Literarishe bleter · 1928-05-18 · 20 (18.5.1928) · p. Seite 385

365 ליטעראריעע גלעטעו־ 20 זא ש ט ע ר ן 1 ו י ר נ * י י נ נ ) א• מ• פ ו ק ם / װ י ן םים אין געלעכערטע, שטרויענע קאפעלאטשן, נעכאפט װןרןן נעס און זןפגעדרײט זײ די קעפלעך און פארשלינגען רויער• הײט. מען האט גענומען מיס זײ אײנסענהן, געבן עפעם צו םארשםײן. מען איז זיך גענויםגעקומען בײנאכט אין סרןןל־ עליעס באד־חורבה. װו מען הןןט גערעדט, געטײלט געטלען, געפוצט מיט די ארבל די פארזשאװערטע פיסטוילן, װןס מען הןןם געבראכט באהאלטן אין די ביזעמס, אין אײנציקװײז האט מען זיך ארויםגעשארט דורך דער הינטער־סיר. סענדער הןןט זיך נישט געמישט. ער הןןט זיך נישם ליב געהאט צו חברן מיט די ארעםעלײס און מיט די פאראבקעס־שקצים. ער האט געםילט, אז מען מײדט אים אויס, מען היט זיך םאר אים. מיט א םודותדיקער מינע און גדליתדיקן שפאן הןןט ער זיך געדרײט צװישן די נגידישע שטיבער, גענרױסס זיך םאר די מײדלעך, אז ער װעט באװײזן גבורות און געגעבן אנצו• הערן באלעבאטישע ײדן, אז דער נאנגער עםק ליגם אין זײנע הענס, אז מען דארף םאר אים מורא האבן. װארום... — מען װעט צונעמען דעם גאנצן מזוםן. הע, הע, הע... — הןןם ער געװינקען מיט ןןפנארנדיק׳איבערשרעקנדיקע. בײזע אוינן. — װןןס־זשע מען װעם די טון מיט געלטער. ראב סענדערז — מען װעט פארברענען אין אויװן. — טאקעז — ין>. יןן — בע... סיװעט נישט קוםען דערצו... מאל דיר... פאר ײדן האט מען נישט קײן מורא געהאט. מיט ײדן װעס מען זיך יאקאש נאך אן עצה געבן. מורא האט מען נןןר געהאט פאר די רוטענישע זעלנער, מיט די ביקסן אויף די אקסלען. װאס הןןבן עפעס דערשמעקט מיס די נעזער נײעס אין שטאט און גענומען ארומגײן אין די שטיבער זוכן געלט. דערװײל הןןס מען געהערס. אז דאס געלט .פאלט אין קורס;. מען דארף םארקויםן. סענדער הןןט געקויםט נעלט, געביטן זײנע צעסליקסע פאפירלעך םאר אנדערע. אפגעריבענע און צעקנײטשטע. ער איז אלעמןל געקומען צופליען אין שטוב. געבןןברעט זיך בײם קעסטל, מיס םארזיכטיקער און סארסראגענער נןןז, און איז װידער אנטלאםן. םען הןןט געזען. אין מארק, ארומגײן דרײ זעלנער םיט םארנעצטע פעלץ־םפאדיקעס, װי אויסגעװײקטע, קודלאסע הינט, אויף די קעפ. טויבע געשרײען הןןבן זיך ערגעץ א טראג געטון און זענען דערװארגן געװארן אין דער גראער רעגן־געדיכטעניש. ם־הזןבן ערגעץ א קלונג געסון צעשלןןגענע שויבן. םון א םענםטער הןןט זיך ארויסגעשלײדערט א צעםא רענער טיש, װןןס איז שטעקן געבליבן מיט אן איבערגעקערטן שפיץ אין בלןןטע שליאם. צװײ רויט׳פנימדיקע גויעם, מיט װארעטעס אויף די קעפ. הןןבן גיך געטשװאליעט מיט די גרויסע שטיװל אין די װאםער-לעכער און הןןבן געםראגן א נײ־מאשין אויף די אקןזלען. םענדער איז געקומען צולויםן אין שטוב, מים גרין-סארשסארטן פנים און בלאסיק־פארדריפעסן מאנטל ביז צום האלז. די מנחמקע האט א פאסש געטון אין בײדע הענס מיס נןןגנדיקן געשרײ: יהי״ו) און די צעהיצםע רײד און דןןס צעיאכמערטע קהלעניש תןןט צעגליט די גלויביקע הערצער מיט אײביקן בנחון, ןןנגע• פילם די ברוםענדיקע, לײדיקע מןןגנס מ־ט דערװארטגדיקן װוילסןןג. דעם סרעםרן יונגנםאן, װןןס איז געקומען סון דןןרס, פון רוםלאנד, און װאס האט אװעקגעשיקט יאסל מנחמס צו ברענגען ,יענע• די גוטע זעלנער, די רויטע, האט מען שוין מיס הײמישקײט גערופן ,חבר מנשה*. דןןס זעלנערישע היטל הןןם ער באהאלטן אין קעשענע און געסראגן אויםן קאפ א שמוישענעם םפןןדיק. דער םעשענער שסערן הןןט געשטעקט אין בוזעס. ריאיז נאך אלץ געשטאנען בײ מנחםען אין שסוב, אין אלקער־װינקל, און געארבעט זןןסלם סטאלערײ, מיט סלײ• סיקע. געניטע, בעל׳מלאכהשע הענס, װי א טרײער געזעלן בײ א מײסטער. טײלמןןל האס ער אסילו א זינג־געטון א סרײלעך לירל. הןןט מען אים עפעס געגעבן, הןןט ער געגעסן. אז נישט, האם ער נישט געמאנט און װײטער געארבעט. אז די מנחמקע סלעגט אין שטוב קרעכצן, ברעכן די הענט. קנײפן די באקן און מורמלען מיט זינגנדיקן נינון, װארפנדיק ברוגזע און בײזע בליקן צום פרעמדן יונג. אין װינקל׳צו: — װײ איז םיר, װו איז געװען מײן שכל, װןןס הןןב עך אים געלןןזט גײן, יאסלען, ער זןןל געהרגעט װערן ערגעץ• — הןןם דער םרעמדער זיך אםילו נישט ןןנגערוםן. ם־װײזט אוים, אז ער איז שוין געװוינט געװען צו אזוינע זאכן. אמןןל נןןר םלעגט ער א זןןג טון צו מנחמען: — נו, הערם איר, אז ער װעט נישט קומען. דער חברה־םאן, יןןסל, איז א סיםן, אז מען הןןט אונזערע געכאפט... די ,װײםע• הןןבן זײ געקערט אלע צורעכט מאכן... נו, װעלן סיר דערװײל דןן ןןרגאניזירן די חברה, דערנןןך װעט מען נעמען די ביקס און גײן װײטער. אין םעלד ארײן. יא, יןן, ס־איז נישטןן קײן צײט. מען מוז טון. ס־איז געװען אין זײנע רײד די אומדערבארעםדיקע רו פון דעם םין כיתה םענסשן, װאס שפאנען איבער מתים, און װןןם דער אםת םון זײערע אומבאצװינגבארע הערצער. הארטער פון שטןול, װעט םנצח זײן דעם שקר און אויםלײזן די װעלט. דער קראנקער מנחם אין בעט םלעגם אים נישט ענטםערן, )ןנשטעלן דעם םארסראכטן בליק פון די רויט גערענדערטע אױגן צום םטעליע-װינקל און שװײגן, מיט גלויביקער דערװאר■ םונג. בײנאכם םלעג דער סרעמדער םארשװונדן װערן. אינ• אײנעם םיט םענדל םטןןליאר, םים דער געדיכסער בארד, װי א שטײן, און מיט די קלןןרע, גרןןע, ערלעכע אויגן םלעגט ער ארומגײן אין די ןןרעמע שטיבער און היציק אײנטענהן םים די בעל-מלאכהשע יונגעלײט, מיט די ײדישע און מים די גוישע. מען הןןם אים געזען זיך םודען מיט מיקןןלי דעם שוססער, א לאנגער שײגעץ מיס גרןןע, אײננעםאלענע באקן, און םיט קןןזליקן דעם קןןװאל, מיט דער האלבער ןןםענער און םאזשיקער נןןז. סען הןןם צענויםנעזוכט ןןרעםע גוים — הןןלץ־העקערם, טרעגערם, עםלעכע אויסגעמןןגערטע שקצים, דארע, װי ברעטער, אםןןליקע פאראבקעם םונם הויף, םיט הענט, װי ריסקאלעס, װןןס הןןבן זיך געװאלגערט אין די גרי• בער, געשלײנס איבער די םעלדער, םיט שסאסעס אויף די