Literarishe bleter · 1928-06-22 · 25 (22.6.1928) · p. Seite 483

483 ליטדרארישע בלעטזר 25 ,א אן ,אור-אויםפירוננ סון א נישט געשפילטער סיעסע, אויב זי װןןלט װערן װי געהעריק בוגעגרײס און אװעקגעשטעלט. דער םארדינסט םין א דראמאטישן קרײז װזןלט זײן באמת א גרויסער. נישט אײן קרײז װזןלט זיך געקזןנט פאר• אײביקן אין דער געשיכסע פון ײדישן טעאסער. נישט אײנ• מןןל װןןלם פאסירט — װי עם הןןט שוין געסראפן אין דײסשע און רוםישע טעאטערן — אז א דראמע, פון װעלכער פרןןםעסיןןנעלע טעאטערן הןןבן זיך אפגעטרײסלט, הזןט זיך ארויסגעװיזן בײ דער אײפפירונג דורך א דילעסאנטן-גרופע ןןדער עקספערימענטור־בינע םאר א .שלאגער׳ און איז דאן איבערגענוםען געװןןרן דורך מערערע פרןןםעםיןןנעלע טרופעם. אויף דעם בעםערן דראמאטישן קרײז ליגט דער חוב בו װערן דער פיאנער םון ײדישן טעאסער. בײ אלע אנדערע סעלקער זענען םאראן םארשידענע עקספערימענסור־טעאטערן, סטודיעס, װארשסאטן, לאבןןראסןןריעס וכ,. מיט דער הילף סון ױנגערע ארםיםטן ןןדער שילער םון טעאטראלע לערנאנ• שטאלםן װערן דןןרט ארויםגעבראכט דורך יונגע רעזשיסערן דראמעס םון ױנגע שרײבער. די דןןזיקע םטודיעס און עקס• פערימענטאלע בינעם זענען דער קװאל םון םרישע סאלענטן אויםן דראמאטורגישן, אקםיןןרישן און רעזשיסערישן געביט. מיר םארםןןגן אזעלכע אינסטיטוציעס נישס. דער בעםערער דראמאטישער קרײז דארף נעםען אויף זיך זײערע אויםגאבן. עס איז מעגלעך, אז אין דער ערשסער בײם װעט דער דער באזוך זײן א קלענערער. בו לאנג האט מען געהאדעי װעט דעם עולם מיט נאכקאפירסע ספעקטאקלען םון .דארםס• ױנג״, .דיבוק*, ,דןןס גרויםע געװינס*. ןןבער שוין נןןך א קורבער בײט װעלן די אויםסירוננען ארויסרופן א ברײטערן אינטערעס. בםרט, אויב די שפילער חעלן זיך באמיען בו געבן דער אויםגעסירםער דראמע אויך אן אינסערעסאנםן םבענישן לבוש. און דאן װעט דער ערםאלג, דער קינסטלערי• שער און דער מאטעריעלער, זײן נישט אן ערך א שטארקע• רער װי םריער. װעגן קולםורעלן באסײט איז אפגערעדט. עם מוז װערן א פינקט םון בבוד םאר דעם בעסערן דראמאטישן קרײז.׳ אויםפירן נישט געשפילטע דראםעס. גװנט-שסױנז פונם ײוישן רעאליזם דער נוםח םון רעאליזם. — סןןלקס-ליד.— מענדעלע מו״ס. — פרץ. — שלום־עליכם.— - םיייז 3,80 נילדן - * 3 1ו1*י*ו*א •****ז*^ .־אשזזסזופ. םארלאנ ב. קלעבקין שוין דערשינען: נ. ^*ויסל־יענדער פראם. ײד. ארםיםםן־םארײן אין פוילן, לאנדיבענטראלע, װארשע אככונג פארײנס<יבגלידער.׳ דער ^־םעי לאבד־צוזאמענפאר םון אונזער פארײן קומט־םןןר דעם 17 און 18 ױ ל י אין װארשע אין לאקאל םון סארײן. דיר םיר״הױ* אין די װול״אינםסײיקניעם װערם םיסגעשיייים רי ר*סן 6ין די סריײם יון די סןרייסײער סון סןרײן *1יף די ירםער. לאנד-בוזאםענסאר סון פ. פרןןװינץ. גערעדט הןןב איך דאן װעגן א ל ע דראמאסישע קרײזן. הײנט װיל איך מיך אפשטעלן בלויז אויף די ג ע• ב״לסע נעםערע קרײזן און רעדן װיל איך בלויז װענן אײן םראגע: רעפערםואר. בװישן די עטלעכע הונדערט קרײזן אין לאנד זענען םאדאן עטלעכע, װןןס םארדינען די םולע אויםמערקזאםקײט. זײ עקזיםטירן א לענגערע בײט. ןןן איבעררײס. זײ האבן ןןנגעקליבן א סכום דערפארונגען אויםן קינסטלערישן און ןןר• גאניזאביןןנעלן געבים. זײ הןןבן זיך רערװןןרבן א גוטן נןןםען בײ זיך אין שסאט און אסןןל אין די שכנהשע שטעס און שטעסלעך. זײ פארםןןנן אײגענע קןןםסױםען און לןןזן בו מןןל םןןלן םפעביעלע דעקןןראביעם. זײ םארגינען זיך אױסבושרײבן באװוסטע ארםיסטן ןןדער רעזשיסערן בום אײנשטודירן די פיעסעס. םון אזעלכע קרײזן קןןן מען םןןדערן׳ בו זײ קןןן םען קומען םיט טענות. זײ זענען בארוסן בו שפילן א באדײטנדיקע רןןלע נישס בלײז אין לןןקאלן לעבן םון שסאם, נאר אויך אין דער אנט• װיקלונג סון ײדישן סעאסער און סון דער ײדישער דראםא• טישער ליסעראטור. עם װערט אין די לעבטע יןןרן א סך געשאםן אויםן געבים םון דער דראמע. א סך מער. װי דער דורכשניטלעכער ליסעראכור-סרײנט װײסס. עם װערט גענוג געדרוקט, נןןך מער םארבלײבם אין מאנוםקייפט. אויםגעסירט װערס כמעט גןןדנישס. קײן ססאבילע עדנסטע טעאסעדן אין די גרויסע שטעט אין פוילן האבן מיר נישט. די בװײ, דרײ בעסערע טרופעס מוזן װאנדערן, אםט איבער די גרענעבן םון לאנד. זײער רעפערסואר און זײער באשטאנד מוז זײן א לײכט• באװעגלעכער און א בונעפאסטער פאר דער װאנדערונג. סון געזעלשאםסלעכער שטיבע — מאסעריעלער און מןןראלישער— געניםן זײ נישט. איז זײער האריזןןנט אן ענגער, זײערע מעג• לעכקײטן—באגרענעבטע. זײ שפילן על פי רוב דןןם, װאס בא■ סרידיקש די אסביביע םון ארסיסט און האס לײכטן ערסאלג בײם עולם. בלײבן דןןס רוב געשריבענע דראמעם נישט געשפילט. דער שאדן איז א םילסאכיקער. בײם שרײבער נעמט עס ןןפ דעם חשק בו שרײבן דראמעס. גישס דער דורכסאל שרעקט אפ א דראםאטיקער, נאר דןןם נישס שפילן די פיעםעס זײנע. פון אן אויםסיריננ — אםילו אדורכנעפאלענער — לערנט אפ דער דראםאטיקער ןןן א שיעור. ער זעס די םעלערן זײנע און מײדט זײ אוים בײ א בװײטער שאפינס קןןן ער זיך נישס דערװארסן אויף אן אױםסיריננ, װארפס ער ןןפס אײך דאס דראמע־שרײבן און געפינט זיך אן אנדערע םןןרם םאר זײנע אידעען, געדאנקען און געםילן. בװישן די אנגעשריבענע דראמעם זענען אבער אויך םאראן אזעלכע, װאם װןןלסן בײ א געהעריקער אױםםירונג געהאס אן ערםןןלג. די פיאפעםיאנעלע סרופעס הןןבן מורא בו ריזיקירן. בײ די מאטעריעלע בארינגונגען זײערע קןןנען זײ עס נישס טון. אפט קענען זײ נישט ןןדער אינסערעםירן זיך נישס מיט דער דראמאטישער ליטעראטור. בו האלטן א םפעביעלן ליטערארישן יועץ, װי עס הןןבן אלע םעאטערן בײ די אוםות העולם. קאנען זיך אונזערע טרופעס נישט םארגינען. די דראמאטישע ק־ײזן, די בעסערע, װןןלטן אין דעם פרט געקןןנם א םך אויפטון. זײ הןןבן בװישן זײערע מיטגלי• דער געװיס פאנאסישע לײענער םון דראמעס. בײ אן אױםסױונג איז די ריזיקע זײערע א מיניםאלע. א פיעסע גײט זעלםן ןמער װי אמןןל 3-2 אין שםןןט. און אזוי פ־ל מןןל װעס אויך גײן