Literarishe bleter · 1928-05-11 · 19 (11.5.1928) · p. Seite 359

359 ליסזרןריזז בל*ם*ר 19 זא אב. קאהאבם ״בל־־^עטער פון מײן ל־יעבז״. דערשײנען *ײדנגיכן אין קל־^עצהײ־פארלאג• די דרײ בענדער זכרונות סין אב. קאהזזן, װעלכע זענען דערשינען אין םאריקן יאר אין נױ־יארק און װעלכע האבן גע• םאכס א רושם אין דער ײדישער ליטערארישער װעלט, װעלן הײגטיקן זוםער ארויס אין םארלאג םון ב. קלעצקין םםעביעל סאר די לענדער אויםער אםעריקע. די דרײ בענדער—״אין דער אלטער הײם׳, ״םײנע ערשטע אכט יאר אין אםעריקע׳, ״זיבן יאר קהלשע סעסיקײס׳ — נעםען ארום א פעריןןד פון קנאגע 40 יאר אינם לעבן םון די ײדישע םאסן םון גאר דער װעלם. הוג- דערסער םענטשן, בארימטע, באקאנטע און אויך לאננ-םארגעסענע פערזענלעכקײס םון דער אלםער און נײער װעלם גײען אדורך אין די אינסערעםאנםע זכרונות; שרײבער, םאגיאליםםישע םירער, ארטיםסן, ארויסגעבער און קולםור-סוער, ײדן און נישט״ײדן.—די דרײ בענדער האלסן אססצנ זײטן מים סיל זעלכענע בילדער. קז5ױ דערשינעז דעד ןרשםעד נוםער םון דעם אילוםשרירבון דרי-חודש-זשורנ*ל פ*ר ליםן־פםוד, קונםם און קולםוריענמים א1יפבר1יז רןדאקשירם 6י1 א• פןןזי ם־ש דןם *ןולננדיקן ריכן אינהזולט: א י נ ה א ל ט : דןר נםויו־ — ני גיםנו; אכו םנחם — אוריװל (דןרוניליננ); י• םילטשיקא-לידי* (דערצללוננ); ■*ן״סזןדםקי-* בריוו אז*... (דער*ילוננ>ו *לשעד ק**יזנן-ב*לאדך א) קולות אויף אוקר*־ אינע■ 9) חים יונד; יןקכ ב־אדבקי-דער װיםןר כןר (■*ןכן); י. ■*■יןרניקאז - אין די בןרנ ירושייטם (לידער); יןקב זי*ער -ד*ם טןשהלן :ון נקםה (ב*ל*דן); ש*רה וזי=-ק*ל'£*רנין (ליי); םלבה ח*ץ שוזם*ן — בינע־ ם־נע (ליד); •ןםי הערש• שלןלד.**םןר*נץ-• (ליד); םשה דוד בןל-איך װיל נישש״■ (לוד); ח. ל, םים*ן-א) באנינען, ב) ןטיץ (לידער); ד׳ר ש. *. האראדןבקי — דןר חםידיזם *זוי װי ער איז; ש. *. זעבןר — םוביעדטיװער *ביעקטיװיזם (װעני ד״־ קלויזנןר און זין בוך ישו הנוברי)( נחםן ם־זיל-ורץ און ■־יס■*; און זיערע ■ערזענ- לערע באבייננען; װ. נ*ם*נו*ן - דןרזניוננ *לם זעלבםםבװןק; ד׳ר יעקכ ם**קי- דןר ידישןר װים:ש**טלןכער אינםםיטוש; דיר ראיבן הירװיץ-ה. ל• םענקןן; ח *רעשקןם-דןר ם*רןר- נער טע*טער; ױםף בול*װ-דןזשים*רישע ןקםזאין םון ,שבת• בבי־ און .* ש*לל *ן * נאםען׳. א. ■*וי-אויטברויז; א. ןםעלין-חירבן ״דיש; ל. ם• ששין — ם**י*ליםטן נאשזיכער. ש. ערנסש - י ■*■יערניקאװם לירןר; א• איזראעלם - ידן קינםשלער ט*נ*נר*םיןם. 12 גרויסע בילדער־רעפרןןדיקביעס םון ם*דר*ם נעלער; עםיל *רםין; םאדק שאנאל. הינדערט ז״םן 9 כי 12 ■*רם*ש. ■־*ז ■*־ *באנןנסן א־ן דאלער * י*ר. אינבלנע נוםןרן 50 םענט. .57 א1510/\01 2720 015א8ק(1\< |_.11\7 ,00^01410_ פארלאג ב. קנ*עצקין י. >)ו*םוןשו אויף זײטיקע װעגז ■־יז 4.50 גללרן *דרעם: ס2 ו>1*ס1סה ■*סננזס^י ■ז*ו(£ץ8. װןןרםך,-דער םענסש קאן אזוי לײכס נישס ןןפטרײםלען זיך^ םון זײן עבר. םון זײן הוה, אײגנטלעך — םון זיך זעלבסט... איך װײם נישס, צי האם א זק בו םירן א ויבוח װעגן צוקונםם םון ײדיש און לער םןןדערנער קולטור אין ײדיש מיט םענטשן, װןןם װ י ל ן זען זײער אונסערגאנג. װען עם האנדלס זיך װעגן אגסוױקלונגםיסענדעגצן, װןןם זענען םארבןןרגן אק שוים םון דער געשיכסע, זעט יעדער סוף פל סוף נןןר מהרהורי־לבו... גאנץ אנדערש איז םיט אזוינע װי מײן סרײנד, װןןס אין די אוםגעהויער שװערע לעבנם־נםױנות, אין דער םינםטערניש םון דער טראגישער םארפלןןנםערטער װירק• לעכקײס הןןבן זײ פשוט דעם װעג םארלארן און םארביסערטע, אנםוישסע און םארצװײםלסע בלאנדזשען זײ ארום װי שאטנס אין עולם התהו. םאר זײ איז דןן א תיקון, זײ קןןנען נאן־ װידער ארױם אויםן ברײםן געשיכטלעכן שליאך םון ײדישן לעבן. אין םײן ענםםער דעם סרײנס האב איך געפרוװט קעגנ• שטעלן זײנע שװארצזעענישן א גאגץ אנדער אנאליז םון דער ײדישער װירקלעכקײט און ןןנםערקן נאנץ אנדערע סענדענצן םון אונזער געשיכסלעכער אנטװיקלונג. איך װעל זיך דערלױבן ברענגען דןן דעם עצם בריװ: ,...דײן אוםערװארסעטער בריװ איז סאר םיר אן אםתער ,םיורפריז׳ געװען, נישם געקוקם אויםן אויםזיכטםלןןזן פעסי״ םיזם, מיט װעלכן ער איז דורכגעדרונגען. ס׳קוםס אויס אזוי זעלסן צו רעדן םיס א םענטשן נישט בלויז פנים אל פנים, נןןר נשםה צו נשמה, איז װען עם מאכט זיך. איז עם םאר םיר םםש א ױםיטוב. די נשמות זענען אצינד באדעקט םים אזא גרןןבער םעל און באװאקסן םיט עפעם םשונהדיקע װילד• םלײש, אז ס׳איז גןןר אוםמעגלעך צו דערקלײבן זיך צו זײ. און דערקלײבס איר דך שוין יןן, איז ןןסט אזש ןןך און װײ צו אײך... און עם םילס זיך א אומענדלעכע בענקשאםם נ$ך דער עכסער, רײנער םענטשלעכער נשםה, זןןל זײן דער לײדנ• דער, ןןדער אםשר איבערהױפס דער לײדנדער, דער אויסגע• װײםיקסער. און דןןס הןןב איך בײשײנפערלעך דערםילם אין דײן בריװ... און אצינד די גןדאנקען, װןןם דו אנסװיקלםם אין דײן בריװ. און דןן גײ איך זיך םיס דיר םאנאנדער גאנץ ראדי• קאל. איך טײל לחלוםין נישט דײן אױסזיכסםלןןזן פעסימיזם, װןןס איך באטראכט אלס א צײסװײליקע איבערלעבונג בײ דיר. איך דארף דיר םןןרויםזןןגן: איך בין געבליבן דער זעלבער ןןיסיםיםס װי אםןןל, םיםן זעלבן אלטן םעםסן גלויבן, נישס געקוקם אױםן אויסשליסלעך שװערן לעבן, װןןם אונז איז אויםגעקוםען דורכצוםאכן, אויף די אכזרױתדיקע קלעפ. װןןס הןןבן זיך געשןןטן און שיטן זיך עד-הױם איבער אונזערע קעפ. אנדערע זעען אק דעם םארשסײנערסקײט, םארעקשנסן קןןנ• סערװאטיזם ןןדער פשוט ןןפגעשםאנענקײט, נישס םעיקײם צו עװןןלוציןןנירן, צו באװעגן זיך אין הסבם מיסן צײט־גײםט. איך, םארקערס, בין נוסה אויםצוטײטשן זײער אויססײסשונג װי די פםיכןןלןןניע םון םאלטא־מארטאלע מענטשן, װןןם קןןנען שוין נישס באנעםען, װי אזוי בלײבס מען נישט געסרײ זיך זעלבסס. נןןר לןןםיר לןןזן פסיכןןלןןגיע ןןן א זײט און בא• סראכטן דעם גוף הענין. (הממך קיסם)