Literarishe bleter · 1928-06-22 · 25 (22.6.1928) · p. Seite 490

25 זא ל יפןרןרי ין נייסןר 490 | קויטיה.-רעצענזיעס. ביבליאגראפיזז. — כראניה. װאס מעין שוײבט װעגן ביכער. ז״ערע עגערגישע שריט מערט *עטראגן דזרך פארבלאזע דעזשור- נעס און נרױע קורידרס. אסילו דער סלאן םין א תכל־ת סאר דער שםעסלדיקער ארעפקײס, *יבעוװאנדערינג אויף ערד, קימט אויך סון א םינאגענט, חאס האט אויסגעלײעגט װעגן דעם אין םערעזשינס ארפיקלען אין *עפעם־ און זיך אנגעשטויסן אױף דעם טאקע אין דער װאר נײם אײנסןןנען א סארלעגענעם שטײער סון א קבננישער סײ-הויז. אי, סך-הפל: אננעששרעננשער װילן ארויסנוברעננען דעם םליסיקן שסײגער, נישט אױסטײלנדיק קינססלעריש די װיכסיקסטע פראנעסן פון סשיכאלאנישן און סאניאלן באדײם. דאס זעלבע דארף פען אויך זאנן ױעגן דער שסראך און םטיל אין די נאװעלן. פערסאװ האם א חוש םאר אײנענעם םסיל און דערנײל־םאום, ער קען עם אנער נישס ארגאניש נונויםגינרן מיסן אינהאלסיא ן שטאף סין די דערבײלונגען. ער האט א בא- דערפעניש עו נעסען נישס קײן בלאסע טענער און עםאציאנעל־ שטילע רײד, נאר צו שילדערן הארנ, בונס אין שלאניק םיס םםש• אויפרײכיקע װערטער. עם נאקופט זיך אבער גאנץ אםט אן איבערפראדוקציע םון שסארקע םעםאםארן און נונםע סארגל״כיג- גען, װאם זענען ערשסנס א באיאכט אן-און-םאר־זיך א ן זענען נישס קײן פועל-־וצא םין א שטארקן, פולםירנדיקן אינהאלט. א נײשפיל קען רען ברענגען כאקע גלײך םון אנהײב, םון דער ערשנער דערצײלונג ״שערנלעך׳, װאס איז, אגב, די םײנםטע אין דע־ זוםלוננ. .אםשר א נאננע םינוס האש ז־ך א גלאנציקער שליסל געראנגלם םיט דעם הײזעריקן און פארראנםעטן שלאם, ביז װאנען א ש־וערע און פיט אײזן באקלאפשע סיר האש א גענעץ געטון םיס א צעעפנטער פוםסקײס און אײנגעשלוננען דעם שװארצקעפיקן און שפאטיש-רנדנדיקז נאקי-שרענגש*. פון די גאנצע סיר שורות אין א פאר װײםערדיקע איז אױסגעשלאסן, מ׳ואל םארשםײן, אז דאם פײנט פען: דער װעכסער האס געעםנס די תזיכה־קאפער און ארײנגעלאזן א נײעם ארעסכירכן. א צװײסע אײגנשאםס םון פערםאװם םסיל איז דער, אזוי־ צו-זאגן. בלינדער נרתידיקער זאץ, װאס פײדט אוים דעם בא- שטיפט.־ ארטיקל אין בינדס זיך םערםסנסײל םיט די איבעריקע זאצן דורכן צײשװא־ס. ערוװן םון אם דער עסעקטאציע אין דדר רערצײל-םארם באסערקט זיך אין אינזער נײער פראזע. מענלעך, אז דאם איז אוגשערן אײנפלוס םון דער נײער רוסישער ליטערזי־ םור. אלנםאלס, דארף אויםגעסארשט װערן, אין װעלכע םאלן רי סארם איז ארגאניש נויטיק אין דער עםעקס דערגרײכם זײן ציל. דעם שליסל צו דעם װעט אפשר געבן דוד בערגעלסאן, ױעלכער האט, װי םיר דוכס, דער עדשכער בײ אונז באנוצט אט די פארם און םיםן אײגנשאםטלעכן פאר אים קינםטלערישן טאקט און םאס. בײ פערסאװן איז נישט שטענדיק סאראן אש די אוים- גערעכנשקײט םץ צילבאװוםטער קינססלערישער סעכניק. א געװי- סער עםעקט באקיםש זיך דאך בולם, שוין ציליב דעם, װײל עם שאםש אן אויםגערידערטן טעםפ אינם ארס דערצײלן, װאם איז װי אן אפהילך סון דער אויפנערורערטקײט אין דער איבערגאנגס־ צײט. א פאר קלענערע בײשפילןל .ערגעץ־װו סײםט א פאסרול. װיל םען א שארך דערשפירן. םארזיכפיק קלאםערט םען די ביקם. אטעםט נאר שטילע. צוגעשוליעםע גאס אין װאיס עפעס אױס•. רוםם זיך אפ א כאקי־ױנג״. אדער: ,האט שסאב גלײכצײטיק אלע םענםטער באלויכטן א־ן היפשע םלעקן. געלע און בעלםעװאטע געשלײדערט גלײך אויסן םראפואר. קלןזפס םיט אן איפפעסיקן ברויז דער דוםק אין אסאיקאנס אפנענוםענים םויער און צים א סעדעםל סון סארפלאנטערסן קנױל, װאס װיקלט זיך און װיקלט ס. •זרסן־ו—״קןיננרייש״ (דערנײיונג^. **רלןג ,תיל אין ביך״, מןסקװש 1928, גשרריקם אין 3000 עקז. נײע פרןןזע. דער םאן — די צײס פון גירגער*קריב נןןך דער אקטאבער רעװאלוציע. רעװאלוציע און בירנער-קריג האבן צעםרײסלט די יםודות פון אלטן לעבנסשםײגער, װו טראדיציע האס, װי אן אײננעסונדעװעםע באלעצאסכע, פארשפרײט זיכער- קײם און רויקע צופאסוננ צו אלע עגדערונגען אין לעבן. א נע־ ראנגל סון די צװײ הויפס-קלאסן אין דער נעזעלשאפש. צװישן פלאנטערט זיך נאר ידער םיסל.שיכס, װאס זײעט שסי• מונגען פון פאניק, צום נונססן פ ן ״ דער קאנטר• רעװאלוציע, אדער ער װענעסירט אין זײן א םנוצלעכן ארוכ• דרײען־זיך אין הילפלאזן ז כן םיםנים אױף ״בעסערע׳ צײטן. ש. פע־סאװ פרוװס צו געבן דאם ײדישע שסעטל אין אכ- דער איבערנאננם-צײט שױן האט דאס שכעסל באקוכען א נײעם פײם. די בא״עבאסישע הײזער פון די זאקס און אסארקאנם וענען אכסניא־ ק פא־ניםען דורך לעדערנע רעקלעך, אויםפירקאםען און ששאבן םון די ראיאנע . עס ציען זיך סין זײ טעלעפיאן-שנורן איבער צעװאלגערטן השקר פון אוקראינישע שליצכן צו װאלקאםדן אץ רעװקאפע־. דורך גאנצע נעכט גײען פארברײטערטע זיצונגען, און שס״פע באפע׳ן זאנן אן װענן נאענסער ככ:ה און אײליקע שריט פ ן דער רעװמאכס. םער נישש די ״פון טיראזש איױסנע■ פאלענע־, עובר־בטלדיקע, געװעזענע ״פני*, לעבן םיט זײערע אלשע נעװוינהײטן םון םארשכױסענעם עבר, רעאגירן אויף אלץ רעםלעקשיװ. װי חױת, װען זײ הערן די באקאנטע סיגנאליזאציע פון הארנם און פאסט ך־פײםלעך. כודות און א־כװיםן באסײכן פאר זײ דעם שונאהס פפלה און האפנונגסםולע פחשבה אויף צוריקקערנדיקן עבר; םיס שתדלות סון הינטער־טירן און פטבע• דיקע סלאםטערן זוכש םען אפצוװענדן די ארײנגעריסענע םסיכיע םון נײעם לעבנם־אינהאלש; סאשעס שטעלן אױס םשפחה״װעקסלען זײערע קינדער, װעלכע זײ האבן אין דער אלסער גוטער םאר• נאנגענהײט םארטריבן פיט דער הילף םון קאזאקישע נאהײקעס■, םים אלםע שפתכן שיצס פזן זיך קעגן די פארארדנינגען םון די גײע םאכט ארגאנען. װעגן*אש די אלע םןןםענטן און םראגן זענען דא בלויז אנ- צ-הערענישן אין פערסןןװם נןןװעלן. זײ זענען נישס די טעפעס םץ רי נאװעלן. דער שרײבער באהערשט נישס דעם םאשעריאל, גרופירט אים נישס ארום די הויפס שטריכן און רוקש נישט ארױס קײן פראבלעםען און באלערנדיקע םןןציאלע װערםן סון דער איבערגאננס־צײס. סכעםאטישער נוי ארים כאקאנסע פאלן אין םןןרםעלע םאפענטן, װאס חזרן זיך בםעס איבער אין אלע סינף דערצײלונגען םון דער זאטלונג. םארנוםענע גבירישע שסוב, ח ־וב-נעװןןרענער קארפוס קראפען, סארטחאנישע ארויסטרעסונגען, בהלה-ששיםינגען, באשעלן םץ אויספירקאפען, רעװקאפען אין ששאבן און נײגיריקע אױנן שין אין-יאניק-ארופשלײכנדיקע ײדן. די ארגאנױיר-םאכס איז זאגאר גענעבן װי עפװס א פרעםיע, ןןק פירנדיקע, אן ששײםע םעדעם פיםן ארוםיקן לעבן, ןןרגאניש נישש ארויס. און־צונויפגעװאקסן אשילו פיסן ױנגן דור, סון װעלכן עס איז עפזס קײן זכר נישטןן אין די געשילרערםע איקיאינישע שטעסלעך און יאלעסיער געגנסן. די םארזיצערס און פאליטקאםען. םעגן זײ זײן אסילו קינדער םץ די זעלביקע שטעסלעך, אנסלאפענע נבירישע סעכסער און געװעזענע היכל־ פאכער, סוען איץ םיט אלײניקן איםפעט, הןןבן נישס מער װי ט ע ל עס ןן ן - םא־בינדוננען פיגן ארום און דער רעזןןנאנס םון