Literarishe bleter · 1928-06-01 · 22 (1.6.1928) · p. Seite 424

22 זא ליטערארישע בלעטער 424 די ברכז־־ז פין דער ערד (י. אפאכאשון פיט ליגע) ה ל־יייװיק ׳ נױ־־י ארק די ברכה פון דער ערד נאך רום אין שלוסער, איבער אונז די זון, װי פון א פאטער דאס געזיכס, באהיט אונז און באשיבט אויפן װעג בום זוסער, בום אקערדיקן װילן, בו זײענדיקער םליכס. מיר האבן זיך דערקענט און זיך דערװןןרבן. מיר זענען ברידער בײדע, און דו דער בכוח — דער טאסע איז אונז לאנג שוין, לאנג געשםזןרבן — גײען םיר אלײן אן אים בו נײער װןןר. א שטוב אן ארעמם, א סיש באשײדן, — װי םרײדיק װערט אבער דןןס האיז איז י־ײו־ װען איך דערזע ארום דײן שטוב זיך שפרײםן דײן גלויביק װארט, װי א װײםער טײך. אין םויטן שטויב דעם טאטנס פום פון קדוש, — גײסט אסאל בו, קוקסס ארײן אין דנןן. און ס׳גיט א לויכס אויף דיר א נײ געזאנג םון ײדיש, און דײן ברוססיקער ענספער: איך בין דאו װי א האר האססו אונטערטעניקט בו זיך די יןןרן, װי א רײםער אונטערטעניקס בו זיך זײן םערדו און שלעכסס, ־װאס איז געװען — איז גוטם געװןןרן אין דערקענסעניש פון אונזער גורל אויף דער ערד. יוסף אפאטאשו א•?־1זגיעלעס/ נױ־יארה איך שרײב, דו שרײבםט, ער שרײבט, םיר שרײבן אלע. אין יעדער זוכט און איטלעכער באגערם. געבענטש, װער אין זײן טואונג.װערט נתעלה; װער ס׳טרײבט פון זיך די זאסדן, די טריװיאלע, און שפאנט, כןןטש ם׳ברוםט דער כעם און ברענם די ערד: איך שרײב, דו שרײבסס, ער שרײבם, מיר שרײבן אלע. םון גרויע גרונסן, נאנט בום כף־הקלע. א ר ו י ף איז אפאטאשון אלץ באשערט. געבענטש, װער אין זײן טיאונג װערט נתעלה. װער עס װײם עם נישט, דעם בין איך דןן םגלה מײן םרײד, װאס אין דעם כאר זײן שטים זיך הערס: איך שרײב, דו שרײבסט, ער שרײבט, םיר שרײבן אלע. ס׳לויכט אונזער שפראך — א יונג־באגערטע כלה, װאם מער זי װערט םון זײן עקסטאז גענערט. געבענטשט, װער אין זײן טואונג װערט נתעלה. הערט זןפאסאשוס סריט, די פעםט׳װיטאלע. און זןןנט און זינגט בו זיך, װי גײ־באקערט: איך שרײב, דו שרײבסט, ער שרײבס, מיר שרײבן אלע׳ געבענטשס, װער אין זײן סואינג װערם גתעלה. 13. בי נעםען אנטײל אין דער בערעםאניע פוןערשטןםאל א׳ב אויך רי עלסערע קינדער פון חדר? 14. בי האס דער םלםד געהאס בײם לעדנען א׳ב זײן שסענדיקן נונח, *כללים, דערקלערונגען, סיפנים םאר די אותױת, גיגון? 15. בי איז אט דער נוסח בכלל געװען אן אײגנס פון אײן פלפד, אדער אלע םלםדים, װאס איר װײםט, האבן געהאט דעם זעלביקן נוסחז 16. אויב אירגעדענקט דעם נוסח םון לערנען א׳ב אדער אײנבלנע םראגםענסן, פארשרײבט זײ. געװונשן אויך דעם'ניגון בו םארשרײבן. 17. װאסערע םדרגות בײם לערנען עברי םלעגן זײן אין חרר (א״ב, האלב.טראף, טראף א. א װ.)? 18. װיפל בײט פלעגס געדויערן דורכשניםלעך דאס אויס- לערנען ״עברי׳ און יערע םדרגה באזונדער? 19. בי פלענס דער רבי לערנען א׳ב פיט יעדן קינד בא• זונדער אדער םים אגאנבער כתה? 20. װאסערע ספעביעלע לערן מכשירים פלענט דער פלםד באנובן בײם לערנען ״עברי״ (״אלף-ביתן׳ נעדרוקטע, געכתיבעטע, ספעביעל ארויסנעגעבענע סידורים וכדופה)? 21. גיט א באשרײבונג פון ״סײטל׳. בי איזעס נעװען סתם א שטיקל האלץ אדער א כפעביעל געמאככער סכשיר? 22. בי פלעגט דער רבי שלאנן די א׳ביקינדער אזוי װי די עלטערע? 23. װאםערע שטראםן בכלל םלעגס דער רבי באניבן (א קו• נע, א שפרײזהעלבל (שפינדהעלבל) א ״פעקל״, שמיץ און זײערע םדרגות)? באשרײבט די באזונדערע שטראפן און ״פכשירים׳ בו זײ, איבערהויפט דעם קאנששיק. אויב מענלעך ב< קריגן—בישיקן א געניבסן. 24. װי םלעגן זיך באביען די קינדער בו די שכראפן און בום שטרזןסער? װאסערע בונעםענישן האבן זײ געהאט פאידי שטראםן און דעם קאנסשיק? בי געדענקס איר נקפה־אקסן פבד די קינדער, װאס זאלן פארקומען אין א דרדקי־חדר? 25. ״בי םלענט זיך פראקטיבירן, אז דער רבי הײספ אײן קיגד באשכראפן אחבר? פיט װאם םלעגט זיך םארענדיקן דער ״קירס״ בײם דרדקי• םלםד? 26. בי םלעגכ זיך דער רבי םארשאםן מיטדי זרב׳ױנגלעך איבערהויפט םים די ארעפע? 27. בי איז געװען א פנהנ, אז ארעפע קינדער גײען רוםן די באלעבאסישע אין חדר ארײן און באקוכען דערפאר רתזות םון די רײכע עלסערן? 28. בי םלענן אין דרדקי-חדר לערנען אויךפײדלעך, אדער עס זענען געװען כפעביעל אזוינע פײדלשע חרוים? 29. װיםל בײט אין טאנ םלעגן די דרד,י-קינרער םארברענ• גען אין חדר? 30. ױאסערע שפילן זענען נעװען אננעניםען בײ די א״ב• קינדער? בי םלעגן זײ זיך שפילן פיט די עלסערע בוזאםעןז בי םלעגן זיך שפילן יוננלעך פיט םײדלעך ביזאםע;? באשרײבט די שפילן? 31. בי פלענם דער רבי לאזן די א׳ב־-קינדער זיך שפילן אין באשטיפסע בײטן, ןןדער װען ער פלענס לערנען םיט אגדערע כתות? 32. בי זענען געװען שפילן, לידלזך, װערםלעך, װאס זאלן זײן פאדבונדן פיסן לערנען א׳ב (פערזאניםיקאביע םון אותױת, לידלעך לויסן א׳ב וכװפה)? 33. בי איז געװען אין דרדקי־חדר אײנגעפירס דער מנהג בופירן די קינדער פארהערן? בו װעםען? 34. װי אזױ פלענן זיך די תלפידים באב ען בום דרדקי• תלםיד און בום באהעלפער נאכן פארענדיקן דעם חדר? פרן דער פילאלאגיש-פעדאגאגישער סעלציע םיר םא5ן אויםםערקזאם אוגזערע פרײנד אין אםעריקע, אז דער ריכסיקער אדרעס םון חבר לײבוש לעהרער איז: .(..14 ת<1(ססז£ .ז1פ ר1) 66 —186£ ז6זו1פ_| ._1 •ז4י/