Literarishe bleter · 1928-07-06 · 27 (6.7.1928) · p. Seite 524

27 זא '׳ים?(־*(־'*?! ל 7 1 7 ו 524 בײם עמוד, א חזנטע פון אדעם, גוי□ זינגען ײדיש 11. )1. װ. װעגן דעם װעלן מיר גערן דרוקן. צום גליק. האכן נאך אונזערע ערנםסע םוזיקער, װןןס קענען שרײבן. דרך׳ארץ פאר זײער קונםט, אזוי, אז די סענ• סאציאנעלע .מוויק-גײעם׳, װאם דערשײנען אמאל יא אין נע• װיםע גײטונגען, װערט .געשריבןי אדער סון אזעלכע, װןןס קענען נישם אונטערשײדן םון א טןןן פון א םוזיק-אינםטרוםענט ביז דןןם םובען םון אן אױטדמאביל־הןןרן, ןןדער אין בעססן פאל פון אזעלכע, װאם האבן פרײען אײנטריס אין םוזיק• הײזער. קריגן אינפארםאציע בײ מוזיקער און קענען שוין אונסערשײדן פון א בלעכל נאטן ביז א כינעזישן װאש-בילעטל. דערצו האט זיך לעצטנס ארײנגעכאפט דער םארביטער• טער פארטײ־קאמף. אזוי, אז װען די ,פרײהײס־כןןרן* פון ניו• יןןרק, סשיקאגע און םילאדעלפיע הןןבן דורכגעםירט אזעלכע גרויםע װערק. װי ״צװײ ברידער׳־, .צװעלף״, ,מײן נישט די װעלס איז א קרעכעמע״ אץ ״םשיח בן ױכף׳, הןןם קײן אײן צײםונג נישס געפונען םאר נויסיק אםילו צו דערםאנען מיס א װןןרמ, אויסער. נאטירלעך די ,םרײהײס״, װאם אונ• טער איר גײסטיקער השגחה געפינען זיך די כןןרן. פונקס אזוי װערן באהאנדלט די אנדערע כןןרן םצד דער ״פרײהײס״. װי די מעשה זןןל נישט זײן, דער סך-הבל איז א גאנץ טרויעריקער: א םך סודק — אויף די פןןליצעסז און נןןך םער קינםטלערישע מוזיק־קןןמפןןזיציעס בײ די מוזיקער אין די שוסלןןדן. 1 ײיי 1928. — 132 זײטן׳ 50 בילדער — אדרעם: •2 1ז1זײ*1*א .3־י\<32זפ ,"זזי1סץ8 אין שטענדיקע הויפער כןנןן באדומען איםזיספ םין לאאפ. ״ביכער גןדרוקס ארף ןקםשדע *יין ■*8לד דן-לוקם, נןבונדן, 480 ז־יםן ■רייז 3.75 דןןלאד, םיס ■!ןדמא 4.00 דאלאר. בפשםןלס תיכף. רי אויםנאפן איז באגרענןצם צו באקוסןן אין אלן בוך-נןשןפסן. .ז)5 מס)מ!01 .5 426 ,ז6ו1ס*ו1נ1טק ,חו6)5 .1\ ._1 •111 01110380 ײדישע דיכטערינם — אנטאל־יאגיע 400 יאר ״דישן 6רױען״ש**וננ. 40 י*ר םאדןרנן ײדישע •דויען־דלרםוננ. א װוםלוננ פון 70 ײדישן דירשעדינם, 360 ללדער ■ון ■ןועםןם פון די עלסםסע ציםן ביז א־צס — אילוםםרלדס םלם 50 בילדער און רעפדאדוקציןס, ב*צירם פארל־־י^ג?־־*• מ• שמײן־ פון די 180 קאמפןןזיציעם, װאס זענען ביז איצט דער• שינען אין א 150.000 עקזעמפליארן. ליגן אויף די פאליצעם פון פארלעגער ארום 90.000, װעלכע װארםן אויף דערלײזונג... אין די ארום 60 סויזנט פארקויפטע קאפיעם גײען אזעלכע װעלט־בארימטע לידער, װאס זענען בלויז איבערגעזעצט געװןןרן אין ײדיש. װי ״מאי קא משמע לן״, ״דודעלע׳, ״א חזנדל אויף שבת״ א. א. װ. א חוץ דעם האבן בלויז א פאר לידער, ארי■ גיגעלע. װי ״קים צו מיר אין חרדל״, ״תנחום׳ און ״יום כיפור צו מנחה׳, געהאט די זכיה איבערגעדרוקט צו װערן עסלעכע פאל, אזוי אז װען מ־זאל אראפנעמען די פאפילערע לידלעך און פאלקס־לידער, האבן זיך פון די 150.000 עקז. אין 180 אויםגאבעם בלויז א 10 אויםגאבעם פארקױפט אין ארום 40 טויזנם און די איבריקע 170 אויסגאבעם, און ארום 20 טויזנט. דאם איז דער םרויעריקער סך־הכל. די עטלעכע ביכער, װאם זענען געדרוקט געװןורן. האבן נאך אן ערגער מזל. אזוי, למשל, זענען די צװײ בענד ״םוזיק■ לערע״. כמעט נישט גערירט געװארן צום פארקויף. אויב דער פארקויף איז אזא שװאכער, טא װי קומס עס, װאם א פריװאם־פארלעגער דרוקט פונדעססװעגן אזוי פיל נײע קאמפןןזיציעם, װען עס ליגן אזוי םיל סויזנסער נישס פאר- קויפטע זאכן ז איז דער תירוץ : די ערשטע אפגעדרוקטע לידער, אלס א נײע דערשײנונג זענען נישקשה געגאנגען, די װײטערדיקע קאמפןןזיציעם האבן שוין אפילו אן הןןנאראר נישט ארײנגעסרןןנן קיץ רוחים. און דער פארלעגער הןןט זיך אפגעזןןגט צו דרוקן, בתנאי, אז די מוזיק-מחברים זןןלן באצאלן דרוק־געלט, דאן װעם ער ארױפשטעלן זײן םארלאגם־נןןמען. און מוזיקער האבן גענומען שפארן סון דןןס נויסיקםטע און לןןזן ״אדויסגעבן״ זײערע װערק. דער םארלעגער הןןט אױפגעהערט סילן װעלכע־עם־איז קינסםלעריש־מןןראלישע אחריות אוז גענומען דרוקן דןןס, װןןם עם איז באצאלס. און עס האבן גענוםען צאלן און זיך דרוקן װעמען עם הןןס זיך נאר געדוכטן, אז ער קאן שרײבן ״מוױק״. דער מוזיק־םארלעגער איז אזוי ארום געװארן א הכשר־געבער, פאר דער װעלט. מיט דער גע• רעכטער טענה אפשר : אויב ביכער־םארלעגער מעגן ארויםגעבן אזוי פיל ביכער םון דיכסער, דראמאסורגן און רןןמאניםטן, װען זײ באצאלן פארן דרוקן, טןן פארװאם סאר עס דער מו• זיק־פארלעגער נישט ז די אמעריקאנער מאראל: קונסט איז אזוי װײט קונםט, װי לאנג עס באצןןלם זיך. און עס האט געבראכט דערצו, אז די באמת-טאלאנסירסע מוזיקער דריקן כמעט גארנישט די לעצטע יןןרן. װײל נישט זײ קענען און נישס זײ װילן באצאלן פאר זײערע שאםונגען. דער םך־הכל: װער עם הןןם געלט, קען װערן א קןןפפןןױטאר. ס׳װאלט אפשר נישס געקוםען צו אזא טרױעריקן צו• שטאנד, װען נישט די אמעריקאנער ײדישע פרעםע, און סײל- װײז די מוזיקער אליץ, װעלכע הןןבן נישס די םינדםסע ערנסטע באציונג צו ײדישער מוזיק. זענען דאך פונדעסטװעגן דערשינען אין די יארן 1920-1912 װונדערבארע קאמפאזיציעם, װעלכע װןןלסן בײ די אומות־העולם ארויםגערופן באגײםטערטע אפהאנדלונגען. בײ אונז ןןבער האט מען זײ אינגאנצן םארשװיגן. א רעדאקטאר םון אן אײנםלוםרײכער םעגלעכער צײ■ ונג,—װו איך בין געװען עסלעכע יןןר א םיטארבעטער, אלס וזק םבעץ — האש ב׳י םיר פארלאנגט בלויז םענםאציע־שטןןף ז ינע לעזעי װי, לםשל, װעגן חזנות און חזנים, א נעגער