Literarishe bleter · 1928-05-04 · 18 (4.5.1928) · p. Seite 339

339 ליסןוןו יון < 1 < 1 ו ו 18 ז11 ברוך גל־־אזמאן*) (דערגרײכוגבען אין פערעםיעקםיװן) א• דמעיק/װארשע זןביעקט, װ$ס שאסט די איבערלעבינג, איז װי פין שוים גע׳ װעבט, ער איז געשילדערט מיס קנאפע באמערקונגען אין בילדער־אבםטראקביעם. אין אויב אזוי קענען דאך די םטימולן אױך נישט הןןבן די געהעריקע שטויס־קראסט און גלי• אטםאספער, — די זכרונות זןבער (גלאזמאן גיט בכלל װײניק דירעקסן קןןנטאקט מיט די ןזביעקטן, װןןם רוםן ארוים די רע• אקביע אין נשםה-לעבן םין א העלד, ער גיט זײ מײנםטנס אין דער סארם םין איבערדערבײלונג אין ערינערינגען םון דער םארגאנגענהײט) קימען סון נעװראסטענישער קראנקהאםסיקײט םיל שארםער ארויס װי די װירקלעכע איבערלעבונגען. װיזיעם און האלוצינאביעס אין שלאםלןןזע נעכט, סימבאלן און צײכנס םון דער ארוםיקער װירקלעכקײט רוםן װאס-אמאל אלץ װידער ארוים םון באהעלטעניש דןןס אײנםןןל געשעענע. די נשמה װערט צו דעם צונעצויגן. קעגן איר װילן, װי א זומער־םויגעלע צו די ברענענדיקע שטראלן. זי האלט זיך ארום פײער, סמא ליעט די סליגלען, ביז זי באקומט א םארשטארקונג און אן ןןפציער אינם אינערלעכן גלײכגעװיכט. אםןןל װערם גןןר נןןך אן אפגעטוענער זינד לײכטער. קלארער און רויקער אײף דער נשמה, סען באפרײט זיך א דאנק דעם םון בײזן און מיאוסן, װי דורך אן אומשולדיקער פיעױקע. װןןם הןןט אויםגעזויגן דאם איבערגעם־רטע בלוט (״נאכט אין דדום שטןןטי). מערםטנטײל אבער זענען בײ גלאזמאנען די העלדן אין צושטאנד סון װאקלונגען. זײ װערן געשטעלט םאר אלץינײע נםיונות און רעגונגען, שטײען־אויס א קאמף *יט זײערע געםילן און װײזן זײער װידערשטאנד־פעיקײט. 11 די סראגע םון נ א צ י ע שװימט בײ ב. גלאזמאן ארויף דערעיקרשט אין שײכות םיט די אםיםילאציע-טענדענצן םון דער ײדישער איבערװאנדערונג אין אמעריקע. גלאזמאן זוכט בײ דער ײדישער עמיגראציע נאציןןנאלן באװוםטזײן, ער װיל זען בײ איר לײדן םון צוזאמענברוך, זעלבםםגעםיל םון אונטערגאנג. םון םיר קאטעגןןריעם באשטײען דןן הויפטזעכלעך זײנע העלדן. צוערשט — שרײבער און באװוםטזיניקע אינטעליגענטן. זײ םילן זיך בןןדנלןןז און םארצװײםלט פון עלנט, װערן צע• םרעםן םון סקעפטיציזם און סםקות, אט די םםקות, װאס ב. גלאזמאן הןןט אין אן ארטיקל אלײן ארויםגעזןןגט (זע ״ביכער״- װעלס״ 1924, 2—1 **. ב. גלאזםאן — ״פיןןנערן׳): ״אפגעריסן םון דער הײמישער ערד. אי מיט איבערצײגונג, אי מיט ןןם■ טער, אםילו עסנםלעכער ןןנצוהערעניש, אז מיר זענען דא די לעצםע. ןןן אן איצט, ןןן א שפעטער, ןןן א הזןסנונג — נישט א הןןסנונג, חלילה, אויף אײביקײט, נןןר כןןטש אויף א צװײטן דור: אזא, אין םלוג, באשײדענע הןןםנונג... — םרעמדע אפילו צװישן אײגענע. ןןן א װארעמער, װען אםילו א קלײנער, ןןבער אן אײגענער םביבה. ןןן א ײרישער הײם. ןןן קינדער, װןןם רעדן ײדיש״. די איבעריקע קאסעגןןריעם באשטײען םון ״ןןלרײטנעם״ קלײנבירגער, םארמער*דוןןרעסאשניק און םון דער יחםניש• זײרענער גענעראציע. צוזאםען מיט צוגעפרןןפענער כאראקטע• 1 ג ע ש ל עכ ס , נאציע, קלאס^ אין ןןט די פרןןב• לעםען פרוװם ב. נלאזמאן קינסטלע• ריש זיך םארטיםן אין זײנע װערק. ג ע ש ל ע כ ט , װי א קאםף צװישן רײנקײט און זינד, צװישן באגער םון ערלעכן און עטישן צוזאמענלעבן און סארטונקלםע לײדנ שאםטן. אינם םענ• סשן גײט ןןן אן אומאויםהערלעבע|| באװעגונג און רײץ פון בלוםן. אט װערט ער םארשלעפט אין נאכט. אין טעםפ• קײס פון םחשבה, זינד׳תהוםות, ער װערט א קנעכט בײ זײנע לײדנשאסטן. און ןןט דערװאכס אין אים די לײסערונג, ער ציט זיך צו לויטערקײט און רײנקײט םון די געםילן, עם איז אין אים גובר דער שכל, .די קלןןרקײס און רויקײט סון א װינטער׳טןןג אין א קלײן שטעסל*... גלאזםאנם שסארקײט ליגט בעיקר אין די שילדערונגען םון ןןם דער בלוםן־דיםוזיע, צוםלוסן און ןןפםלוסן סון די םערםענסן, װןןם סאראורזאכן די לײדנשאסטן. ״א קלײן פאיאצל מיס א צעשפןןלטענער ליפ כיכיקעט און דריגעס מיט די סים• לעך׳, שסויסם אין געשפענסט םון זינרן הרהורים םון ״אלטער הײם׳, סון יוגנט־חלוםות און עקשנותדיקע ניכטערקײם ברענגען צוריק צום גלײכגעװיכס. די אקציע אלײן, דער ״רןןמאן׳, אזוי צו זןןגן, םארנעםט נישם בײ אים םיל ןןרס, דןןם זענען בלויז םסיםולן םאר נןןכ• קלערונגען, ערינערונגען און אומרו, װןןס עםן און םאטערן דעם םענםשן און לןןדן ןןן אומויםהערלעך זײנע איבערלעבונ• גען. אזוי, א שטײגער, װערט די אקציע סון ב. גלאזמאנס גרויםן רןןםאן ״אויף אן אינזל׳ (העכער 400 זײסן) אױםגע• שעפט בםעט װי אין ערשטן קאפיטל: א באקאנטשאםט אויף ןןװנם״קורסן, עטלעכע קורץ־ןןטעפדיקע באגעגענישן, א פןןר קלײנינקע אינצידענטן און גלײך נןןכדעם איז די העלדין שוין אן ״אװעקגענאננענע׳, זי געסינט זיך אין רשות םון הויפס• העלדס אנטיפןןד אין דער ליבע. דןןס איז ןןבער, װי געזןןגט, בלויז די ןןנלןןדונג, — דער הויפטגעװיכס װערט געלײגט אויף די נןןכקלערונגען, אויף דער םארדײונג, אזױ צו זןןנן, אויף דעם אינערלעכן קאםף םיט די לײדנשאםטן און איבערגעבורס• װײען פון דער פערזןןן. אםת, די ןןנלןןדונג איז דןן װײניק געװיכטיק. דער •) ןי■ יזריזינין *ין זיינ* גזקיינזג* װ*ר? *ין תי*ואין־**רי*נ. .! < ברוך נלאזםפן