Literarishe bleter · 1928-05-04 · 18 (4.5.1928) · p. Seite 348

18 זא ליטערארישע בלעטער 348 געקומען צולויפן, מיט זיין אויםגעצויגענעם האלז, װי $ו שסעקן, און מיס דער רױט־םײערדיקער בןןרד, װי א גןןלדענער בוים. ער ד.ן)ט געװאלט װיםן אויף זיכער. — זײ װעלן טײלן געלט, בי װאםז — װןום פאר א געלט, װער געלס. זײ װעלן אפשאםן דאס געלט. — װןןס רעדםטוז אויס געלטז — אוים געלםו נישםא. איר הערט, ר־ הערשז אויס געלכו האט געגעבן בו םארשטײן סענדער דער קלײנער, דאס נרינע קאבעלאסשל אויפן אויער, און זײנע לויםנדיקע אויגעלעך האבן לוםםיק געשמײכלם. — װי אזוי־זשע װעט םען לעבן ןןן געלט. װי װעט מען נעמען בו קויפן עםעםז ם׳װעט געבן אומזיםטז — מ׳װעס לעבן... מ־װעט געבן אוםזיםט... ם־װעט נעמען. — עט... נו, זעססו, םעך ארם נישט... עך הןןנ נישם קײן געלט... פון מײנעטװעגן םעג מען יאם יןן!)םשאםן, צי נישט אםשאסן... ןןבער דו, האז װןןס װעסםו םון מיט דײן אפותיקהז העז א שײנער שאדן. און הערש האס פארקרומט דאם םויל אונסער דער רוי• טער בארדיהןןריקײט, מיט לגנותדיקן געװײן און םיס אײן רויס אויג, װי בײ א ה$ן, און געװונקען בום קעםטל אין װאנט־װינקל. סענדערם הארץ הןןט א ביטער געסון. ער הןןט נישט געגלויבס אין דער גאנבער מעשה. פאר .יענן׳ הןןט ער נישט קײן מורא געהאט. ער װעס שוין זײן בײ זײ א גאנבער םא• כער. זןבער װאם טוט מען, טאמער שאםן זײ סאקע 8£ ס׳געלטז זײן גאנץ חױת האט געשסעקט אין די בעםליקסע געלט־סאפירלעך, די הונדערטערס און םױזנםערס װןןס ער האט סארדינט אין די מםחרים, םיס סבנת־נפשות, און נעהים זײ. װי דאס אויג אין קאפ. באהאלטן זײ בװישן די בלעטער פון דער בעשיטער הגדה, אײנגעבונדן אין א םאסשײלע און באגראבן טיף, טיף, אויםן דנא םונם הילבערנעם קעםסל— און די פאפירלעך זענען דארס געװאקסן, די הגדה איז אלץ גרע• בער ןןגגעשװאלן. די אײביקע בהלה םונם געלט, װאס הןס פארקראמםם דעם אםעם פונם לעבן, גלײך א בײזע שלאנג װןןלס געװיקלט אירע לײב־רינגען און געדישעס, האט זיך אבינד ןןנגעהויבן אויםלײזן און בעשפריבן, װי א װאםער־ריקע, װאם רײםס דורך דעם ברעג. אויס געלסז די שנאה און די ליבשאפט בום געלט הןןט זיך געראנגלט אין די נשמות און איז בעפלאבט געװןןרן. דער ןןטעם פון די ןןרעמעלײס האט ןןנגעהויבן םרײער בו װערן, דער שװערער יןןך םון פרנסה איז געװןןרן לױזער אויםן האלז און נאקן. — א... ס׳װעט נישט זײן קײן געלט, א מחיה... ס׳װעס זיך נישם דארסן זןןרגן... ס׳װעם זײן א גן־עדן. (הםמך קיםס) קאאפעראםיװ .ביכעי/ ײארשע נאלעװקי *2 ד׳ר חײם בן-אשר הראסנאסעלםהי דאם איבערגעלעבטע פרײז 4,50 זל, בוכהענדלער, ביבליאטעקן—ראבאטז אדרעם םא־־ ב־יװ: *2 }ז1£%1ו\ .'*21גיז*ז\1 •־61ז1ס81. .6142ץ8 םא־ נעלם; ם. ק. א. 13.196 האבן זיך בעטרעטן און אויםגעדושעט. און דאך הןןט מען געפילם, אז שולדיק איז נישט דער װיססער דרויסן, װאס איז דער זעלביקער, װי אלע יאדן, אין אט דער בײט, אויף ןןט דער ערד. םען הןןט געפילס, אז דעםןןלט הןןט דער הײםער אטעם פונם לעבנסװילן םלחמה גע• האלטן און בײגעקומען די שנאהדיקע אומזיניקײט פון סויטער רונזה. הײנט אבער געװעלטיקס ןןט די טויטע אוםזיניקײט אין דער טעספקײט פון די אפגעשסאנענע הערבער. קאן דען גע• םאלס זײן, אז ס׳איז געקוםען דער סיף צון אלדןןס לעבעדיקע... — עט... דער הימל איז נאך נישט בײ דער ערד. — האט א זןןג געטון די מנחמקע מיס פײערלעכן, גערויטלסן פנים, װען זי איז אהײמנעקומען פון שמואליקס לװיה און זי האט געװאשן די שפיץ פינגער בײם פאמעשאף. — הערסט, מנחם, מענטשן זאגן. אז אונזער יאסל װיל אויםריכטן די שטאט. כ׳װײם, בי ם איז אמת5 מ׳קער חוזק מאכן. שפילםטאך מיט לײטישע םײלער. מענששן, םרעמדע, װאס מען האט זײ קײנמאל נישט גע■ זען דא אין שטיב, פון די װײטססע עקן שטאט, ארעמעלײט, מיט קאליע, פארקלעפטע אויגן און בעפליקטע פלאשטשעם, מיט שמאסעס אױף די פיס, געבויגענע און הארט־געקרומטע פלײ• בעס, מיט שװארבע, אײנגעסריקנטע פנימער, װי קארינעס, װי זײ װאלטן ארויסגע־ןראכן פון דער ערד, לײדיק גײערישע בעל• מלאכהם, װאם הןןבן שוין יןןרנלאנג נ־שט געזען קײן שטאך• ארבעט און װאם ארום זײערע געלע שארבנם האבן זיך גע• קנױלט קרומע. םאדפאפטע בערד, װי אויסגעקראכענע בארשטן, פארזארגטע ײרענעס םיס פארשװארבטע פנימער, װאס האבן ארויסגעקוקט פון די שאלן, װי אימהדיקע סאװעס, פארהארטע• װעטע יונגעלײם מים לײדיקגײערישע בעעפנסע םײלער און הונגעריק־םארטעמפטע בליקן אונטער בעהאקטע שסערנס, האבן אנגעהייבן בו של״כן און נײגיריק בו םרעגן, מיט באגראבענעם קול םון געשװןןלן־בעפלאבטע ליפן: — נו, װען קומס ער שוין, אײער זון... װןןס װעט ער עפעם ברענגעןז װןןס װעט זײןז הערט איר, אז מען װעט טײלן, זןןל מען כאטש נישט םארגעסן אן אונז... נישסןן שוין א ביםן ברױט אין שטוב. װןןם װעט מען טײלן, מעל, צי בוקערז די מנחסקע האט גיך געענטפערט: — ער װעט קוסען... ער װעט קומען... םערטשישעם מארגן, אפנים... װאם הײסט, מען װעט עפעס פארגעסן, חלילה, ןןן אײך... נאדיר גאר אזוינס... עך װײס, װאס ס־עט זײן, םרעגט מעך באכײרעם. לאז גאט העלפן, ם׳זאל זײן גיס און שוין. די מנחסקע האס זיך געםילט גדלותדיק, דערהויבן און באלאדן מיט שרעק םון אזוי פיל קהלשע זארג. אירע נאכ• הענגענדיקע באקן האבן געפלאמט פון אויםרעגונג און געבי• טערט פון אומרו. זי האט א זאג געטון בום מז.ן: — הערסט, מנחם, מען װארט אױף אונזער יןןסלען, װי אױף משיחן. מען האט אבער נישט געװוסט אקוראט, אױף װאס מען װארט און װןןם ס׳װעט זײן. מען האט געהערם רעדן, אז די ארעמעלײט בונטעװען זיך. אז יאסל מנחמס איז אװעק קײן רוסלאנד, בו רופן יענע, די בןןלשעװיקעס, װאס קערן איבער די װעלם הןןרין קארין, בעטײלן די ערד, טײלן ברויט און ברענגען די ישועה. ארעמעלײט װערן אויפגעריכס, מען בא־ קוםס ארבעט אין םארדינסס און ס׳װערט פרײלעך, א גאנבער יום־טוב. א פיבערדיקע אימגעדולדיקײט הןןט זיך אנגעבונדן אין די אויסגעלאשענע אויגן־לעכער. דער רויטער הערש איז