Literarishe bleter · 1928-06-15 · 24 (15.6.1928) · p. Seite 459

459 ליסזרוריען פלעטער 24 זא איך טש־י אינגאנננן אויף וו״ןד טםאנדםונקם *ון םאציאלער ב״וננ• א-ך?יים, אי דא זן־ן־ז זיך ש־וע־ םין אד׳ן ניבנוןרקיים. סןנש־םענםן א־ז דן נ־־ינשםע נןםא־ וו־ איין־ קולשור־בױונג, און איר שא דש די נעםא־. דא אמ נאך נישעא דןר *לא׳ן *ו זאנן, אז אולף דל נאנצע הונ• רע־ש •־אנענש הא*ן םיר אשנןשנישן םיש דןר א׳שן־ קולםיר• םיט דע־ ידלשןי ע זלק א־ך זן די שן״ןם, װאם שארב״נדן א״ך טיט דל בעששן שאזוננןן שון דע־ אלשןי ײדץוער קולשור, װ״ל די װיםנשאשט האם אלן זיך א ק־אשש *ו שאיבינדן טןנטש ט־ט טןנםש, נישט קוקנ• דיק אולף אלע ט־זלזנוה, װאש ששיןן ונ־ליין זל. װען אלר זאלט אלן *ןדןסער אש־יםן א ננאנונן, װאלט איך עשעט געשעלט אלך װינש איך, טינן שיינש, אז איער יאך זאל װאקםן און בליען, אז נאך דל ע־שםן 14 זאלש איר א־ויםלאזן 50 טאל 14 קול• ניור-שוער *ינט לדישן אונ־ררזיטןם. איך האב אין ן־גן׳ן נישט נעיןן אזא דורשש *ו לןינןן זיך, װל ב־ איך. אשילו אין דל דעיטער, װאם א־ך האב באזובש, האב איך באטן־קם דןםועלבן דראננ צו לערנען זיך. אין דא זן א־ך, װל דלבשע־ זענןן נןװא־ן תלטידים אין נענאננןן אין חדר לן־נןן זיך. איער פעלר אלי נעניג נרוים אין ט־יטטבאר, און שאר א-ך ששיש א װןג 6ין גרויםןד בולעילשןר א־בעם• טיר זע• נןן שייו ני״6 לרן ייננײר■ — יײי ייר הײפ1 םיי צי יזילעבן יעען נדולם נחת 6ין א־ך• באװוםםזיניק צי ניין, איז יןדןר ידלשער שריבןר א שאלקם• טןנםש. ןס איז אוטטןנלעך, אז נאך 27 יאד שין מין ללםעיאדלשער א־בעש יאל צזישן ם ר אין איך זין א תהום. חבר ש־ידלאנד מארם צונישם די ארבעש פינם װילנעי װיםנשאששלעכן אלגםשישוש. אלך האב גןועןן דל קװאלן פון 6אלקס-שא6ן, װאם ציןן זיך 6ין אלע שוילישן ששעש און שטעטלןך צום װללנןר װלםנשאפשלערן אלנםשיטוט. פין דא־םן שםדאטט א־יבער דןר קװאל צי איך קין ט־נםק. קדן אדעם, קין טאםקװן, אין אלן איןרע װיםנשאפשלערע ״דישע אנשטאלטן, אין איר רילט אולפן ר רורגישן אוי6ן אששנץדן 6ץ זלך דאם אלץ, װאם פארבינדם א״ך ט־ם דער איבןריקער ״דלשןר װיםנשאפשלןכער װןלט א־ר באניצש דןרבי אזא אלנסטדוםןנם, אז עם טוש װי. און דןר װלי־ טיק אלז א שותשותדלקער• זים םיך נישש תושר, אז א־ך נעהן־ צי דןי אלםןר קילםור. איך *־ן לאננ אזעק 6ין דןר אלשע־ אידןאלאניע, און א־ך רןד נא־ אלן םין נאםען אין נלשם אין נאטןן 6ין יןנן, װאם איר דערװיםןרם ילך 6ין זי. איך באגדיף אלן שװןרלקיטן, װאם שטיןן א״ך פאר אין אױןר װןנ,און איך װינש איך די אלע שװעדיקיטן אולסציםײדן און באקעטפן. איך װלנשש, אז דאס ני״פא־זױשע ואל אולםװאקםן אין נןבן נוטן פ־יכם. איך בין נןװען אלן טינםק א־ן דל ״דלשע שילן און האב שוין נעזען דעם אױשנאננ 6ינם פארזיטן. אולך דא זן איך פאר ז־ך דעם ניעם בולם, װאם איר האש שארשלאנצש, — איך זן װל דןר בױם צע• װאקטם ז־ך אין שאדצװײגם ויך. אכטונג פיאטרהאװ אוז אומגעגנד אלע אויסגאבן פון ק׳ןןןפעראטיװ ״ביכער׳, די ,ײדישע װעלטי און די .ליםערארישע בלעטער׳ באקימט מען צי די םארלאגס-ארײזן און אויף גוטע באדינגונג בײ שיאשרקאװ, ריגןק םרל*ונאלםקי אין ידהואשעס איבעיזעצונג אין גװײ גרויסע בענדער פראכט־אויסגאבע — םיײז 45 זלןןסעס. — אדרעם פאד בדיװ: .28 1}1׳ױם81א ,8׳*\823ז3/<\ ,"זשווסץ^״ .1^ז6נן5 פאר נעלט. 13-196 .0 .א .יז קןןאסעראטיװ ״ביכער״, װארשע, נאלעװקי ־2 נענדער שריפטן זײנע װעלן אינגיכן דערשײנען איבערגעזעבט אויף רוסיש אין םןןםקװע, אײן באנד גיט ארוים דער מלוכה• םארלאג ,גןןםאיזדאט*, און דער צװײםער דערשײנט אין םאר• לאג .מןןלןןדאיא גװארדיא׳. װןןס אנבעלאנגט די ײדישע ליטערארישע קרײזן, איז די ערשטע צײס הןןבן זײ זיך באבויגן צו הירשבײנען בוריקגע• האלטן, פרײנדלעך, אבער נישט איבעריק חבריש. װןןס א טןןג װײטער איז זײער באבױנג געװןןרן מער פרײנדלעכער און װינציקער ןןפיציעלער, און עם איז םארשװונדן געװארן די ספעציעלע באצױנג, װןןם זײ װײזן געװײנלעך ארוים צו די ײדישע שרײבער םון די בורזשואזע לענדער. איצס איז הירשבײן אץ מןןםקװע א הײמישער מענסש. ער פארבלײבס אין ראטנםארבאנד ביז ןןנהײב װינטער. םי״קיי״ ב• םמןןל־^יאר די רעדע פוץ פרץ הירשבײן אויף דעם ערשטן אירםלןןז פון דער ײדישער אפטײ• לונג בײש צז־ײטן מלוכה־אוניװערםיטעט אין מןוםקװע. םיר •רעננען דן די דערזנ 6ין ■דץ ה־רשניץ, װי זי איז *יב7רגעני1' *ין .עםעס״ (סין 25-סן ם*י): ר 1 ד. .איך *ין דא בי א־ך א קורצן צײט און *לן אלין נןװארן תלםיד, איך לעדן אלץ םעי און םערעד דאם נ״ע לעבן שינם בא פר״טן לאנד. עם װאלט םיר נעװען פיל נריננער, װןן איך שצל *ראש שלוצליננ 6ון היםל און דערזן, אז אלץ איז בי איך שוין אשנעשון און שארעודיקם• אלך װאלש געשינען א פאיםלק בילד און םסתטא װאלט אלך עם אננעגושען אלננאנצן. אלם א שענשש פין פאלק, װאם אױ ששענדיק נאענש נעששאנען צו דלױדלשע םאם;, שא־ששי *יך און פיל איעדע שטרעבוננען. אבער אין יענע יא־ן איז נא־ נלשם צײשיק נעװען אױף דעד ״דישער נאם דאם, װאש עש א-ז אי:ז איגשע־ קלא־ נןזא־ן און א נעשיל 6,( זלםן װױטלק נעטש םלך א־ום, אז א־ך זע, װאם שא־ אן ארבעם אלז ב״ איך אשנעשון נעזא־ן פאד דל צע; יא־, זלנם םלר האבן זיך צעשידט. די, װאט זענען נעװען אױםע־ די גרענעצן נישש נא־ שון איער לא:ד, נאר אױך שזן דל נדױםע נעשעענישן, װאם זענען דא פאדנעקי- םען, װעלן אילך ק״נםאל נישש פארשםין םיר דאכש, אז איך בין נןװען אין די גרענעצן פין די נעשעענלשן; דעדלבער פלל אלך אלע שװןריקײטן פין איבןרבויןן דאם לעבן אויף ניע יםודוח, בעת םיר האבן נןירשנם א קילםיר בײ אזױנע עלעםענםן, װאם טלר באשראכטן זײ שאר א פײנםלעכע. דאם ברעננש אײך צום אשזאנן זלך אלננאנצן סזן אזא לרישה. םלר זןען אױך איצט דל שײנששאנט צו אײך טצד די רןשםן שי] דןר אלםעד װעלם אין ןדנעץ האב איך נישש נןהע־ש אזױ אפש דאם װאדש .קיל־ שו־/ ,קילשודעלן רעװאלוציעיי. איך *לן נעװןן צװישן דל ארבןםעד םון םאיםאװער זאװאד, האב איך דארט די נאנצן צים נןהערט צװלשן די א־גןשןר: .לאםלר נ״ן אין א קילםורעלן םייחויז־, ,םלרן א קיל * םי־ןלן ששוןס/ ,זיננןן א קילטורעל ללד־ אין .קילטורעל •װױגן*. װאלם איך נןװען וןןנםער בא־אנם םים די ליםודים פון דןר ײד. אפשײלוננ, װאלט איך זיך א־ויםנעיאנש װןנן דעם. נאד אלן חבד פ־־דלאנדם דעדן אלז םיר איננאנצן פדעטד נעװען יין *אצױגנ *ום ײרישן ניםש. איך װאלש געזאלם שארםיריקן נײםם *רלל, געװײנם• לןך, נלשט דעם ניםט פין אבערנלויבןנלשן, און שיריהמעלותן, נא־ דעש אשתן גיםפ שץ ד;- ירלשע־ ןשלק און נןרןכםיקים םיר איז אויםנןקוםען ביצוז״ן אין שאדיז אױשן ערשםן ארױס- לאז שון דןד ידלשןר שול, אין דא־ם האב איך נןהןרם אזןלבן רײדי• ,ױרלש איו *י אווז נלשם קילן אשנא*, נישם קין שןטלש/ דעהולף האב איך נעןנטשןרט: .זאנם םלר נישם. אז לדלש אלז ב״ א״ך נלשט ק״ן אונאש, — דאן װעלן םיד נישש זאנן, או דאט אױ א נאם/ םן דארף נלש■ אולפנןםןן דל זאך אזו/ אז קין גיםש אױ נלששא, ניםט אי1 קולםור ■רל איך ולשט א■ איום םונס צװיםן.