Literarishe bleter · 1928-05-11 · 19 (11.5.1928) · p. Seite 371

371 ליטעררישע בלעטער 19 זא קויטיה. -רעצענזיעס. ביבליאגראפיע.— כראביה. | ▼ ־ ▼ װאס מען שוײבט װעגן בינעו. זו און אײנציקן, םיט אנדערע תטילות, םיט א נײען נוסח. ער װןרט דער גלןןקן״קלינגער פונם >ןרסיקן קלויכטער. האט חתונה מיטן פייערס טאכטער און הוןט אויף א קורצע רגע אגיסעלע פנוחה.;ןבער —*נאר אויף א װײלע. זײן קריסטלעך װײב שטארבם פון אנגםם און יסורים, — און אלע טונקעלע געשטאלטן, װאס האבן זיך שױן סריער באװעגט אײ אברהם־איביעס אױפגערײבטן״געוױסן, רײםן זיך פלוצליננ ארויס און—סירן אברהם-איציען דעם פשוםד צוריק צו זײן ײדישן גלויבן, און עם הױבט זיך אן סאד אים א װײ־ טער, אופענדלדכער װעג םון נײע בלוןנדזשענישן. ,קאראהזןד׳ איז אײנד םון די אוםגעװײנטלעכע, אוםהײפלע■ כע נעש־כטע, װאס װעין שא־צײלט צװישן חםידים אין די װינ• םערדיקע .בין־םנחה-למעריבס׳. דער אײביק-איבערגעחורטער םזרא• אחיא איז דא, אין דער דערצײלונג סון פישל שניאורסאן, נישט קײן םיםבאליש״שװארצע געשטאלט, נאר די ראסנדיקע ליידנשאפט םין דער בלאנדזשענדיקער א־ן זזכנדיקער מענטשלעכער נאכור דןןס איז םישל ש־. אירםאנם רעפלעקס אױף די אומװעגן םון א םטיכישן גײסם, באלויכטן מיס א שםארקן פסיכןןלןןניש־אנאליטישן שײן. די גאנצע דערצײלונג איז איפנעװײנלעך שפאנענד און לײכט אין באיוײוט אויפן םחגרם טעפפעראמענטםולעד דערצײלע רישעד פעיקײט. אששר אי עס נישס קײן קינסט לויט די אײנגע• בירגערטע מאדלרנע באנריפן, _ עס םעלט די נאטור-באשרײבוננ, װאס .בעם זיך״ אויף שריט און טריט, עם פעלט בילדלעכקײט, פלאסטיק סון אויסערלעכע דערשײנוננען, עס סעלט די אוםניכשער- קײט אין ליכס םונם דיכשער דעם באזיננער, — אבער ,קאראהאד׳ איז װי דערצײלט םין א גלויביקן, רעליגיעזן פענששן, װאס איז טיף אדורכנענומעז םיס זײן מעדק־ו־רדיקער געשיכסע. עם איז כראי איבערצודערצײלן, װאס םישל שניאורסאן זאגט אלײן א־נם קירצן םא־װארט צוט בוך ״אין שטעט אץ שסעסלעך דערצײלס מעו נאך עד-הױם די םעשה פון דעם קאראהאד. און כאטש אשילו די פעשה האט נעטרןןסו םיט א פרןןסטן ײדן, איז די מעשה אלײן אבער מאדנע און אוםגעװײנלעך... םארװאס־זשע רוסט םען םארם די מעשה .קאראהאד — דאר קען פען זיך דערװיסן נאר םון דער סעשה ײלײן*.״ י אהרז מארק טעאטער ,על-1יזעוכש״. קאראװע 18. טעל. 241-13. װילבער טרופע װןןך־רעפזרטואר אנפ. מ. םזאה. טעגלעןי ־^■ ה י ד ו ש ה ש ככש ״ז שלום אש צינויסנעשטעלט םאר דער בינע און רעזשיסירם מיכאל װייכערט מו״יק סון הע.עך קזןן, דעקזןראציעס אץ קאסטױמען םון װ. װײנטרױב אבאנירט און קויםט די יידיישע װעל־־ט דזןס צװײסע בוך דערשײנט די קוםענדיקע װןןך 6ישל שניאוסען קאראהאד (די בלאנדזשן נישן סין אברהםיאיצין דע־ קירושנער' ־זילנן־ םארלאנ םין ב. קלןצקץ• װיל״ נן 1928. 128 ז םאראן ביכער, װזןס זײערע יערשטע פאר זײםלעך טוען אן אסעם אויף דיר פים א שםארקן, נױ איצט נישם־פארזוכטן נא־קיןז. װי א שבור נעפםטו שליננען אײן בלעטל נזןכן צװײטן, אץ װזןס-װײכער, אלץ םערער ךערםילםםו די סליסה םונם װונ׳ דערבארן נעסראנק, װאס צינרם־אן אםײער אין די גלידער. זןט אזא בוך אױ .קאראהזןד־ אדער .די בלאנדזשענישן םץ אברהם-איציע דער קירזשנער*. איצט איז אונז שוין װײם דער דזןזיקער נױן דערצײלונגען— איצם, אין דער צײט םץ דער נאטוראליםסישער, םאדערן שבפןן- דערנער, איך װוןיט געוזןנט—נזןזילאוער נאװעלע. נאך דערװא• רעםט אונז אםזןל דער אין פלוג אפגעקילטער רעשלעקטאר םון פרצעס חםידישע םעשױת םיט זײער םיםסעריעזן, װונדערבאדן, יענװעלטיקן שײן; נאך דערמאנען םיר זיך םיארצײט ליזןרצײם די גײםטיק־אויםגעהעלטע .מקובלים׳, — און באלד איז א מידער אינדערװזןכן, און באלד שנײדם װידער דאס כירורגישע מעסערל פ.ץ פאדערנעם באשרײבער דעם נאקעטן נוף םץ אונזער װירקלעכ• קײטם-פענטש. .אברהם-איציע דער קירזשנער׳ איז אפראכסשולע שילדע• רינג םון אםענסשן, װאם עס װאכן אץ א־ם אײביקע לײדנשאשטן אין דעםאײשע, געהײםע כחית,—און די דאזיקע כחות, װאם זוכן אן אױםגאננ א־ן דער פ־יםיטיװער, פץ שטארקע אינסטינקסן באהערשסער נאטור, דערװעקו אין אים אמעכזיקן ם־זןשעסט קעגן דעם באשעםער, װןןם לזןזט זײנע באשעסזנישן םױלן אין קבר און געשרעם,- װעדן פין װערים. אברהט-איציע איו אן עם־הארץ, א ניזןבגר ױננ, װזןש קוקט ישעיהי דעם ם״םד אין םויל אץ האלט אים ש־ר נישש פאר אהײליקן םאן. ער איז אטיף.רעלי- ניעזע נאסור, װאם זוכט אינם רוים סץ דעד װעלט אלץ גײע עקםפאנזיע-פזןזיציעם פאר זײנע אוםאױפהערלעכע .בלאנדזשענישן״. בעת דזןס װײנ שזארבט אים םלוצלוננ אװעק, דערםילט אברהם איציע או צוזאםען םים איר גוף װערט אויך באגראבן דער זין םון זײן לעבן, דער ,בכי-םוב׳ פון גאטס באשאםוננ;-ער דערםילט צום ערשסן םזןל אין זײן לעבן, אי דער קבר איז אשרײענדיקע אוםגערעכטיקײט און א בזױן םארן מענטשן, װאם איז באשאםן .גצלם אלהים׳;—ער דערשפירט, װי דער םעםםער באדן סון זײן אײנגעװןןרצלטקײט אץ דער ײדישער אמעה הױבס זיך פלוצלונג ןןן צו װאקלען, - - אץ אין זײן צרױזנדיקדר, םעסםער נאטור דערהויצט זיך אפראטעםם קעגן בורא. זןנער אברהם-איציע םארלירס נישם דעם נלויבןי. ער גײם נישט אװעק, — ער נײס װ ײ ט ע ר: ער בלאנדזשעט דורך םערקװירדיקע פאסירונגען, װזןם זײער סיודאליזם ליגט אויך באהאלטן איז זײ־ :אטור, דער• װײםערם ער זיך פץ זײן הײם־שטאט און םשפהה און װערס שאר• װזןנלס צו ארײכן רוםישן פויער ערנעץ אױ טיף רוםלאנד. אויך דארס רוט נישט אביהם-איציע, — און בעת ער םאכס אדורך א פעשיקן נעראננל םיט זײנע לײדנשאםטן, דערשיסערן אים אוםנעריכס זדן אײנעם א םריםארגן קלויםסער-גלזןקן. און עפעם א דפיץ שװיםט ארוים סון דער םיסקײט שין זײן װעץ.—א דפיון, או קריםסום, דער אויסלײזער, דער שארפײניקטער און געקרײצטער, איז אויך געװעו נישט קײן אנדערער, װי א פרןןסעסט־םרענער קענן דער אופגערעכטיקײס םון די היםלען, װןןס װילן צביװן דער■ נידעריקן דעם דערודיבנסטן םון די באשעםענישן. אברהם איציע שםדש זיך, און ער געםט דינען ד ע ם ז ע ל < ן ג ןן ט, דעם אײן