Literarishe bleter · 1928-06-01 · 22 (1.6.1928) · p. Seite 431

431 ליסןרןרינן נל*ם*ר 22 זא ערד׳הויקערם שװארבע שטז)רן,בליקן אין וער װעלט א װינטםיל דרײס די סליגל, װי א שד װ$לט אײניק םיס םיר הינט געװיגקט, גערעדט*... אין א םך סון זײנע לידער אױ ראנאן שוין גופיל נאאיװ. ס׳ס-לט זיך אויך גו-בולם דער אײנסלום םון םשה לײב האלסע- רין. װען ראבןןן נעםט רוםן זיך אלײן בײם נאמען, רעדן גראנע רײד און דערצײלן פיט א נלופרשטער תםיכות, װי דער טײװל איז צו אים געקיפען באנאכט אױף א װיזיט: ״רערקען איך באלד דעם גאסט און גיב א שפרינג אראי םון בעס און פראל ברײט אױף די טיר, קימט ארײן. אײנער פיט א גרינעם גלאנץ אין נרויםע, שטראלנדיקע אויגן, אין אויף דער לאננער שפיץ סון נאז א רינג םון רײנעם נאלד און װאנםעס, װי די שװענץ סון םײז און די קני — צװײ טײז — און שיך םון ליאק םיט לאנגע נעז, די גאםבע שפיביק, װי בײ קיניגלעך און העז און א׳נסער א לאנגן, שװארבן סראק באהאלטן איז דער עק״... איז םײ דער טאי, םײ דער ריטם שוין בוסיל ״אננעשםעקט״ םיטהאלפערינם פראכטסילע דערבײלנדיקע,אײנװיגנדיקעבאלאדעם. דערםון דארף ראבאן זיך אויסהימן. י• ב• א בריװ אין רעדאקציע זיער חשיבע רעד*ק*ין! אלן נים׳ 20 .רלט. ברעטעד׳ אלז אזנעדריקס *ז *רטיקל םין םשח שזוללם װןנן ם־ן אלטןרזןזניננ טין ל־ןןן טייכט־דאננןרם ״ייד זלם׳, װאם א־ז דן־שינןן אין רלנןר פ*־ל*נ .ב־בער פ*ר *לעםןן׳. איך װ־ים, אז סא-ז לןכןדלעך אנשריבן .ברלװ אלן רןדאקזנין׳ װענן רעזנןנזיעס, איך *ין אבער געבװלננןן קןנן דןס ארםלקל פון םשה שאללט *נבינןבן אן אטעלאאין■ ם. שאלים ברןננט א רשיםה טין 34 װערטןר (* חוץ אינלקן נאנצע זאזנן), םלנן חםאים בנונע דןר לידלשןר שטראך, װ*ם כיבין אין דער איבערזעבוננ באנאניןז. אלך בלן םורה, פז ם״לװייז איז ןר נןרן5ט. אבןר בװלשן רי 4? אננןװיזענן חטאלם זןנען אױך יאראן אזע״כן װערםער, װל .ביזאטןננןשרוםטן׳, .טאםםןשקע׳, .ןרסירכס׳, אזיםנערליפט־, .פארקװןד׳, .נעריזלם•, .אױפעװונק״, .נןטרןטלם״, און נאך א״ניקע, װאם יןדןר א״נער, װער ןס האט נאר א לדיעה אלן רןר ״רישער ללםעראטיר, װעם סירה זרן, אז אם די װןרםןר זןנןן אינגעבלרנערט אין דער ״רלטןר ללטעראםיד. נאך אנדןרע װערםןר סון דער .חטאים רשיםה׳, דה״נו: ,נן• ם־אםטלם־, .םירביק׳, .פארהןקןרם־, .נעשנולילט״ .טליקער׳, .אזע• רע״, .רוטשלדיק , .שװונקביל,, ״נןנדיכט׳, .נישט-םארקאנםי״ר*, ,שםילםן• אין נאך א״נלקע — זענןן קורלןנדער אין זשאםעםער אוים- דרוקן, װעלכןר אלך האב בבױן אר״ניןבראכם אין םין איבערזעביננ, װ״ל איך האלט, אז דאם אר״נפלרן םון טדאװלנציאנאליזםןן בארױכערט אין פארשןנערם נאר דעם ליטערארלשן לשון, אין נלשט טא־קערט. די אלע אױבן-אױםנערןכנםן *־אװלנציאלייפןן (אין נאך א םך אנדעדן, װןלכן זענןן *אראן אין ם״ן איבע־זעציננ, אין װןלנע םשה שאללט װ״זט נישם אן), זענען לחליטין נלשט ערנןר — װי םיר דאכט זלך - םין דל ללטן־אריש-״נעבשרםע׳ סינאנלםען ז״ערע. לםשל גןטראםן(אנשםאם םין נעםראםםלט/ צןקראכן (אנשטאט םין טידביק), נעשטאםלט (פאר- העקערט). נערןדם אונטןרן נאז (נעשנו טלט>, בלויזןד (טליקןד), אזיןרע (אזןרע), נליטשיק (ריטשלדלק), ם־ם אלםטןט (שװאינקפיל), נןםאטןט (נןט־״בם), נלשט־אנזןןװדיקןר (נלשם-םארקאנטןר), כאנ־ זשעטן (שטולטן). _ בכל האבן ז־ך אין דןר רשיסה פון םשה שאל־ט ארױנגןכאטם קוריאזן. דא־םן זןנען, לםשל, נעבראכם ןםלעכן װעדטןר, װאם זענןן אין ם״ן איבערזןצינג נאר נישטא, אין איך װים נישם, טון װאנען דער רןצענזןנט האם זי גענוםען. אנדןרע פין די אננעװיזןנן נריזן װידןר זענןן נעבויט או־ף דרוק-פעלןרן, און װןן דןר .בחיד הזעצער ם־ט קארןקםאר װאלםן דארטן נישם אננןטאכט קױן צרות, װאלטן די װןד• םןד בש־ נעװןל לכליחדןות. א חוץ דןם ברעננט דןר רןצענזןנט אױך א װארט .ד־נראם״ אין קװאליטיצלרם אים אלס שטראכלנכן חטא; איך האב אבןר דאס װארט ב״ם בעסםן װילן נישט נןקאנט א־בןרזןצז ו נןקאנט א־בןרזןצז םיט דאנק אין דרך-ארץ מארה ראזומני אין ״דיש, װייל דאם איז א נ>םזן• א) די בישאטן הןןנ איך געבראכט, װי שטעגדיק,פעדאגסיש• גענו*י. אין האנ זײ איבערגעגעבן גישט נאר װערסלעך, נאר אויך בזכישטעבלען, ד. ה. איך האב נישט געענדערס אפילו קײן אות; ב) דאם װארם .ידיעות*, װאס איז דורכגעלאזן געװארן אין אײן ביטאס, איז נישס םעלה און נישט םוריד און הןןט בכלל קײן שום שײלות נישט בו דעם ענין; נ) ה׳ גןןלןןםנ װײם אלײן, אז םון בװײטן ארטיקל אין באריבט װ$לםן די ביטאםן געװען אװדאי ערגער. םאיז נישםןן װןןם בו םארשענערן זאכן. דןןס געםינס זיך נישם *ין?יױעםם סון אונזערע איגםערעסען. פיס אזא װעג בײ קולםור• ארבעט קען פ!ען װײט נישם אװעקגײן. א םך םוםיקער חיוןלש געװען םודה זײן זיך אין באנאנגע- נעם םעלער און זען אויף להבז1 #רױפלןןזן באריכסן םיט פזר אויםםערקזאםקײס און דןןס איז אלץ. 3 ד־ר פאקס װײנרײך שרײבט אין זײן בוך ״בילדער סין דער ײדישער ליסעראטור-געשיכטע״ (סארלאג ״טאםאר״, װילנע 1928) אײף זײם 300: .ד״ר יהודה ליב קאנטןןר, דער נישם לאנג פארשםןןרבענער באױסטער העברעישער שריסטשטעלער״ א. א. װ. ד״ר י. ל. קאנטאר אױ געשםארבן אין יןך 1915, װײנרײכם בוך איז א־וים אין יןןד 1928, אלוןן * קײפא-לן פון איבער 12 יאר,—איז װי לאנג רעכנט ער איז דער נישם־לאנגז... 4 אין .יעװרײםקי װיעםטניק״ (לענינגראד, 1928, זאסלבוך, ארײםגענענן פון ״ןןסע״ אונסער דער רעדאקביע סון ש. גינזבורג) שרײבט ישראל בינבערג אין דער רעבענזיע װענן ד״ר שלםה עםיגגערם בתבים (די רעבעגזיע איז איבערגעדרוקס אין די ״ליט. בלעסער״ נום׳ 15—14, 928 0, אז א געװיםער א. גןןנשאראװםקי ח$ש ארויםנעגעבן ״םערקעלע״ א. א װ. דער דאויקער ״נעװיסער״ א. גאנשאראװםקי איז א באקאנ• טער דרוקער סון יענער בײש. ער האט עם געדרוקט דעם .הםגיד*, האש ארויםגעגעבן ״סערקעלע״, אין זײן דרוק און סארלאג איז אױך ערשינען דאם העברעישע ביכל ״נרי בדק״ (ז. ״בלעסערנ• דיק״, ״לים. בלעטער״ נום׳ 80 םון י. 1925) א. א. __ משה שאליט יםרזי ראנאז .הינםירן *ל1ים פין וער וואי•״, םארלאנ י. נןלרפארנ, װאר•*, 1928. א קלײן ביכל לידער םון א לאדזער אנסאנגער םיט א םך גרײזן און סארװענדטע זײטן און דערבו נןןך אויף א םאדנע אופן געלרוקם אין שװארץ, בלוי און רויט!.. װער זאל זיך ריכטן, אז סון ראנען רעדט בו א־נז א שריםזשםעלער, םון װעםען םיר קאנען עפעס דערװארטן סאר דער ײדישער דיכסוננ. ישראל ראבאן האס נישט קײן איבעריקע שסארקע בילרער און באױנדערם אריגינעלע שילדערונגען. עס זעגען בײ אים נישטא די אין װע־שער״דערטרונקענע ״געםיס״בושםאנדן*, פיט װעלכע עס זענען לעבסנס םול די לירער םון אנםאננערם. מיט פשוטע רײד (אםט — בו פשוסע) אין ריטםישע, גע• גראםטע םערזן, גיט איבער ראבאן די דערשלאנענע שטיפונג סון א םארםאלענעם גאםן-ױנג, װאס האט זיך בוגעװײנט בו זײן נורל, שלעפס די םידע פיס אין שנײ ~(בפעס אלע לידער זענען פול םיט שנײ׳) אין בענקש נאך רו.אז איז זײנס א ליד: ״גאט גיב פיר די רו םון א שװײגנדן בוים, װאם שםײס זיך םארטראכט אין זילבערנעם רױם, װען װינטן סארשלאםענע רוען, װי קעץ אין היםל אין זילבערנע װאלקנם סארהילט גאס, גיב םיר דו רו םון א טויםנם געויכם, פים בײנער םארקײבטע, םיס אויגן אן לירש, אויסן מויל א סארגליװערטער שםײכל א לעבטם — גאט, גיב םיר די רו םון א שװײגנדן געץ, װאםשז־יש זיך אץ נלאזש בו דזר װעלט װיאסי... װען םיאםערט די םחנה און םאלט אויף רי קני״ אדער אין ליד ״פוילישער הערבסט״ז .װי סויטע שםיגלען בלישטשען װאםערלעך נאשטאי נענע אין פעלד״