Literarishe bleter · 1928-05-18 · 20 (18.5.1928) · p. Seite 389

389 ליסורןריען *לעםער 20 זא די אובעט פונם ײדישן װײסומלענדישן טעאטעו אין א געשפרעך פיט א םיטארבעטער םון ״ןןקטאפער״ האם דער ןןנשירער םץ ײדישן װײםרוסישן סעאטער נעואגט װעגן דער נאענטער ארפעט םון טעאטער: די לעבטע ארבעכ אין דעם לויםנדן סעואן פונם ײדישן פלוכה-סעאשער איז װ. גאלאיוטשינערס .צװישן דורות־, און גןןכ- דעם הויבן זיך ןןן די גאםטראלן םון דעם טעאטער איבער איקרא־ ינע. װי .שעפסן-קװאל״, .פזןםװין״ און .לעקערס״ איז אויך .בװישן דורות״ געװען אנגעכערקס אין קיפענדיקן רעפערטואר נאך אין םאסקװע אין 1926 טן יאר, שפעטער איז די פיעסע נע• װען איבערגעארבעט א:ן אנסגילטיק באששעטיקט םון דעם קינםט• לערישן ראט. ״בװישן דורות״ אױ דער ערששער פרוװ אין אונוער טעאטער םון א פאדערנער םאװיעטישער פיעסע, אין .בװישן דורות״ באנעגנט זיך אונזער טעאשער בום ערשםן םןןל םים דער אויםגאבע בו שילדערן אונזער הײנט, בארירן םראנן װעגן ״װאכעדיקער״ בוױנג; פארן אקט־ןןי שטײט די שװערםשע אויםגאבע בו שאםן נעשטאלטן םון אונז;ר ארום. דא שטײט פון אײן זײט די נעפאר םון נאטוראליזם און סון דער צװײטער זײט די געםאר םיז סכעםאטישקײם, פארן טעאשער שטײט א פיאבלעם, נישש אפ.ױ נ-קזיך פון זײנע םעשאדן, צו געפינען איבערבײגנדע טעאטראלע נ טלען. אין ״בװישן דורות״ װערט אפנעשפיגלס דער קאמף פון אינזער קאאפעראביע םיטן פריװאטניק, ס׳װערט אויך בארירט דאם געשלעכט-פיאבלעם, אין ״צװישן דורות״ װערט געםאכט דער פרוװ בו בעשםעערן דלם שפינװעבס, װעלכע ם׳װעבט דאם אלטע ארום דעם ששײגענדן נײעם. אן אויפגאבע זײער א שװערע, םאר אונז אינגאנבן א נײע. די ארבעט א ז אן ערשטלינג םון דעם יונגן גאלאװטשינער, װעלכער םארמעגס זיך אײנצײטיק אויף דראפאשורגישער אץ רעישיסערישעי־ ארבעט. די בײט םון גאסטראלן װעט דער טעאסער אײסנובן אויף בוגרײט׳נגס-ארבעט בו: *עך, מא, מיר לעבן״ אין .אוינן און אונסן״. די איבערזעבונג םון טאלערם ״עך, םא, מיר לעבן״ אױ שוין געםאכש םון מ. טײף, די פיעםע שטעלש דער ח נארר (לעװין), עס גײען שוין אלע רעזשיסערישע בוגרײטינג־ארבעסן בו דוד בערנעלסענס פיעסע ״אויבן און אונטן״, װעלכע װעס זײן פײן לויסנדע ארבעט. 8 בריװ אין רעדאקציע וייט *זוי גוש אין דע־לױבש םיר ארויםבײאנן רא ר־ ד״יטק־דיקע ■>ןר װןרשער: א רןצןנז־ע, װי ק־יש־ק ב:רד, רא־ף לןרנןן, םוז באװ־ין אי• דערװיזן די רזגש־ק־ש שין די א־ו-םגןזןןנשע ם־ניננ־נן. זי טא־ נישש באשש־ן םון .פטקי-הלגוח•, שון א־ױסנעשם לשע פעשה-עקזאם־נא א־ ,אשםןשקןט׳. און זאנן זאנ א־ר ןט אנשקןנן דןר .קו־צער נאפ־׳ן■ פון סשה שאליש א־ן די ״ל־ש. בלןשער• נום׳ 11. ,דןר ןרשםןד ארפיכל שון םןםלנאר-באריבש איז אננןשריבן >ויף א שלןבשן יידיש,. עם א־י. שארששיש זיך, גאנ׳ן םענלןך. אבןר די בארױזןז - עם קוםען ביטאםו און נאך זײ— ל־ןנןן םיר: .דל נןבראבםן צלטאטן זענןן א פך בלכןר װי דער גאנבער א־שיקל־. איז דאך עשןם אויטשןרליש — ארױבבוזאנז א ש״נוננ און בדןננןן באװיזן דװקא אזוינן, װאם זענןן, לױש די װןר- טער םון רןבענזענט נו6א, װיניקער כאראקטעריכטיש. זאנן .שללבכ, אץ ברןננען בום באװײז דאם. װאם איז ,א כך בןםןר־... םאדנעי װיםןר. בװישן די בישאטן ליענען טיר אזא שמעל: נאך אזא ארבןש בליבש נאר בו םיםטעטאשױירן. פאררונדיקן דז באקוםןנן׳■ א-| באטרןםנריקן ארם םון א־ינינאל (זיש 7 שורה 5 פון אונטן) ששיט אבןר אש אזוי: ....םיםשעמאטיז־רן, פאררונדיקן די באקוםןנן ' דיזוזן■. ביםאםן שון א םעקטש טוזן דאך זךן שינקשלןך, װןן נישט קאן םען־ראך ביטירן, װאם םען װלל• פיש דאנק און דדך־ארזן א. גאלאמב װילנן, 14 אש־יל. 8 אין דעם םאל םון ליזא,—ליזא דזשןןנסןןן (געבוירן אויף א םארם אין פענסילװאניע), אין איר םאל איז נישט געװען נישט קײן שפארן, נישט קײן שװערד, נישט קײן פאנבער. — ליזא איז געװען דרײיאון-דרײםיק יוןר אלט און נישס קײן שײנק־יט. דער אםת איז: עס הוןט זי געקןםט גענוג מי און אפסײק׳זאכן בו^זײן ד$ס װןןס זי איז: ״נעט און אנשםענדיק*. אין אן אנדערן קרײז — מיט א בעסערן םריזירער, מא• ניקוריסט, מאסאזשיסס, שנײדער, - װען אלע זאלן ארבעטן בו• זאמען, העלפן אײנער דעם ,אנדערן און אלע - אײנער, װןןלםן הוירםטם זונטזןנ־בלעסער גערערם סון איר, און געוןןגט, אז זי איז שלאנק װי א װערבע, און אז זי הןןט אין זיך עפעס אזוינס, װאס מ׳קען מיט קײן םעדער נישט באשרײבן, זןבער נישט דא אין דעם אײזףןןפטײלונג םון קעלער פון ביליקן דעפארטמענס׳םטאר! -ערנסטע קלוב־שװעםטער׳, װןןם םארטרײבן זײער בײט םיט דעם, װאס זײ פארגיבן ןןדעמע פארםירטע מײדלעך די זינד. װןןס זײ זענען קוים מיט ברות באגאננען, —די געםלע• כע ״גום-הארביקע דאםען׳ איז קײנמןןל נישט אויםגעקומען בו םארשפרײטן זײער ,מאנטל םון רחמנות׳ איבער^ליז ו — ליזא דזשאנםאן, װײל ס׳הןןט קײנמןןל א ״סארסירערישער מאן׳ נישט געגעבן זיך די מי בו פארםירן ליזאן, מיט דער הילף פון װײן און פון בירונג און פון קלויסטערדיקע רײד. דער אײנציקער מיםםער בלומבערג, .װןןם מיר האבן דער• מןןנט דןן פריער, אין אנהויב ליד, א בלוט-ןןרעמער, נירע• ריקער מאנסביל, א שםיקל שטאמלער, הןןש געהאס א װײב מיט עטלעכע קינדער, װעלכע ער הןןט געליבט געםרײ און לאנגװײליק. אז ער הןןט גערעדם מים די מײרלעך װעגן זאכן, װןןם הןןבן נישט צו טון מיט ,דעפארםמענט סטןןרס׳ האט ער שטענ• דיק דערמןןנס זײן .זיסע הײםי אין הןןבוןקען, װעלכע ער האלם בײם םארקויפן... און ער — דער מיםטער בלוםבערג — איז דאך גע■ װען פמעס דער אײנביקער מאנסביל, װןןם ליזא הןןט געקענט, אין די לאנגע קעלער-סעג, די טעמפע. (די נעכט זענען נע־ װען דעם שלאסס און דער זןןרגם.) דעריבער האט זי זיך געהאלטן אי נעט אי ןןנשםענדיק... װי דןןס שילדל אין װײ• בערישן ,טןןילעט״ הןןס םארלאנגט. םארקויםט ריבאײזנס. אויװן• שליםלעך און טשװעקעס, און געחלומם םון,סרענטש פעיםטרי׳ און פון א ביסל הײם װאסער בו די פיס... און םון בעסערע טעג, אויבן אויפן ערשםן שטןןק םון דעם דעפארטמענס סטאר, װו עם איז װײניקער שסויב און מער ליכס. און דוןם איז ליזאן געװען נישט שװער זיך םןןרצו• שםעלן, װײל אין איר בימערל, אויף דער װאנס, איז דאך שטענדיק געװען, װי מיר װײסן, א בלןןער הימל. און א בלאנד מײדל, װאם עסט אפעלסינען אין א װײט לאנד, א דרום׳דיקע זון װאס װארעמט אין די װינטער־טעג, און װאם ארום איר איז לויסער גלאנץ און גוטקײס און די אײביקע סראגע: ,פארװןןס נישט װינטערן אין קאליםןןרניעז׳ י. דאבציגער א ד ר ע ס:.26 .חז 6 סח1682 ,ס*\823־31^ סעלעםןןן 506-82.