Literarishe bleter · 1928-05-18 · 20 (18.5.1928) · p. Seite 386

20 זא ל־םעראדישע בלןםע 386 די מנחמקע דערבײלם, ברעכנדיק די הענט. םענדערן ה$ט זיך געדאכס אפילו, אז דער סאשע סלײסס זיך גז באהאלסן, אין װינקל פון דער מויל־האריקײם, זײן שםעכיק חוזק־שמײכעלע, װי םיאיז געװען זײן םבע בײ א פרעםדן גאפלעניש. און זןס די קעלם פון דער פארסראכטער רו דעם טאטנס האס א רגע געלןןשן, און א רגע אונטערגעבלוזזן דאס בהלה־פײער פון סענדערס פארטאמלסן נפש. װאס סוס זיך דא עפעסז זײן צעמישסער בליק האט א זוך געםון הילף. אין אלקער־װינקל איז געשטאנען דער פרעםדער יונגערמאן מיסן זאק אויף די לענדן בײ יאסלם סטאליערײ און געהובליעװעם א ברעס. זײן םארשװארגסע נאז, װאס זי איז געלעגן געפלעטשט אויפן דינעם שארפן סױל, װי א פלעצל, הןןט אויך געשמײכלס. נןןר אט האט יענער װײם-קעפיקער זעלנער םיסן בענדל אויםן ארבל א פינסל געסון מיט א בײזן באגיריק אויגל. ער הןןס א שנײץ געטון די נאז אין גװײ פינגער און א קןןפ געסון מיסן שםיװל־שפיץ א זאק אונםער מנחמם בעם: — און װןס איז דאס עפעס אין זאק, הע? אצינד הןןט מנחם אויפגעהערט בו שטעכן מיט דער נאדל אין קאזשוך, זײטיק אויםגעהויבן דעם קאפ און געענט־ פערט מיט רויקן, גוםמוסיקן און ברײסלעכן ישרנות־קול: — אין זאקז גןןרנישט... דאס איז שפײז, כלןןפבי. אביסל םעל אויף ברויט, בולבעס, אפןןר הײפסלעך קרויס, דןס לעצטע ביםל. דאם איז נישט פון אײערםוועגן, איר מעגט שוין גײן. מער איז נישסן גארנישס אין שטוב. אז איך |זןןג אײך, מעגט איר גלויבן. יענער האט נישט געגלויבט. — כלןןפגי, נעמס, די;שידעס הזןבן גענוג. דער זאק האט זיך א הויב געסון אויף א ברײטער פלײזיע, װי אויף א םויער. — נײן, דןןס װעט איר נישט נעמען. דאס נישט,-האס א קײך געטון מנחמם קול. סיהאט עפעס פלחיים א שפרונג געסון פונם אלקער■ װינקל, מיס םלינקער אומגעריכסקײט, װי א קאץ, און אין דערזעלביקער רגע איז דער זאק געװען ארןןפגעריסן פון דער פלײצע און איז װידער געלעגן אויף דער ערד. סיאיז געװען דער םרעמרער ױנגערמאן מנשה, װןןס איז געשטאנען םיס שארף־פארקװעטשסן פנים און בליצנדיקע אויגן. אין זײן האנט האט קאלס געגלאנבט דאם אײזן םון א דליסע: — דאס װעט איר נישט נעמען, הינטישע זין,—הןןט ער געזאגט און געװיזן מיט דער דליטע אױםן זאק. דער װײס־קעפיקער שײגעץ מיסן געלן בענדל אויםן ארבל האט געטון א כאפ אראפ ־די ביקס םוגם אקםל. אין דער אויםשפראך הןןס ער דערקענט עפעם םרעםדם. ס־האס א בײזעריקער הירזשע געסון זײן בײז קול: — װער איז דער עפעם אזוינםז העי דןןם איז אפשר יענער זשידאק פון דןןרט, פון די רויםעז... קום נןןר םים םיר, דו... מען װעט שוין זען... דער פרעמדער האט םארשעמט ארןןפגעלןןזט דעם קןןפ. בוגעקנעפלט דעם ראק, אנגעברײס בו גײן. די פניםער זענען געװןןרן בלײכער םון דער װאנט. די מנחםקע הןןם א ברום געטון מיט םארשטיקטן קרעכץ: — אײ װײ םיר, געװאלדז ר׳איז םארלוירן. און זי האט זיך געטון א שטעל פאר אים, געשנרײם די הענס און אים פארשטעלט םיסן םארסוך: י — װןןס רעדס איר םענטשן... איר קענס אים נישם... אז שעמען זןןלט איר זיך. דןןס איז דןןך םײן זון. איר װײםם — װײ איז מיר, װאס איז שוין געשען נײעס... סענדער... מיהאט אים געקערט מסרן... סענדער האט נישט געענטפערט. ער הןןט געכאפט דעם רוסקאל, און מים שטומער באדרענגעניש, װי מען גראבם א קבר, האם ער גענומען אין װינקל פון דער שטוב־ערד גראבן א גרוב, אויםגעגראבן, באהאלטן אינעװײניק זײן קעםטל מיטן געלט, פארשים דעם גרוב און אונטערסאנצנדיק, גע■ דעפסשעט םיט די שטיװל אויפן ערד־בערגל. די מנחמקע האט מיט שטומער פײן־בהלה געקניפס די באקן, אז סיזענען דארט געבליבן װײס־בלאע צײכנס. פויקנדיקע םריט זענען געלאםן הינטער דער װאנס. םארטונקלטער פײעריפלאם הןןט ארומגע־ כאפס סענדערם קאפ און אים װײם־צעגליט. ער האט געפילט, אז זײן נםש זינקט, פאלט אײן, װי א םארטריקנט פאס. װאס פארלידט די רײםן. אין די אויעדן הןןבן געברומט װײסע דונעין. און פאר די אויגן האט זיך געכװאליעט א שװארצער װאלקן, װאס פון אים האבן זיך ארויסגעשײלט לאנגע זעלנע־ רישע געשטאלטן, װי דראנגען, םיט ביקסן אין די הענט. דער עלטססער. םיט א געל בענדל אויםן ארבל, הןןט געשטןןכן מיטן שפיז פון דער ביקס. אין פרישן ערד־סלעק: — נו, װאס איז דארטז העז באהאלטן דאס געלטז כלאפצי, טוט נאר א קוק. זוכט גוט• םענדער האט זיך דארט א שטעל געטון, מיט צעשפרײטע םיס, אנגעברײס םיט זײן לײב צו באשיצן דאס פארמעג. די מנחמקע איז צוגעלאפן, אנגעכאפט דעם זעלנער פארן ארבל: — גאט איז מיט דיר. גוטער םענטש. װער געלס, װןןס געלט. בײ מיר איז נישסא קײן געלט אין שטוב. צרות זענען דא, שלעק מים אנגסטן... שװערע, בײזע עלנבויגנם האבן א שטארקע געטון אהין און אהער איבעד לײבער, פר״געמאכט דאס װינקל, פלײצעס האבן זיך געבויגן, און פינגער האבן, װי װערים, געגראבן אין דער ערד, ארויסגעשלעפס דןןם קעסטל, געעפנט עס. און זיך געבאברעט צװישן ז׳י שמאסעס. ס׳האט זיך באװיזן די צעשיטע הגדה, מיט פארשעםטע גרויסע אותיות, אין גראבע, גזיעשע לאפעס, ס׳האבן זיך א םיש געטון געלס־יאפירלעך. פרײדיקע באגיריקע בליקן, געצונדענע מיט בײזקײט און אנ־ ציענדיקער. באפרידיקטער קװיקעניש: — א—א—א—אס, זע נאר, די ײדן... א גאנצער אוצר, נעמם... כלאפצי. און די געלס־פאפירלעך זענען פארשװונדן געװארן אין די בוזעמס. די מנחמקע האט א װארף געטון די הענט אין דערלופסן, מיט גרינע פלאמען אין די אויגן און צארנדיקן געשרײ: — װאס הײסט, מען נעמט... רויבערס, נזלניס. ס׳איו אײערז ס׳איז מײן פראצע. ס׳איז מײן בלוטיקע הארעװאניע. עך קום עפעם צון אײך נעמען און ראבעװען, העז גזלנים. מנחם, װאס שװײגסטו, געװאלד, ןמענטשן, ס׳איז נישט גוט... | מיט גליװערדיק־דערשראקענעם װונדער האט םענדער געזען, װי דער טאטע זיצט אין בעס מיטן היסל אויפן נאקן. ער שטעכט מיט דער נאדל און פארריכס דאס ארויםקריכנדיקע פוסער סון א גויעשן קאזשוך, און שװײגט מיס גלײכגילטיקער און בארויקסער מינע, גלײך דער גאנצער עםק װאלט אים דא נארנישט אנגעגאנגען. װי א פרעמדער, איז ער געזעםן און װי א צופרידענער באלעבאס זיך נישט װיסנדיק געםאכם, נישט געמישס זיך, נישט אנגערוסן זיך מיט א װארמ, װאס די בלבים ראבעװען אװעק דעם לעצסן ראניש, הןןם דערנאך