Literarishe bleter · 1928-05-25 · 21 (25.5.1928) · p. Seite 411

ליסןרןריון נל*ם*ר 21 א 411 דיםמענסן. באנײסםערטע ןןװאגיעס. װןם דןןם הןןט בי באסײטן, הןןב איך זיך דערװוםט ערשט שפעטער. די גאנבע בײט פון די פרןבן הןט מען .געװארנט׳ די ןןנםירונג, געמאכט ,שטימונג״, געגרײט א״דורכ• םאל׳. געשאםן יענע ספעב־םיש־״װארשעװער• אטמאספער, װןןס באגלײם, לײדער, יעדע ערנםטערע ארבעס בײ אונז. ןבער די אויםפירונג הןןט אויסגענומען. אױך דער טעאטער ע ו ל ם הןןט ארויםגעטרןןגן זײן פםק-דין. אויף דער פרעמיערע, אויף■ די ערשטע םןןרשטעלונגען און די גאנצע בײט. ,קרוש־השס* איז געיוןןרן דער שטארקםטער ערםאלג בײ דער ,װילנער טריפע*. ——■י————ס*■***—■—יס—>*< שוין דערשינען דןןם בװײטע בוך די ײדישע װעידט חודש־שריםט פאר ליטעראטור, קריטיק, קונסס אין קילםור. דרײ-םיר א זײגער פרןןבן מיט די ארםיםםן. נןןכסיסןןג בארא• סונגען םיט ןןנםירער. דעקןןראסןןר, פאריקמאכער, שנײדער, שנײ• דערקע, קירזשנער, עלעקטרןןסעכניקער, רעקװיזירער, סםןןלאר. םאשיניםסן. אין ןןװנט פרןןבן מיטן כאר. די גרימען װערן בוגעקליבן לויט סקולפםורן און בילרער פון מיכאל אנדזשעלא, רעםבדאנדט א. א. די סעכניק פון דער בינע איז אן אײנםאכע, םון א דרײ־בינע איז אפגערעדט. אםילו קײן פרימיטיװע אײנ• ןןרדנוננ אויף ארויםבוביען דעקאראביעם איז נישטא. ברעכט מען זיך דעם קןפ, װי אזוי ארויםבוברענגען די 25 בילרער. דער טערמין םון דער פרעםיערע דערנענטערט זיך. אין םיר אײגענע װארשטאטן נײט םען םןןג און נאכט. מןןלער און ארבעסער ארבעטן ןןן איבעררײס. די גענעראל־פרןןבע אין ןןװנט םאר דער פרעםיערע. ם־הויבט אן שפעט אין ןןװנם-בוליבן כןןר. װען מען ענדיקס, איז זעקם אין דערסרי. די גענעראל־פרןןבע איז נישט גוט. טרײםט מען זיך מיט אן אלטן טעאטער־אבערגלויבן: אז די גענעראל-פראבע איז שלעכט, איז די פרעםיערע גוט און םארקערט. זןןל גאט העלםן ז די אויסםירונג — א גרויסער נבחון. שטורמישע אפלןן• קריטיה.-רעצענזיעס ♦ ביבליאגראפיע. — כראגיק. ד - ז װאס מען שרײבט װעגן ביכעג ״1מ3יפ2 סײ די באריכותדיקע, נישט-נויטװענדיקע דיאלאגן, סײ דער בײטוגגס׳סאן םון דערבײלן, סײ די נישט-נעבונדנקײט םון דער טעפע םאכן די זאכן םאר לאקאלע, םעםואריםסישע באשרײבונגען װאם םינדערן די װערט פון די נאװעלן. אליבקיס ליטערארישע םעיקײטן דערזעט םען אין זײנע בעסערע דערבײלונגען. דארטן איז אליבקי א קאנסעקװענטער און טאלאנטירםער, כאטש נישט איננאנבן רײםער,נאסוראליםט. די בעסטע ~ דערבײלונג איז .דער צוריקגעשטעלטער שלום- בית*: א םעשה מיט א ײדענע, װאם ענטםערט איבער די טעכשער און זיך אלײן בו םרעםדע זעלנער. די דערצײלוננ װירקט איבערבײגנדיק און לאזט איבער א שטארקן רושם, הגם דער כוף איז געמאכט אביסל בו אײליק. נאנץ םײן איז ביז ,צו דער שחיטה*, שלעכט איז דארטן פלויז די בוגעטראכטע סבענע, װו דאס םײדל שחש זיך םים דעם פאטערס חלף און ד׳ םוםער הײסס בודעקן דאם בלוט. בו װאס אזא םין טעאטראלישע קאםבינאביע? סול מיט שטימונג איז ,בײ גאט אין דער האנט״, װו דער רבנישער אײדעם װערט א שמוגלער און דער בעל־ענלה גנבהס בײ אים בו די םחורה, װעלכע ר׳האס געברעננס בופירן. אין יענע און אין נאך אנדערע קלענערע זאכן װײזט זיך אליבקי ארױם סאר א סאלענםירטן, בוזאננדיקן שרײבער.'א שאד בלויז, װאם ער האט נאך נישט גענוג ליסערארישע טעכניק און זעלנםכ• קי־יטיק, כדי אונטערבושײדן בײ זיך גוםא גוסם םון שלעככם דערםאר זענען פענלעך בײ אים ניבלאזע רײד און פחשבות בו■ זאםען מיט געפרעסטע, טיף-קינסטלערישע בילדער און נאטיר- שילדערונגען, מיט װעלכע ס׳װאלטן זיך נישט געדארםט שעםען אונזערע בעסערע סראזאיקער. ס׳איז באזונדער בדאי זיך אפבושטעלן אויף זײן זאסטיקן װאלינער ײדיש, װאם איז פול מיס ארטיקע אויסדריקן אין דאך נישט סראװינביאנאליסטיש. די אויסערלעכע פארם םון בוך װאלם געסעגט זײן א בעסערע, י• 3■ י• *ייעק• — ויױ *•ין בין ■י*מען, נןװעין װיינער6*רי*נ •י| *• קי״עקין, װ*רשע, 1927, 276 זײטן• ל. אליבקי איז םון די נעבײלטע יינגע ײדישע שרײבער אין פוילן, װאס האבן זיך באװיזן אין דער ײדישער ליטעראטור נאך דער פלחסה און װאס די טעםע פאר זײערע שילרערונגען איז דאס ײדישע לעבן אין דער בײט סון קריג און הינגער, אכזרױת אין פאראלישע געפאלנקײם. װי עו,יר װארשאװםקי און א.ם. םוקס (אין א טײל םין זײנע נאװעלן) שילדערם ל. אליבקי דאם ש ט ע ט ל, די פראװינץ, װו די פאסיװקײם און איםבאהאלפנקײט םון ײרישן עולם איז נעװען א שטארקערע אין דערםאד ״איז מעגלעך געװען, אז ם־זאלן דארסן אזוי גיך און אוםנעריכס געבראכן װערן די אלםע, אײנגעװא־בל■ סע סראדיביעס; ס׳זאל מיטאמאל אויפהערן—םענ זײן בלויז בײט• װײליק — די תפיםותדיקע, סויבן-שסילע ראםאנטיק און אויף איר ארט זאל קוםען ברושאלער, אוםפענטשלעכער קאמף און יענע זיטלעכע הפקרות, װאם קיפם םון נויס. א סענסאביאנעל - קריפיגעלישע, סאסאלאנישע װירקלעכקײס אין א סביבה, װו ם׳האס םיט עסלעכע יאר םריער נישם געקענס שעפן קײן טעמע םאר דעם איפשולדיקססן ראםאן,—איז א טאפלט װונדער, און דװרםאד װעט נאך דאם אקופירםע שטעסל פכ״תפא לאנג זײן א קװאל סין קינסםלערישער שאסונג. םענםאביע האט אבער אויך דעם חסרון, װאס זי םארבלענדט אפט דעם שרײבער פיטן שפאנענדיקז אינהאלט, אזוי, אז ער םארנאכלעסיקס די םארם. אין א טײל םון זײנע בילדער װערס אליבקי אװי םארכלי- נעס סון די געשעענישן גוםא, אז ער סארגעסט אין חשבון, שװאכס אפ די קאנםטרוקביע אין דערנײט טײלםאל דערבו, אז זײנע בא• שרײבוננען דערנענסערן זיך בו פשוטער כראניק. סון דעם פין אױ די םעשה פיט די סיר גנביס, סאר װעלכע דער רב םיט די בעל־־בתים זענען זיך םשתדל, אדער די םעשה םיט די ײדן, װעל־ כע דערהאלטן אין באד א באסעל זיך בוצושטעלןי בו דער םאכט,