Literarishe bleter · 1928-06-01 · 22 (1.6.1928) · p. Seite 426

21?א ליםער*רישע נלוסןר 426 םונם היםל, אזוי האם זי אים דערזען, דעם םאן אירן, םנחםן׳ אױבן בײם ברעג פונם גרוב. םאקע נאר גאס אלײן האם אים זיוגעשיקם. זי הןןם זיך שױן געגרײט גו שטארבן, זי הןןט שוין געקלערט אפצוזאגן וידוי. םנחם האט זיך א בויג געטון, אראפגעגליםשט אין גרוב ארײן און געבליבן זיבן מים שװער׳קײכנדיקן ןןסעם און גע• שסרעקסע, אדערדיקע הענס. די םנחמקע האט תיכף דערםילט, אז ס׳איז עפעס נישט דער מנחם פון תמיר. עפעם אן אנדע• רער מענטש איז םון אים געװןןרן. אין האלב־סונקלען שײן פונם גראען היםל־םלעק, איבערן סויל םונם גרוב, האט זי דערזען, אז זײן בןןרד איז שסארק בעשויבערס, ןןנגעשםעלט אין דער לוםטן װי א װײםער םלאם, די באקן־קנןןכן װײם, די רויט־ברעגיקע אויגן םארזינקען אין טיםע, שװארבע לעכער און פאדטרןגן ערגעץ אין װײטקײטן* אויגן, װןןס קוקן .זי בײ א חוש אין דער װעלט ארײן און זעען גןןרנישט, נאר זײער אײגענעם פארעקשנסן געדאנק, און אונסערן בעקנײטשםן, שםוישענעם היטל האט די מנחמקע פלובים דערזען בײ אים עפעס א מין שסערן, אן אנדערן שטערן, נישם זײן אײגענעם. קורבן. סארװאקםענעם, נאר א הויבן, אבלאסן שטערן, אײדל־גע• קנײטשס און גענריבלט װי עפעס בײ א מלמד אדער א רבין, מיס גרויסע, בעשויבערםע ברעמען־בינסלעך. װןןס איז דןןםז עפעס גארנישס דער מנחם, דער קראנקער ײד, װןןס איז בא־ שטענדיק געזעסן אין בעם, געדוםעט און געשװיגן. זינט די לעבטע סעג הןןט ער עפעס פלובים היםטנדיק און דעכנדיק ןןנגעהויבן ארומבוקריכן אין די גויעשע גאםן, במישן די כא־ טעס םון די ארעמע פויערן, געזעסן אין די װינקלען און םאררעכט פױערישע קוטשמעס און בײ דדר ארבעט גערעדט בו זײ מיט היביקער םארטראגנקײט. געגעבן עפעם בו פארשסײן, מאכנדיק מיס די הענט און גאנץ באזונדערם הןןס ער אײנגע• טענהט מיט הילקע דעם הןןלץ־האקער, א לאננער, דארער כלאפ װי א אפגעסםאלעט ברעט מים א בלינד אויג אץ א בלןןער גוליע אויף דער נןןז, און זײ בײדע, מנחם מיט הילקען. הןןנן זיך עפעס שטענדיק געםודט סים בװײ שקבים ןןפגעםליקסע זעלנער, געװעזענע סםעלמאכערס, מים בעהאקםע באקן און אונסערגעשןןסענע סיס. די מנחמקע האט געװוסט, אז םון תםיד־ןןן הןןט ער, מנחם. זיך םײנט בו קהלען װי אנדערע ײרן. ער איז קײנמןןל נישס געװען קײן גבאי אין פרןןםטאקישן שולעכל, קײנםןןל נישט געװען קײן חברה־מאן און אפילו קײנםאל נישט געגאנ• גען בו די םעודות סון דער חברה־קדישא, װו אלע שטןןסישע ײדן דאבן געטרינקען ביר און געגעםן געברןןטענע קאטשקעס סיט פעטן בארשט. אין אזא שבת־בו־נאכטם, װען ם׳איז אים געקוםען רופן בו דער סעודה, םלעגס ער דװקא ליב הןןבן בו זיבן אינדערהײם בײ דער רובע, אוםעסיק אונםערזונגען ,ויתן לך׳ און עםן געברןןטענע בולבעם בו װעטשערע. םסתםא, אז ער טוט אזוי, באדארף אזוי בו זײן. אבינד ןןבער הןןט די ײדענע נישם םארשםאנען דעם גאנבן דרך זײנעם. װןןם קהלם ער זיך עפעם םיט ןןרעםע גוים און םיס די שקבים, די םםעל• מאכערםז םארװןןם נישט םיט ײדן, םיט לײסישע מענטשן. װו קוםס ער עפעס בו זײן א חבר םיםן בלינדן הילקעןז זי שעםט זיך םאר לײטן. ארויםבוװײזן ם׳פנים אין דרויסן. װןןס רעדן לײסישע םײלער. עפעם א דולער ײד—זןןגט םען. ער װיל אי• ' בערקערן די װעלם. ער װיל ברענגען משיחן. מען לאכט, םען םאכט חוזק, זי װאלט נןןר געװןןלם זײן א בעלן, בו הערן, װןןס זןןגט ער עפעם, מנחם, װןןס רעדם ער עפעם םיס די די זאכן םאר א ביםל שפײז, און דער אויבערשטער הןןם טאקע באשערס. זי האט געביטן םאר א םןןרבעלע םעל. א קאלסע שרעק, װי א שסיק אײז, םוס א םאל איבערן קאפ און םארכאפט דעם ןןטעם. װו איז דאם כןןרבעלעז א װײטיק איז מיר אין הארבן. װי בלינדע זקנים, םאפן די הענט מים גיכער באדרענגעניש. א באםרײםער, םרײדיקער זיפץ טוט זיך א שטױס: געלויבט איז גזןט. ם־איז דןן. ס׳איז דארט בוגעבונדן אונטערן פלאשסש, םיט א שטריק איבערן בויך. ם׳איז דא דןןם לעבן די נשםה. אבער נישט םאר זיך טרןןגט זי דןןס טארבעלע שפײז, נאר םאר איר דארבנדיקער שװעסטער, די אלמנה זלאטע מיס דער קופע הונגעריקע קינדער. זי גײם שוין דארט, זלאםע, דעם דריטן מעת־לעת בו־קינד, ליגס און רײםט ז־ך אין די וױיען. עפעס א זעלנער, א כלב, װאס האם בײ זלאטען אױםגעראבעװעם די שטוב, האס איר א קןןפ געטון מיסן שטיװל אין בויך, און מסתמא האם זיך זלאסען עפעם דןןרט אין בױך אפנעריסן. גאט זןןל העלפן, ם׳זןןל כאטש זײן א מפיל, װאם סויג איר נןןך א קינד, זלאטען, דער װיסטער בהםהז זי הןןט װײניק עסערסז דער םנחסקען איז די גאנבע םעשע שטארק קשה. אז זי געדענקט גןןרנישם, װען זלאטע איז פארגאנגען אין םראגן. זאל זי זןןגן. אז מאסיע, דער מאן זלאםעס. האם םארן םוים איבערגעלןןזט דעם װײב זײנעם א נאדיזנעז... בײ מןןטיען דעם פארכיטש איז דאם אויך געמאלם געװען. װיפיל איז דען רא, אז מאטיע איז געשטארבןז און די מנחםקע נעמט בײלן די חדשים אויף די פינגער, און ס׳קומם עפעס נישט ארויס קײן גלײכער חשנון. ןןדער זאל זי זאנן, אז עפעס א זעלנער הןןט זי דערםאפט, זלאטען. בעלײגס און איר נעםאכט א בויךז זי הןןט אבער גןןרנישט דערבײלט, זלאםע. פרעג זי בחרם, די כשרה בהמה. א נאר און שוין, — בײזערם זיך די מנחםקע אין געדאנק. דערװײל אבער ליגט זי דארט אין דער לײדיקער קאלסער שטוב, א נוסה־לםות, װער װײסט, בי זי איז שוין נישט אויםגעגאנגען װי א ליכט. און דןן זיץ איך אין גרוב און קןןן נישט ארויסקריכן. און װידער נעםט זי זיך דראפען אויף די גליטשיקע גרוב־װענט. אבער די װײכע שסיקער ערד קרישלען זיך אונסער די הענט און זי פאלט בוריק אראפ אויסן דנןן. איר ןןסעם קײכט םון ןןנשסרענ• געניש. א יעדע םינוט ביט זיך װי םון פעך. ס׳דאכט זיך איר, אז זי ליגט שוין דןן אין גרוב א יאר און דארט אויבן, אין דער װעלם, האט םען שוין םארגעסן אין איר. װו איז דער םאן, װו זענען די קינדער, װו זענען מענטשןז װןןם־זשע װעט דןן זײן דער סוףז זי קאן דןן אזוי ליגן אין גרוב, ביז משיח װעט קוםען. ם־קאן דא שטארבן, אז א הןןן זןןל אםילו קײן קרײ נישם טון. װײ איז םיר, א שײנע מעשה, כ׳לעבן. װןןס טיט םעןז כ־ליג גאר עפעס אין א גרוב, ספו, און זי סוט א קורבן לאך פון חוזק און באדרענגעגיש בו זיך אלײן, און אינאײנעם מיס דעם באםאלם זי, װי א דונער, שװערע בעםא־ לנדיקר שרעק, װןןס רײםט זיך ארוים םון איר האלז, מיט נןןגנדיקן םארטויבטן געשרײ, װי אין חלום: — געװאלד, מענסשן, רא—טע—װעסם. און סאקע, װי ס׳װעקם״זי שטענדיק אויף פון בײזן חלום, דערהערס זי אבינד א באקאנם קול איבערן קאפ: — שא, שא... װאם שרײסטו, לאה. הער נןןר... װו ביזטוז אז די מנחפקע הןןט שפעסער דערבײלט די מעשה םונם גרוב, האס זי געזןןגם םיט אױסגעהויבענע אױגן בו דער סטעליע מים סרוםער און םארשפיבסער מינע, א װישי טוענדיק די שפיץ פינגער בײ די נאסע שויבן: װי מען דערזעט א מלאך