Literarishe bleter · 1928-05-11 · 19 (11.5.1928) · p. Seite 367

367 לינןרןוויון נלןזןר זא 19 :ןןך א טראקטאר, ביז אימירסשעם מיעט אראפנעמען ד$ס ברויס... און בכן, טאקע דעריבער זןןל אײך גאט גארנישט פארגעסן, װי עם װינטשן אײך די ליבע םין דער איבטיקער פרןןפעםיע׳. יא, צי נישט — נאר װארטן. גרילגן — װער םארװערט דעןז צי װער נײט דעןז גײט אװעק א װ^ך, א בװײטע און נאך אזוי פיל, נ־ױיפ־ל ם־װילם זיך. מ־הןןט געװארט, געװארט אזוי םיל און די עיד םיט הענט געקרישעט, — נןןר געקומען, נןןר צילױםן איז א סראקטןןר אויםן ישוב. סיט א היץ אין מיט א פארע, מיט א הילך דןןרט אין מיט נאך װןןםז ם־קרויזלט רײך זיך — א םאפאכע אין די קינדער קװיטשען בארװעס. עפעם נעגל אויף די רעדער אין א גארגל, טאטע, הןןט ער) ציט זיך םענדל, װיל א רעד טון: װאש װיםאקאבלאגאראדי! פערציק קינזער, צװאנציק װײבער, הןןנן אים מיט נעז באטראכט שױן: אוי, אוי, אוי — איז דאס א טרײנער, אוי, װעט ער דאס סאיאטאכטשען! םערציק בערד און םערציק ײדן מיט די הענט און בערדלעך קאזע. — — א יינגאטש, ם׳איז ײדן, היט אײך, מ׳דארף צו אים א ברײנדל קאזאקז שרײען אלע אין מע טאפט אים: — טרײבן זאל א מײדל דװקא: נ־אז א מײדל טרײבט א םראקטאר איז דאך גאר שוין נישט געדאגהטו פולע םורן אנגעפאקטע, ס׳װעט קײן װעג, דאכט זיך, נישט קלעקן, איז שוין דא אין םעלד א טראקסןןר און די ערד ער שנײדט, װי לעקעך. דעם בוריאן. װי צוקער קײט ער און דאס טעלד איז מיט א קראיקע) —/ײדן, הא! װןןס זןןגט איר, װײטעיז — גײ שוין, מענדל, נישט געדאגהטן שטײט דער ןןקס און קוקט םארחידושט, אויגן שטילע — אויםטאראקעס, — מענדל מיטן גאנצן ישוב שלעפט צום אקס דעם נײעם סראקטןןר. צוגעשלעפט אים צו די הערנער און א װענד זיך צו דעם זקן: — נו, דו. חכם מײנער, הער נאר װאססו עפעם איצטער זאגןז גענז אין פארטעכלעך אין װײםע, הינער אין פאטשײלעם רױטעז ײדן הןןרװען, הארװען םלײםיק בײ דער ערד און בײ די ברויטן. איז א בהמהלע — אױף צװײען, און א שקאפקעיע — אויף דרײעןז און מע אקער״ און מע זײעס, און ם׳איז — מענדל נישס־געדאגה:! און װער װײםט דען, װןןם איז רי״כער, ם׳זןןל דער או בערשטער נישט שטרןןםן: — צי די קינדער א פןןר שיכלעך, צי דעם םערד א פאר פןןדקןןװעםז אז װער װײסט דען, װןןם זןןלםט פריער שוין. אז א חשק אזא נעםט מיך. — נןןך א חזירל אין װירטשאפס. צי די קינדער נןןך א העמדלז הויבט זיך אן — איז ןןן אן ענדע: נןןך א גאנז און נןןך אן אינדעקז גײט אװעק א םדרה, מענדל, םענדל שאף און םענדל רינדערן נאך א קו און נןןך א לןןשעק. און א סראקטאר נאך דערבײ גיב, נו, נישטןן נןןךז נו, איז װןןס־זשעז װעס ער זײן! און — נישט געדאגהט: םון אמעריקע — אהערצו, און פון דאנען — צוריק אהין. — גײען בריװ מיט שטיקער הערצער: .— הויכגעשעצטע טעכטער, זין — און זײט װיםן. און איך מעלד אײך, םריער גאט און איר אלײן — און מע איז שוין אויף די םעלדער, און דעריבער, און בכן!... זאל אײך גאט גןןר נישט פארגעםן אויפן גאנצן לעבן אײערסז אונזער איצטיקע פראםעםיע איז דאך שרײבן גארנישט שײך... מ׳איז דאך עפעם איצט אויף ערד דןן׳ דאנקן גאס, םארשפארסס צו לױםןז נןןר ס׳גײט שוין מער נישט אן קײן פערדל. איצט א טראקטןןר דארף מען קױםן... און בכן, דעריבער טאקע, װילן פיר אײך קומען םעלדן, אונזער װלאםט איז װי א טאטע — — נא דיר ערד און נא דיר םעלדער און אזוי אביסל װירטשאםט, דןןס איז דןןך םןןװעטםקי סטרויז גײ פארשסײ עם, גײ באנעם עם, װו ם־איז חכמה — טראכט זיך מענדלז — צי ם׳איז טאקע אויף אן אמת גוט אן ןןקם זײן אױף דער װעלט דאז עד הןןט ליב א חיה שסענדיק — גיט ער זיך אלײן א טןןרע: — ם׳איז דײן נײער חבר, מענדל, שור שנגח את הפרה!.. גלעט א װינטל זײנע קנײטשן און ער שעמט זיך םאר די הערנערז װײםט אלײן נישט, אז ער שטײם שױן א שעה צװײ און אםשר מער נןןך. אזױ קלײן בײ זיך איז ער איצט. און דער ןןקס איז אזא גרויםער — נ׳עפעס קריגט ער דרך־ארץ םאר דעם ןןקםיש-פרןןסטן אויםזען... אײנשפאנען ןןט באלד זיך װעט ער, דעם יארמןן װעם ער זיך ןןנטוןז און אויף יןןך װעט ער אװעקגײן אין די װײםע הןןריזאנטן. און עס װעט די ערד אים נןןכגײן און עס װעט אים נןןכגײן ברכה, מי און מזל םון םרימןןרגן, שװערער עול םון קלונער סןןכע. נלעט א װינטל זײנע קנײטשן און םע םריקנט מענדלם םרערןז און ער םילט נישט, אז ער שטײט שוין א שעה דרײ און אםשר מערער. סרןןגט סון ערגעץ זיך געלעכטערז — אז א שטיבעלע קײן דאך האט־ םטעפ צום ערשטן מןןל דערהערט האט קינדער ײדישע צו לאכן. םליען װינטםילן םון ערגעץ אויף די םליגל — װינט צום מאלןז אויגן ײדישע םארקלערםע זעט דאם םעלד צום ערשטן מןןל הײנט: און עם הערט זיך: — קןןרן, גערשטן, הןןרעװאניע זיסע, שװערע, — זופט די ערד צום מאל צזם ערשטן שװײס סון פארמעטענע שטערנס! גײט זיך מענדל צריק דערװײלע און ער טראכס: — בדאי, כדאי, גןןט; און דערעיקר — איז נישט אײלן, און דערעיקר — נישט געדאנהס! שװײם הןןט פעלדער ןןנגערירם שױן, — םון באגינען ביז באגינען — װאקםס א װירטשאסט, בליט א װירטשאסט םון די הוילע הענט און פיננער.