Literarishe bleter · 1928-04-27 · 17 (27.4.1928) · p. Seite 327

327 ליפןרןר יון ינוװר 17 ז4־1 אריםקריכן ד$רס די גענויגענע םענטשן, שװארץ פון בלאסן אין גיך ארבעטנדיק, װי םיראשקעם אין א נעשטערסער נעםס. שמיאליקם שטיב איז פריע־ געשטאנען אין עק םין דער לאנ■ גער. גוישער גאס, נװישן די גוישע כאטעס. די שקנים סלעגן קימען נין אים אין שסיב ארײן. טרינקען זויערן בראנםן אין קויסן הארטע, םארדארסע זעמל, װאס זײן װײב גיטשע מיס די שװארבע, בײזע װןןנצעלעך אױף דער קרימער, אויבערשסער לים. האס אלײן געבאקן אין הריבע. די זעמל זענען תמיד געװען פין אינטן שװארץ םין אש אין אויבן װײם םין שימל. די שקצים הןןבן געניםען אויף בארג, לאכנדיק מיט נענילבעטע רײד, באבאלש מיס א מיאוםן הילך, אינטערהויבנדיק א םיס. בײנאכט האבן זײ געקװיםשעם הינטער דער םיר, נאכמאכנדיק קולות םין חזירים אין הינט, און טײלמאל הןןבן זײ אים ארײנ■ געװןןרםן א געפגרטע קאץ דירכן םענםטער אין שסיב ארײן דעם קרימען שםיאליקס אויגן זענען תמיד געװען ןןנגע• גאםן מיט קאלעםיסנע װאסער אין זײן געבויגענע נאז הןןט באקומען א בלןןען. גלאנביקן שםיץ. ער האט ליב געהאס אלע מןןל זיך ציצוכאין צום באנקעלע בראנסן און א זופ טון, װןןס עם האם א ברי געטין אין בויך, םארנעפלט די נשמה מיט א שײן פון זויערער םרײד, און זײנע םארגרינטע ליפן האב שסענדיק געשסײכלט. םענדער האט ליב געהאט מיט אים צי מאכן א חכמהלע: י — נו. װאס הערט זיך. שמוא״יקז װי גײען די געשע פטןז מען לײזס עפעסז - געלויבט איז גאס דערםאר, כיהאב הײנט גענעבן צו לײזן מײן װײב םאר א טיונק בראנםן. זײנע גרינע ליפן האבן געשמײכלט מיטן בלןען שפיץ םון דער נאז. אין ער האט געצופט א האר םינם בערדל און געקײט זי. אז די שקצים םון דער לאנגער גאם האבן געזען. װי ײדן האבן צוריק אויםגעשטעלט די רישסאװאניע םון שמיאליקם שטוב אין דער לאנגער, גוישער גאס, זענען זײ בײנאכט גע• קומען און אימגעװןןרםן. די הםקרות האט םארשיכורט זײער נצחונדיקע שפילנדיקע װילדקײט. ביז טעמפער אכזריות. צימארגנס אין דער פרי האס דער קרומער שמיאליק װידער ארויסגעהאצקעט מיט זײן הינקעדיקן פיס איבער ײדישע שטיבער, נאם און טריםנדיק, װי אן אײםגעװײקטער הןןן, און געבעטן םיט װײנענדיקן קול און צעפינסלטע, אנגעגאםענע אויגן: — נו, מענטשן, טוםס א מצוה, קומטס, העלפטס מיר צי■ רעכט מאכן די שטוב. די פלבים הןןבן אומגעװארםן די ריש סאװאניע. קומטס, קומטס, ײדן, כיעל באצןןלן. מען האט געװוסט, אז ס׳איז אוםזיםט. די שקצים װעלן נישט לאזן צורעכטמאכן די שסוב, און מען האס סײ־װי אין װײקנדיקן רעגן און אין דער צעקנעטענער בלאסע גארנישט געקאנט טון. םיאיז געװען נאריש און אומניציק דער גאנצער עםק. םינדעסטװענן הןןט קײנער נישט געקאנט אפזאגן. םטײסש, א ײד װוינם םים װײב און קינד אױםן בוידעם סון דער װײבערישער שול... םיאיז עפעס געװען אין שמואליקס אימגליק חוזקדיקס און לעכערלעכס: — ר׳ שמואליק,—האס מען אים געזןןגט,—שמואליק. איר זענט אפנים נישט ניכטער. װןןםז איר זענט דול געװןןרן. שמואליק. <הם*ך ^ו&ס צעקנײסשט פנים. דער שנײ איז געװןרן װארעם און קויטיק. םיהןןט גערונען םון די שויבן און געקאפעם םון די דעכער. די אײז־צעי פון די םםריכעם הןןבן זיך אונםערנעברןןכן אין זענען ארןןיגעפאלן. געדיכסער, םילכיקער נעיל הןןס זיך גע• רויכערט און םויל געיארעט. אויםגעםישט ערד מיט הימל אין א גרןןען. קלעייקן שליאם, װןןס הןןט געשנײצט אויף די יניםער אין בלינד געםאכס די אויגן. ם׳הןןט זיך א לןןז געםין א גראבער רעגן, װןןם הןןס געפויקט א גאנצע נאכט װי האגל אין די םענסטער. בײטןןג הןןס זיך דער רעגן געשטארקס, גע■ גןןסן םיס צעבערס, םארםינסטערס דעם דרויסן, םארםלײצט מיט װאםער-ריקעם און צעקנעטן די בלןןטע םיטן שנײ אין געדיכטן, שװארצן טײג־שליאם. די שויבן הןןבן געטרערט םיט גיכע ריטשקעם. די שטיבער האבן זיך געװײקס, װי שװןןםען, און די םים זענען געזונקען ביז איבער די קניען אין די טיפע, קװיסשענדיקע װאםער-לעכער. *•' 3!־צום ערשטן איז אײנגעםאלן דעם קרומען שמואליקם שטוב. די װענט הןןבן זיך אנירערגעזעצט און ם׳איז געװןןרן םון זײ א קופע צעװײקט לײם. מען הןןט דערצײלם. אז דער קרומער שמואליק האט זיך ארײנגעצויגן אין דער װײבערישער שול. םארסאפעם און הינ• קענדיק, םיט אן אויסגעװײקם םנים און װײסער, פארשװיצטער נןןז, הןןס ער געטראגן די פעק מיס די בעבעכעם אויםן קאפ, געשלעפס אין שול ארײן די צװײ מײדלעך זײנע, אײנגעפאקטע אין די שאלן, םיט גרױסע, צעפליקטע טשיזשמעס ןןן בענדלעך, װןןם אין זײ האבן געשסעקט נאקעסע פיםלעך ןןן זןןקן, רויםע און הארטע, װי געםרױרענע קאשטאנעס, און םון אונטן האס נןןכגעסשװאליעס דאס װײב אין די שםיװל, באלןןדן מיס טעפ. און זי האט געשריגן און געשןןלטן אין םלײצנדיקן רעגן ארײן, מיט בלאע, ציטערנדיקע ליפן: — ןןהא, כ׳האב דיר געזאגט, דו קרומער שדוצער, רער דונער זןןל דיך דערשלאגן, מאך צורעכט די שסוב. שמואליק האס געענטפערט צו זיך אלײן: — מאך צורעכט. מיס װןןסז מיט די םינף פינגערז גלײך כ־האב געלט צורעכט צו מאכן די שטוב. זי זאל אזוי האבן ם׳חױת. די מכשפה. ער האט ארײנגעפאקט דןןס װײב םיט די קינדער אין בוידעם־װינקל פון דער װײבערישער שול, צװישן די שםויביקע קופעס שםות,, און אלײן האט ער אנגעהויבן ארוםצולײפן. מיט א װײםער נאז פון באדרענגעניש, איבער די שטיבער, בעסן םען זאל אים קומען העלפן צורעכם מאכן די שטוב. , — ײדן, טוטס א מצוה, נו קומטס, קומטם, איר װעט הןןבן עולם־הבא. מען הןןט אים ןןנגעקוקם װי א משוגענעם. — ם׳טײםש, װןןס רעדםסו, שםואליק, אין אזא דרויםן. ןןבער שםואליקס געלע אויגן האבן בעםנדיק געפינטלט מיט אזױ םיל צער, אז■ ס׳האס געריסן דןןס הארץ םון רחסנות. ײדן זענען געגאנגען סון א מצוה. דער םעטער לײזער םיט זײן זון שײקען, דער שװארצער לײבע. םענדער דער קלײנער םיט זײנע שותפים, םשה־יאנקל און נחום, מעכל דער סטןןליאר און דער םרעמדער ױנגערמאן, דער רוסישער םטןןליאר מנשה. אויסגעװײקסע, םיט נאםע הענט, האט םען געארבעס. םען הןןט ארויםגעשלעפס די צוגערעגנםע בעלקעס םון דער קופע לײם, געשלןןגן םלעקער מיט דער האק, און אין גאם-רעגן הןןס םען אױםגעשםעלס די רושטןןװאניע און םען הןןט גענו■ מען ארײנשלןןגן לײסטלעך סארי די װענם. מען הןןס געזען