Literarishe bleter · 1928-06-15 · 24 (15.6.1928) · p. Seite 467

467 ליטערארישע בלעטער 24 זא מנחמקעם ינים האט זיך געקנײטשט מיט אן הכנעהדיקן שםײכל. זי הןןט געװינקען צו דער םרןןל־עליכען מים געשײנ• טע אויגן םון געטרײשאפט און זי האט גערופן איבער די קעפ מיט װײכן, לײםזעליקן פײקול, װאס סיהאט אין דעם גע• גיטערט פאהאלסענע חרפה: — א גוט מןןרגן אײך, שרה בראנע, קײן עיףהרע א פול געװעלב. געלויבט איז זײן ליבער נןןמען, מען לײזט... כ׳לעבן. הײנטיקע גײטן. ןןבער די םראל״עליכע םיט דער צעפלעטשטער נןןז, מיט דער בראדאװקע אויפן שפיץ בערדל, װאס ם־זענען אויף דעם געװאקסן דרײ שװארבע הןןר װי נאדלען, האט אננעשטעלס א פאר קאלטע. בײוע אויגן װי בײ א פיש, אויםן שטײגער םון די נגידיתסעס א טרעסע געסון םיטן .םעטן, נאכהענגענ■ דיקן גוידער און א ברײטלעך קװיטשל געסון: — א העזה פון מענטשן, זיך אנידערגעשטעלט בײ יע• נעם אויף דער שװעל... מילןןזט נישט ארײן די קונים אין געװעלפ ארײן. הערסס נאר דןןרט, זײטשע מוחל, גײטם אװעק סון דאנען... כיהאב אײך נישס װןןס צו געבן... גלײך מ׳װאלט איר א זעץ געסון מיס א האק איבערן קןןפ, הןןט דער מנחמקעס קןןפ כהרף.עין געטון א זינק אײן צװישןןדי אקסלען. דאס שװארץ־געװןןרענע פנים האט זיך אײנ• געגראבן אין דער שאל. דןןס הארץ איז אפגעשטןןרבן מיט קאלטן גליװער. און װי געװײנלעך בײ אן ארןןפגעקומענעם מענםש, װאס די דערנידעריקונג האט װי א מילשסײן צעמןןלן זײן נשמה און םארלירנדיק דעם ןןנהאלט אינם לעבן, זינקט ער םון זיך אלײן טיםער און טיפער אין ןןפגרונד פון חרפה םילנדיק דערבײ די הםקרותדיקע םרײקײם םון ארןןפגענומער לאסט םון דער שאנד. הןןט די מנחמקע אצינד זיך ארײנגע• רוקס אין געװעלבל און געהײסן זיך פארקויםן א ברויט. א קװןןרט גרויפן און צען דעקע צוקער. מען האם ןןפגעװויגן, אפגעמאסטן און דערלאנגט איר אין םארטוך ארײן דןןם פעקל, װי אלע קונים. אצינר ןןבער האט די מנחמקע שוין נישט גע־ שמײכלס מיט געסרײער, לײסזעליקער הײםישקײט, נןןר מים דער הארסער ברוגזער םינע םון ארעמעלײט א זןןג געטוןז — שרהיבראנע. כ הןןב נישם קײן געלט הײנס... פאר• שרײבטס. כ׳על אײך מערטשישעם אפגעבן, דעם חוב... אבער די סרןןל־עליכע, ןןנגעפעלצט אין װארעמען פוטער, האט זיך געטון גיך א הויב אויף םון איר דערהויכטן זיץ אונטערן געװעלב-טיש, מיט ירגזון געטון א כאפ ארויס די זאכן םון דער מנחמקעם פארטוך און א װארף צוריק אין פאליצע: — עך בןןרג נישט. און זי הןןט זיך צוריק אנידערגעזעצט און ארונטערגע• שטופט דסם רויט-גליענדיקן םײער־טןןפ צװישן די םיס. אז די מנחמקע הןןט זיך ארויםגעשלײכט םונם געװעלבל. זענען אירע םארזונקענע אויגן געװען נאם םון טרערן. ס׳הןןבן איר געציסערט די הענט און דאס פארחושכטע פנים האס שוין װידער געפלאמט פון חרפה. די בלןןע ליפן הןןבן םרום געמורמלס: — גןןטענױ, כ׳װעל מיר נןןך דערלעבן איר סוף אויך, גאטענױ, דו קןןנסט שטראםןז שװערער צןןרן הןןט געברענט אין הארץ, װי נןןך קײנ• מןןל נישם אין גאנצן לעבן. און זי הןןם פלוצים דערפילט, אז איר םאן, מנחם, איז גערעכט מיט זײנע טענות, אז די רײכע זענען שלעכטע מענטשן, אז ס׳איז א םינםטערע, ביטערע װעלט און אז מען באדארף איבעראנדערשן די װעלט, סיזןןל• און װי םיט װעסלעס א שיף. אזוי הןןט םראל׳עלי מיט די הענט געקערעװעט דעם עולם מענטשן צו דער טיר םון זײן געװעלבל, װןןס ער הןןט אין די לעטע טעג אויפגעמאכט און ןןנגעפינדיװעס םיט סחורות. צװישן שוםלןןדן םיט שפײז. בײכיקע זעק מיט תבואה, בינםן מיט שןןלן און פעק מיט צײג, קןןלירטע בענדער און םעסלעך מיס הערינג זענען געשטאנען םרןןל״עלים צװײ טעכםער, םיט נעםלאכטענע הןןר־קוגלען אויף די גרויסע קעפ און זײ האבן געלײזס געלס, געזשויבט מיט םולע זשמעניעס. די סראל״עליכע, אײנגעפאקם אין פוטער, מיט א פארבונדענער ש^זל אויפן קןןפ און א צעזשארטן םײער׳טאפ צװישן די םים, איז געזעסן ברײם אונטערן טיש, װי א קװןןקע אויף אײער, און גערוםן מיס זינגענדיקן, ברײטן קװיטשל: — קומם ארײן, מענסשן, אין געװעלב ארײן, קומט אהער, קונים. זעס נאר מציאות כ׳םארקויף. קומט אהער, קומט אהער, לודי דאברי. און זי הןןס געקלימפערט מיטן געלט אין דער גרויסער קעשענע, װי א טארבע, אויסן ברײטן םארטוך. דאס געװעלבל איז ןןנגעשסאפט געװארן מיט ײדענעס און גוים, גויעס און שיקסעס. מיט רויטע פנימער און בלןןע אויגן. ס׳הןןט געגוגערט דןןס דינגעניש און די רײד װי פון א טשאסע גענז. די סרןןל• עליכע מיט די טעכסער הןןבן גיך און פלינק מיט םארסאזשע• טע נאזלעכער און רויטע הענט, װי אפגעשאבענע בארקעס, גע• מןןםטן נאםט און געװויגן זאלץ, געשניםן זײף מיט א םארעם, געהאקט צוקער םיטן האק־מעסער, אז ם׳הןןבן געשפריצס װײסע צוקער״שפענדלעך. ס׳האט שארף געשמעקט מיט הערינג, גע• װירץ און לעדער. די קעפ האבן זיך אײלנדיק געשטרעקט, דןןם לײװנג הןןט גערוישט, און די געלט־פאפירלעך זענען געםלויגן אין שוםלאד און דןןס אננעםילס ביז צו די ברעגעס. דןןס עשירות, די פארשיכורטע פרײדיקײט םון די זאטע מענסשן הןןט געטומלט, געזעצם װי א פארע און ארומגעכאפט דןןס לעבן װי מיט שטארקע הענט. ןןבער אויםן שװעל םונם נעװעלבל איז געשטאנען די מנחמקע, ןןרעם, אײנגעהויקערט, ןןפגעשפריצט מיט בלןןטע, אונטערטאנצנדיק מיט די גרויסע, צעדרײטע, מאנזבילשע שטיװל. זי הןןט געבלןןזן מיט לײדיקן מויל אין די םארנעצט־געפרוירענע הענט. מיט פארביטערטן הארץ און טרערנדיקן בליק הןןט זי ארײנגעקוקט אין געװעלבל; און אירע נןכהענגנדיקע באקן, װןןם האבן םריער רוים גע■ םלאםם םון חרפה, זענען אצינד געװען װײס װי טײג פון קנאה. נו יןן, מען זשויבט בײ לײם. מען האט נישט די הענט. סיאיז גןןר• םײן דאליע. מיט מײן חורבן. די מנחמקע האט זיך נענ■ טער געשטופט אױף דער שװעל, זי הןןם געגלײבס, אז אזוי גיך װי די סרןןל־עליכע װעט זי דערזען. װעס זי זיך גןןר סיט איר דערקװיקן, װעט זי ארײנרוםן אין _ געװעלבל, איר עפעם דערצײלן נײעס פונם געװעלב, אויסרעדן זיך ם־הארץ, געבן עפעם צו םארזוכן, אונםערלענען די נשמה מיס א גוט װןןרט. סיטײטש, די סרןןל״עליכע עפעם א הײמישער מענסש, װיםיל איז דןן, אז זי םלעג קומען צו דער מנחמקע װי צון אלע באלעבאסטעם, שבת אין דער םרי, מיסן אױפגעשסעלטן סארטוך נןןך א בילקע. ם׳זןןל נישט אויסגערעדט זײן. די מנחםקע, םיט דער נײער, װןןלענער םאםשײלע אויפן קאפ, סלעגט געבן פיט םארשעמטן בליק און מיסן גאנצן הארץ, ארויםבאגלײטן ביז אין דרויסן און םרום ןןנװינסשעװען: ם׳זןןל װױל באקומען... װויל באקומען... א גוסן שבת, א גוט יןןר, גײם געזונטערהײט, שרהיבראנע. אבער *צינד הןןט זיך דער םנחפקען געדאכס, אז די םרןןל-עליכע קוקט זי ןןן און דער• קענס זי עפעם נישט. װײ איז מיר, װןןם איז דןןעסז און דער