Literarishe bleter · 1928-04-27 · 17 (27.4.1928) · p. Seite 332

17 זא ליטעראריעע בלגטער 332 נישט אכטנדיק אויף די אזוי שלעכטע גײטן ם#ר קיגסם און קינםטלער (איך װײם גארנישט, װען זענען עם געװען די ,גוטע צײטך׳), איז ס׳הײנטיקע יןןר פרוכסבאר נישם נאר אין פײערלעכע ױבילײ־או־םשטעלונגען. ס׳האבן זיך אױך באװױן אויםן פאריזער קינסטלערישן האריזאנט אויך נײע פײגל. לויט דער אלטער טראדיציע װןןלסן געדארפט די נײע פײגל קומען מיט נײע לידער. — טראדיביע איז אבער נישט קײן געזעץ, מיר הערן נאך אלץ די אלסע טענער אדער גאר שפאגל נײע פאראפראזן און פארןןדיעם אויף די אמאליקע און אזױ־גוםיבאקאנטע מןןםיװן.- ם׳איז באמת נישט אזוי לײכט בו דערםאנען זיך און אויסרעכענען די אלע נעמען םון די קינססלער, װאם הןןבן דעם נןןר־װאס פארגאנגענעם סעזאן אויסגעשטעלס אין די םארשידענע פאריזער םאלאנען, גאלעריעס ןןדער אויף די בול־ װארן אונסערן פרײען הימל. בװישן די אלע פעלן אויך נישט קײן ײדן, די גוט־ באקאנסע קינססלער אין פאריז, װי שאגאל, לעאפאלר גאטליב, פעדער, גאדקין, ריבאק און נאך און נאך גום־באקאנטע פוןאמןןל. טזנקעס — ל*נדעןכם .ז*יי'• -- םען מוז אבער באמערקן, אז דער גוס־באקאנםער נןןםען קאן גישט שטענדיק דינען אלס א זיכערע גאראנסיע. ס׳מעס גענוג זײן גו נעמען דעם אזוי שסארק פאפולערן שאגאל, פון װעלכן מען איז געװוינט צו ערװארטן אויב נישט עמאציאנעלעם, איז יעדנפאלס עפעס סענםאגיןןנעלעם. דןןס םןןל איז שאגאלס אױםשטעלונג נישט געװען אויף דער געהעריקער הויך װי ם׳פאסט פאר אזא קינססלער װי שאגאל. עם איז איצט געקומען מ ע נ ק ע ס און באצירט די זעלבע װענט, אויף װעלכע שאגאל הןןט זיך נאר װ$ס פרע־ זענטירס. מענקעם איז א ױנגער ײדישער מאלער, װאם פארמןןגט א געשםאקפולן שװונג און א סך װארעמקײט. ם׳איז אםשר נאך צו פרי פאר לויב־געזאננען און נביאות. ם־איז אבער גענוג, װען מען װעט זאגן: נישט געקוקט אויפן אײנפלום םון רענוארס < קונסט אויף מענקעסן, איז ער איצם א זײער א־נדיװידועלע דערשײנונג אויםן אלגעמײנעם פאן םון די םארשידענע קינסט־ לערישע פלאגיאטן, געקיגצלסע פאראדיעס און געשיקע פארןז• פראזן• דאס זענען זײער אינסערעסאנסע פערזענלעכקײסן אין דער קינסס. דער אסמײםטן אינטערעסאנטער, אסשר דער אמתער ראמאנטיקעו־ איז גראד קירבע, װעלכן מען האלט נישט נןןר פאר א רעאליםט, נאר אויך פאר א אנטדעקער פון נײע הא־ ריזןןנסן אין דער מאלערײ םין זײן צײט. קורבע האט ליב געהאט דאס רעאלע לעבן, די נישט־ פאדפוצסע נאטור אין פלעגס לאכן פוזם דעמאלסיקן קלאסי־ ציזם: — ,װאס מאלט איר די נישט־געשטױגענע און נישט־ נעםלױגענע הימלישע פארשונגען, װעלכע איר האס ק־ינמאל אין אײער לעבן נישט געזען, —גײט אהײם און מאלם אײערע טאטע־םאמע, װעלכע איר זעס יעדן סאנ׳! סענ־,עס —'א ם״וי מי£ > ז־ג ם׳א־ז נישט װיכטיק צי קירבע איז גערעכט, װיכטיק איז ןןבער די שטעלונג, אויפפאסונג און װירקונג, װאס זענען פארבליבן אין דער קונסט אלס גלענצנרע בײשפילן פון פרעכ־ טיקע אויפריכטיקײס. אזוי איז קורבע, דער|ן'רעװאלוציאנער ^דער פאריזער קאמונאד. גאר עפעס אנדערש איז דעלאקרוא. דאם איז א מאלער םון די אראבישע טויזנס־און אײן־נאכט־םעשהלעך. אן עקזאטי־ קער. א םןןלער םון קאלאניאלע באטאליססיק און אריענטאלע ײדישע זיטן׳בילדער, — ראמאנס אין פולן זין פונם װאיט. םיט פיסארא, װי געזאגס, זענען מיר דאך שוין אין נאענטע באציונגען. ער איז דאך אן אײגענער, א ײד. ם׳האט לעצסנס בײ אונז שוין אביסל געשריבן װעגן די אימפרעסיא־ ניסטן און זײער אפט דערמאנט פיסאראן אלם אן אפאסכאל ןןדער פיאנער פון דער איםפרעסיןןניםטישער װענדונג אין דער מןןלערײ.