Literarishe bleter · 1928-06-22 · 25 (22.6.1928) · p. Seite 484

25 זא ליס?ר*ריסז 484 נ ם ס פ ו ע נ א ס*א י י ר ע ם אין אויב אן אפקלאנג דארף װערן א מפש תריקער טאס, װערס דאס דא געסין םים א באזונדערער ליבע און םים א באװוםסזײן םון פליכם אין פארא:םזארםלעכקײם. ם׳זוכש נישט אויסשליםלעך דעם רעזאנאנס, די פארם, גאר אויך דעם אינערלעכן אינהאלסל דאם קאן איבערעײגן יעדע אונסערנעםונג, װאם װערט דא געםאכם. איך האב געהאט די מעגלעכקײט זיך *איבערצײגן אין דעם בעת פענדעלעם צעניאריק• יארצײט. םארן ײדישן ליסערארי■ שן װעלטל אין ארגענסינע, װאם איז קאנצענטרירט ארום דעם ײדישן זשורנאליםסן און ליסעראטן-םא• רײן, איז פענדעלעס יארצײט נעװען א ענין םון ערנםטער װיכםיקײט. פ׳האט גישט געװאלט אפקיפען םיט דער סקארבאװער טראדיציע םין האלסן בלויז אויסגעדראשענע דרעות, ם׳האט דעם ענין נענוםען ערנםטער. װעגן םענדעלען איז שוין סיל נעשריבן און געיאגט נעװארן, און נישס יעדער קאן דא עפעם כחדש זײן. ם׳האש זיך נינומען צו פענדעלען זעלבסט. ם׳איז צוגעםאלן צום זײדנס קװאל ם׳האס גענוםען אילוםשרירן זײן בנסת־ישראל סארן עולם אין לעבעדיקע בילדער. און ם׳איז װירקלעך געװען אםײנע הםצאה. .םיש- קע דער קרוםער־, .םםעות בניםין השלישי׳, — .די קליאששע״, — װאם קען זײן שענער, װי צו דעםאנםטרירן דאס אלסע לענן םארן עולם, װאם גארט דא אזוי שםארק צו הערן א ײריש װארטו און נישט נאר אין װארט, נאר אויך אין בילד. ם׳האט םדקדק געװען נישט נאר אויםן םצע- נישן אינהאלס, נאר אויך אױף דער םארם פון אויסדרוק, — נ-׳האט גענענן םענדעלעס םארשוי■ נען, און ם׳האס געשפירט װי ס׳האס זיך נעשאפן די לעי בעדיקע םארבינדוננ צװישן אלטן זײדן מיט זײן עילב-לעזער דער ראש-הקהל, בעל טאקסע, גנאי, שתדלן, בעל-כוסת, ישרליק, זנאכארקע, חזן, פיש• קע דער קרוכער, פײװיש דער רויטער, די נלינדע יתופה, דאס הארבאסע מײדל, נאטקע גנב, די עדה ארעפע■ לײט, כתם־ײדן און ײדענעם, בניפין סון מונעיאדעװקײ סענדערל, סענדערעכע, ערש- טער און צװײםער כאפער, — די אלע האט םען געגעבן אין כצענישע פארקזרפערונגען, פיט אלע זײערע פיטשעװקעם, מיט אלע ײדישע העױות און םפעציםישע נױאנסן, װאס א ױנגער קינסטלער םישא שװארץ האט קינסטלעריש באברײםן און םארװאגדלט עס אין א (םוף אױף זים 489) נניםין (.מס/1ת •ניסין ״זיי•׳•} ©*נדסר ו.רם?רת כנימין העלי^י־) קימ <זנ יע1־ קױמ?ד װ א ■*יייביי•. ״פ ו נ בם ז ײ ד ל־,. זעיסניןןי אין דער אײראפעיש־ײדישער װעלס איז שוין געװארן אזא םין םגהג, אויב נישט ביטול, איז אלנםאלם — זײער װײניק אײםכערקזאםקײט דעם יונגםטן ארגענטיניש-ײדישן ליםערארישן קבוץ. זעלםן קוםט א נאשיץ אין דער פרעםע װעגן זײער שאפן סןרהאנג נז .די קלי*סש?״ און לעבן. םען שענק זײער װײניק אויספערקזאפקײט דער ײדי- שער ליטעראטור אין או־נענטינע. ס׳איז אנער א שװערער טעות און ם׳באנײט א םעלער קענן א ױננן ברודער, װעלכער שלאנט זיך ארױם פון די בוחות, כדי עפעם צו שאםן, װאס זאל זײן נוצלעך אויך פאר די עלטערע ברודער. פ׳דארף זײן דא אױפן ארס, אין לא:ד, בדי זיך איבערצײגן, אז ם׳װאקסס א״נײנר, סעכטיקער ײרישער ישוב, א פעםט-געזונטער קבוץ, װאם װעט פיט דער צײש האנן עפעם צו זאגן אויך אלע אנדערע ײדישע ישובים אין דער גארער װעלט. ם׳איז דא, װי פון זיך אלײן, אויםגע• װאקםן א קאדר ײדישע זשורנאליםטן, שרײבער און דיכטער םים א םײנעם םארנעם. ס׳איז דא פאראןא פרעסע, םיט װעלכע נישט נאר דער ארגענטינער, נאי־ א ײד פון אן צנדער ישיב קאן שטאלצירן. און דאס מערקװירדיקססע איז, װאס דאס אלץ האט זיך ארויסנעשײלט םץ אײנענער איניציאשיװ, פין אן ארבעסער- כביבי., םון ארבעטער זעלבסט, װעלכע שאפן אויף זײער אײגנ־ ארםיקן אופן. העלםםאן, םרײלאך, װילקאװיניצער, באטאשאנכקי, בראדםקי, פרוםקין, מאשקאװיטש, שטרײכער, אײזנשטײן, ניםער, בלאשסײן, פארבער, צוקער, שאםיר, ראבינאװיטש, גאלדבערג, בלוםשםײן, פלאפאן, יאקיבאװיטש, סאנאלאװסקי צודיקער און סיל אנדערע, — אלץ ײדישע אײנסאכע ארבעטער. װער בײ דער םאשין, װער בײ א פרעס-אײזן, אדער בײ אנדערע װערקצײגן,— מענסשן געבונדן טאג-אײן, טאג- אויס צו זײער שװערער ארבעט אין װעלכע לעבן פיסן ײדישן ש>.םן. מ׳דארף זיך צוקיקן צו זײער שװער לעבן אין אומשסענדן, בדי זײ צו קענען שעצן און אפ- שאצן. דער קלײנער ליטדרארישער קביץ האס איײננעטראגן אין דער ײדישער סביבה א פילסירנדיק לעבז, — א׳לעבי, װאם שטרענט צ• רעאגירן אויף אלע דערשײ- נוננען אין דער ײדישער װעלט, און װאס ס׳זאל נישט געשעען אין דער ײדישער אײראפע, הילכס דאס אפ אץ דער ײדישער *ר- ••י״ייק(.יי קיי••׳••*) גענטינע.