Literarishe bleter · 1928-05-11 · 19 (11.5.1928) · p. Seite 368

19 תא ליסערארישע נלזס זר 368 מענדל גײלט די טעג און װאכן, דײלט און רעכנט און םאררעכנם, — אין אין קזןרן דעם בן־זכר הןןט געבוירן מענדעלעכע... ך . רו רעם אקער. רו דער שקאםע. און מע גײט אהין, װוהין-זשע? — נו, זןןגס מענדל, אדרבא, גיט נאר, חברה, אזא דרינזשע: אזא םרײלעכס, אזא עפעס, נו, םםזרים, נו, דערםאנט זיךז לאזן װיםן פעלד אין םטעפעס, אז א םענדל קאז נאך טאנזין,. און די הענט געגורס אויף לענדן, און די כאלעװעס — בעװיגן, — און עס טאנדט אין םיררײט זיך םענדל, ם׳איז דעם פעלד א םארגעניגן! און געפארעט און בעקאטשעס, און אין קאלעקטיװ, איר, אלעו — העי, ממזרים — א קאזאסשקע, א כאסלאװיסשער, א טאלנער! װןם-זשע שטײט איר? װןןם־זשע בלײבט אירז העי, געדרינזשעט, באלאלאיקע, און א רוח אײערע לײבער, — ןט אזוי, און נישט געראגהט. םול דער ישוב מיט גאזעטן און א קלוב, א באלאלאיקע, — ארבעט מען דעם טאג בו זעט אן און די נאכס איז — נישט געדאגהסן אלע ניאײנעם—איז דאך לידער, ם׳א מחיה זײ בו הערן; און װי קארן װי בעבליסער. בליען יונגע פיןנערן. פעלד אין קיפפעט ליגט און דעכע־.). ס׳סרןןגט די תבואה הויך און העכער־ און עס דארף שוין מענדעלעכע מענדלען נזןך א זון געבוירן. מענדל גיט א מעלק די בהםה, קנאקס אין שעםל, װי אויף דעכער; אז מיט װינדעלעך אין דערהײם דארם איז פארפארעט מענדעלעכע. טראגט ארײן דאם שעםל מענדל, ם־איז זײן בארד םארטראפנט מילכיק, — און ער גיט זיך אזא װענדע, און ער גיט אזא מין הילך ״— טרינק, מײן קרוין, פין גאנבן שעפל, זןולםט מים סילך בײ מיר זיך פויעןי און געבוירן אויף די סטעפעס זאלססו מיר א ײנג — א פויעדו אי ןןן הערנער. אן א װײדל און א קענער קײן עין־הרע; קוקן זײ זיך שטיל אן בײדע: ~ װעםעס סעג און װעמעס יארן?!.. ם׳הןןט דער אקס זיך בוגענענטערט, און א שםעק םון דא, פון דאנען... און א זאג געטון האט מענדל: — נו דו, אקםנקןפ, — פארשסאנעןז רײםט זיך טראקטאר ערד בעקעםען. ס׳זעבט פון אים א הײםער גוח; אותיות בליענדיקע ברענען אויף זײן שטאלן-שסאלכנעם בויך. און דער אקם—םארקוקט פארסרויערט, הערנער בויגן זיך בו דרערדז ם־פרוװט א פאכע סון דער אױער, און דער װײדל — הין און הער. נ־מענדל נעםט דעס אקם בײם נאקן. גלעט אים, בערסלס אים און שסיפס, — קוקםטז די אויגן אויסטאראקעט, — װײסס יואם הײסט א קאלעקסיװ? ,— װןום ליגט דארטן אין די קעפ אײךז — םענדלן—שרײט דאס װײב אים:—קום: ם׳רײסס דןןם הארץ, א חיה נעבעך, בעסער גײ םעלק אויס די קח׳ נאך װעגן דעכמ ײדישן טעאטער איז װארשע דער פיעסע גישס םאראן, און די הכנסה םון די בילעסן װערט אײגגעטײלס אויף אזא אופן: ז.י ן סײל לטובת דעם םעאםער גופא, און דער בװײטער — בדקה םאר ארעםעלײט. עס איז קלאר, אז טאקע װעגן דעם דאזיקן נײעם טעאםער אויף םוראנןןװער פלאץ םײנס עם די נןןטיץ אין ״קול םבשר״ םון 28-סן יאנואר 1869. י• צינבערג לעניננראד פארלאג ב, קלעבקין, װארשע ברוך גלאזמאן זנןקללבןנע װןיק1 אויח או אינזד־ יעד ראםאן ווגן דןרבילונגקן 272 זייםן 6,50 נילדן 7.50 אינבש ראד א1יף די פעלדער פון חשארדזשיא י ראםאן אזן דן־זנ׳ילוננען 4י38 זים . 50 8 נילדן. פארטונקלט גאלדמ ש״ימד; אויף יענער דיס אקעאן ־״ ־יײ־??״ י *ײעס:.23 |)#1ז16םא 8*\א2<׳ו3י'^\ ,■זעי1:זז(8״ .ב3>{6ק8 בו ל. דושםאנס און ז. דײזענס אינטערעסאנסע ארםיקלען ו״לים. בל." נום׳ 13 און 16) װעגן דעם םארנןלרםאדענישן םעא• טער אין װארשע, קןןן איך בונעבן ןןט װאס: אין מײנע, נןןך אין 1919 אין רוםישן םארפאססע, נאר עד• ה־ום נישט פארעפנטלעכטע .סקיבן װענן ײדישן טעאסער״, ברענג איך םאיגנדע ידיעה, װאם איך הןןב ארויסגעםונען אין אלעקסײ װעסעלעװםקיס רוסיש װערק ,סטאריני סעאסער װ יעװראפע". אין 1868 — דערבײלט װעסעלאװסקי, (זײט 8—387), האם פען אין װארשז אויף דעם מוראנןןװער פלאץ םארענדיקט אטע• אטער־געבײדע פיט א סיעביעלן בװעק: שפילן ביבלישע פיעסך םיר האבן פאר זיך א אריגינעלן אםיש םון דעם דאזיקן טעאטער, װאס םאכט אויפן ערשסן קוק א גאנץ-פאדנעם אײנדרוק םיט זײן א־יגנארםיקער רוםישער שפראך. אט אזוי הויבט זיך אן דער אםיש: ״דינסשיק, דעם 15-רן אקטאנער, אויף םוראנאװער פיאץ, אין א ספעב־על בו דעם בװעק בוגעגרײטער געבײדע, װןום װעם זײער באקװעם באלויכטעס זײן מיט א בריליאנסענעם פײער — װעלן די בעםסע ארטיסטן, װאס געהערן בו דת-םשד״ שפילן דאם בװײ- טע פאל אױף דער דײםשער שיראך די ביבלישע דראםע איז פיר אקטן אוים דער ױסף־נעשיכשע, םים פערון און געזאנג, פאי׳• פאסט פון ה. בעליא• ״די םעלאד עם םאר דער דןןזיקער דראםע״, — װערס װ־יטער אין דעם אפיש ןןנגעװיזן, זענען בונויםגעזאםלט גע־יארן פין פארשײדענע םוזיקאלישע פיעסן. װײסער *אקומט מען בו װיסן פון ד;ם אפיש, אז קײן פרויען־רןןלען זענען אין