Literarishe bleter · 1928-05-04 · 18 (4.5.1928) · p. Seite 341

341 ל־םערארישע נלעסע 18 זא אײניקע יןןר צוריק אין זשירנאל ,טעאלים• זיך גאקלאנט אויף דער שפראך > באגרענעעטקײט פון דער ײדישער ליסעראטור, װןןס ,דעם בעלעטריםט קומט אוים צו שאפן א שפראך א ײדישע םאר אלע זײנע העלדן״. און גלאזמאן מאכט ערנסטע פרוװן גו געפינען די שאראך. װעגן אנדרעיעװן האט מען געזאגט, אז זײן םטיל איז ענלעך גו דעם, װי בײ אים אויםן שרײב־טיש װזןלטן געלעגן הויפנס גאלד און ער צעשפרײט זײ איבער די זײסן פון זײ• נע װערק אן עקןנןןמיע. ןןט דער פארגלײך בנוגע בו די װערק םון ב. גלאזםאן איז ריכסיק מיס דעם, װ$ס אויך אין זײנע װערק איז אנגעהויםט א שלל מיט ג$לד. גענוסען איז עס אבער נישט לײכט, און םארברויכט איז עם, אויב נישט װי אויסגעװעגענע מטבעות, איז לכל־הפחות מיט א געהעריקער אויסגערעכנטקײט. זײן שפראך־לעקסיקאן געהערט געװיס זנו די רײכסטע אין דער יונגער ײדישער פרןןזע. םון בװײ קװאלן שעפט ער זײן װארט-באטץ און סטיל■ ריכטונג: םון םןןלקםטימלעכן און מאדערניססישן. םונם ערשטן נעמט ער םארם, לײכטקײט םון דערגײלונג און םון זנװײטן - נײקײט םון װארט, װןןרטשאםונג. דעם סינטעז האט ער נאך נישס דערגרײכט. אמאל קומט אן איבערלאדונג םון פעריאד, האמעטנעקײט םון װארס-געקלאנג. עס לײדט די פלאםטישקײמ פון בילר, עס אסאציאירט זיך שװער אין זכרון. אמאל װידער גײט אן א שפיל מיט אײנגעגעבענער לײכסקײס םון פארם. הנאה סון דערצײלן און םליאסטערן מיט בילדער. בכלל איז זײן סטיל מער א שטאס־סטיל. און—םון דער ריזיקער שםאט. לויף און געקלאנג םון מאשינען. שװעיער בעסאן■ און .שטײנװעבס׳, קאלײדןןףקאפ פון זעונגען און געפלעכס פון אײנדריקן. דערםאר געלינגט אים מער פײזאזש פין שטאט. אימפולםיװער געםילס־לעבן, שלאגיקער לויף און בײט פין איבערלעבינגען. זײן אויג פארכאבט פיל אין מיטאמאל. קאאפעראטױו .ביכער״■ װארשע■ נאלעװקי ■3 אויםשליסלעכער םארקויף םון פארל־יאג ,רתנורת״, נײ־יארק װיכטיק פ*ןר שוק־־ין, יך־יערער, קינדערי שלוםיעליכם — חניכה־נעלט - קינדד־-שפלד און דר״ םאענעם םיט בילדןד 6ין די דעקאדאע־עס אין קאסםױ- םןן נעאייכנם םין ב. אדיינזאן 1.65 זל. ז. וינוןר־ דן־ נאלדענן־ האן-קונדןד• לידלעך 5.40 . באװןד *אזןרם טעשהלעך-2 בענדןר 9,70 . ז װ * נ ■ ן ר — דע־ גאם־ייטער — קיניעי- *■ע־עסע און איין אקט -.3 . •רץ הידשב־ן-א סןשה םיט א פןד קינדןד-םעשהלן 2,25 . . א םעשהלן םיט א קאםןליאן 1,50 . יעקב קרןזלוק — ■אדבלאנדזשעטן 3.60 . ה. נאלדבלום - םידאשקעם -3 . בוכהענדלער, שולן און ביבליןןטעקן ראבאטז אררןם סאד בריידז ■2 וז1^\6(3א ,■זו\*2*ז8^\ ,'ז6נ1סץ8״ ■ומ21£1[)1סק5 אררןם סאר געלטז .196 13 .ס .ק קײט. פסיכאלאגיע פון פחדנותדיקער גאװה, מען זאל נישט דערגײן זײערע שװאכקײטן. די דערצײלונגען מיט אט דעם אינהאלט זענען רײך מיס אנגעזאמלטער סאציאל-פסיסןלאגיע, בײסיקער סאטירע און דעמאסקירנדיקן הומאר. ׳׳\1 אין דער אפשאצונג פין מיטל־שיכט שטײט ב. גלאזמאן א י ב ע ר אים. ער האט אבער נישס װאם קעגנגושטעלן. װי די קלײנבירגערלעכע סטיכיע ױאלט םארפלײצט דעם גאנצן מענטשן־מאטעריאל ער האש נישט קײן אריענסאציע אויף אן אנדער םאציאלן שיכס, אויף געזונטער פרןןלעטארישער סניבה און פרעדיקט נישט ק־ין נײעם לעבנם-אינהאלש. פוגדאנען נעמט זיך די אפשע פעםימיסטישע טענער אין זײן שאםן. א שרײבער־העלד זעצט זיך צום שרײב-טיש דאן, װען ער איז פול מיט ספקות. און זײן שרײבער-מיסיע םארשםײט ער אויף אזא מין שפײגער: .שרײבן באשטײט אין בעםטן פאל אין באקלזןגן זיך• אדער א באקלאגן זיך פון אײנעם. װעלכער האט נישט געלעבט און װיל זײן הונגער נאך לעבן אויסלעבן אינם שרײבן, אדער א באקלןןגן זיך םון אײנעם, װעמען דער כאאס םון דער װעלט געפעלט נישט, װעמען די שלעכטיקײט פון מענטשן געפעלט נישטי. דאס איז די קונםט פון אינדיװידוא• ליססישער אנשטרענגוננ. זי רופט נישט צו באשטימטע אידעאלן. די אײגענע אומבאפרידיקטקײט קלעלט בלױז אויף דעמאסקירן. זיך באקלאגן און װײמער בלי־בט — פארצװײםלונג, קונסט — צוליב קונסט, קריס־ק-צוליב קריסיק. ב. גלאזמאן הויבט עס אן אלײן צו פארשטײן. ער זעט אײן. אז אפילו אס די פראבלעמען, מיט װעלכע עד באשעפ■ טיקט זיך אין זײנע װערק—געשלעכט, נאזיע—אין דעם שטח. װי ער גיט זײ, שטאמע; םון דערזעלבער אינדיװידואליססישער זעלבסט־קריטיק און האבן־צו־טון מיט זיך אלײן. ער זוכט דעריבער דעם װעג צו ק ל א ס, צו געזעלשאפטלעכן אידעאל. דער םינאל פונם דערמאנשן ראמאן ,אײף אן אינזל׳ איז אזא: דער העלד פין ראמאן האס זיך אויפן פאן פון אינדוסטריעלן אויםשטײג אויפן אינזל זיך פא־נומען בלויז םיט זיך, מיט זײנע זוכענישן סין ,םוםםער־לעבן, לעבן סון רײנקײט און פרישות, הארמאײש לעבן׳ א.אז.װ. הונדערמער לעבנם זענען רוינירט געװארן. ארויסגעשטויסן געװארן םון זײערע נאטור• ארבעטן, ארײנגעצויגן געװארן אין די שטאלענע קלאמערן םון דער קאפיטאליסטישער םאשין, א געראנגל סון ארבעט און קאפיטאל, און דער העלד האט אכילו אט דעם קאסף גע• האלסן פאר אידעענלןןז. אן א העכערן לעבנס־אינהאלט. ערשס דער צעגליטער קאמף. שטרײקן און קאנצענטרירטע קאפיטא־ ליסטישע מאכט ברענגס אים צום באװוסטזײן, צו א נײער לעבנסלערע. ער םארלאזט זײן אינדיװ־דואליםטיש ,אינזעלע״ און שטײט גרײט ארײנצוגיסן זײן איך אין קןןלעקטיװ, זיך באהעפטן מיט מאסףארבעט און מאםן־באנײאונג. ״ברויט, פאר• װײלונג, מאכט׳.—זענען דרײ שנײאיק־קלארע װערמער םאר אים איצס געשטאנען,—ברויט, פאדװײלונג, םאכט פאר דעד גרעםטער צאל מענטשן׳... דאס זענען דערװײל ערשטע פאר• נעפלטע װערטער םון אן אויפגעשטאסענענעם שכיב־מרע, עם איז אבער אן אנזאג סץ ב. גלאזמאנס נײעם װעג. װעג — צו קלאס, מיטן פנים צום קעמפנדיקן פראלעטאריאט. ב. גלאזמאן געהערט אויך צו די ערנםטע םטיל־זוכער אין דער ײדישער ליטעראטור. נישס אומזיסט האס ער מיס