נישט דערהערן, — און זײ גײען דןן, אין שאטנס םון די הײזער אײנגעסוליעט, גאפל—שפינען—מענטשעלעך, װאקלדיק, אויף משקולת. און דומף און דערשטיקט זענען דא די םענסשן־קולות. אונטערן שטאט זענען די הײזלעך נידעריקער, געװײםם, געבלויט, און אין גריגע גערםנדלעך געטונקען, און װײבער זיגן אויף די שװעלן און שושקען זיך און װונקען, און דאכטן דאכט זיך: די הײזלעך זענען אוהלס, און ס־גרינם איז גרינם םון קברים. — דןן איז אן אײביקע אומםארענדערטקײט. א פארנשמהטע, — זי ניגונט םיט אײנטעניקײט, װי די גרילו א מארק, א ברונעם, א שולעכל,—און הײזלעך גולאמעטע און שטיל. אזא אײביק־ניגון, — די מענסשן רוען דןן, אלם־קינדישע, װי אין קברים און אין װיגן. און ןןט, איבער הײזער דןן אין מענטשעלעך, קלײן און טריב און שװאך, װי שװןןמען, בויגן זיך און בוקן, קומען אנגורוקן םיט א מרוקען, װי פאנטןןםעןן