Literarishe bleter · 1928-04-27 · 17 (27.4.1928) · p. Seite 326

17 זא ײסעוןויש^גלזזזו 326 — הײנט, מארגן... מארגן.. ם׳איז שוין דערװאכם. זןג• מען אײך... דזןם םײער פון אויםשסאנד איז שוין אונפערגע־ צונדן• םיבעםלאקערט זיך... בלזןזט אונסער... בלןןזם אונטער מיםן אטעם םון םעך... מיטן זןסעם םון בראנד... מיטן אסע■ םון פלאמיקן װאךס... מנחם הןןט אויסגעשטרעקט א האנד גו ענסםערן. ןזבער זײן װןןרם איז דערשטיקם געװארן אין נאכטלעכן הוםט. װאם האט זיך הײזעריק עעקײכס אין זײן געםרעםענער ברוםט. די מנחמקע האט זיך םון דעם אויסגעװעקט םון גע־ שמאקן שלאף. זי האט אונטערגעהזיבן דעם גאקעט? קז^• מיט־ דער װײסער קוםקע. זי האט דערזען די גװײ געשטאלטן. װי גראע שאםנס, סארמעקטע אין נאכטלעכער שטוב־םינסטערניש. און זי האט זיך דערשראקן. געבײזערט: — זע נןןר... װןןס איז ד־ןן־ע־םז װײ איז מיר... א השנה םון מענטשן, בו זיגן א גאנבע נאכס און בעבען... טםו זװ מײנע שונאימס קעפ... שלאפן גײט... װעס איר בח האבן מארגן אויםבושטײן בו דער ארבעט... זײ האבן זיך אבער נישט געלײגט שלןןפן. נאר הןןבן געװאכט און געװעקט די טויטקײט סון דער נאכט מיטן לע־ 3עדיקן אטעם פון זײער שטיל, בעפײערט, סודותדיק װןזרט. ע ת * צ ר ה װי א בעפארענע פודלע. אײן דרײ־עקיקן װינקל שארף געשפיבט אין דער הויך און דעם אנדערן נידעריק געבויגן בו דער ערד. איז געשטאנען דעם קרומען שמואליקם שטוב אן דעם דאך. דער קוימען הןןט זיך געשטרעקט .א נאקעטער און לאנגער, װי אן א ״עפליקטער האלז. די בעקרימטע םענסטער זענען געװען פארםלאגן מיט ברעטלעך. װאם אין זײער םיט, װי א גרויס, איו־סגעזעבט שװארץ אויג, האט געשטעקם א שמאטע־הארב. לי בוגעביענטע פעלקעט הןןבן זיך אלץ מער און מער גענויגס און מיט לעבםן, הארםן, פרזןסטיקן קלאםערן קוים בענויפגעהאלטן די לײםיקע. בײכיקע װענט. װאס הןןבן זיך געשפאלטן און געזונקען. אײן שפאלט איז געװען אזוי ברײט, אז מען האט דורכן רים, װי די געדערעם אין אן אויפ־ געטרענסן בויך, געזען די שטוב־ןןרעמקײט: די פארשװארבטע בעםן, דעם םיש, א בלא-געקאלכטע פאליבע מים טשערפעם, א בעבראכענעם שפיגל. פארזשאװערטע, בלעכערנע לעסל. דער קרומער שמואליק ה$ט זײםיק געהינקען אויםן אונטערגעשאסענעם פום, געבופט מיט די נעגל אײנביקע האר פון זײן שיסערער, האלבער בארד, געביםן די.האר מיט די געלע בײן־װארבלען, גערעדט בו מענטשן אין די שט׳בער: — אז גאט װעט העלפן, דער פראסט װעט לןןזן, און ס׳װעט נעמען ליאפען א רעגן, עליעך א שײן פנים האבן. װעט װערן פון מײן שטוב א פלעבל, א קופע לײם. מ׳עט םעך מעגן מקנא זײן. כעכעכע. און ער האט זיך בעלאכט מיט םארקװעטשםע און טרערנ• דיקע אויגן. און זײן געלע, לאנגע נאז, װןזס זי האט זיך אין מיטן פנים םארקרומס, געבויגן װי א הענטל סון א שסעקן, האט געגלאנבט מיט אזא הנאה. גלײך ער װאלט זיך שוין נישס געקןןנט דערװארטן די גדולה, װען זײן שטוב־חורבה װעט , אײנסאלן. און גאס האט אים געהזןלפן, װי אויף בו־להכעיס. בוערשט האס א בלאז געטון א װארעפער װינט. און דער הארטער, װײם־גלאנביקער דרויסן האס באקומען א װײך, געל־ גנאד, װןןס מען בעט בײ די רובחים, איז, װאם גיכער גע־ ממיתס בו װערן, און די חזרים רויען זיך מים בלוסיק שנויבן אין די קופעם מתים, װאס װאלגערן זיך אין די גאסן. מען האט געהארכם םיט די געבויגענע קעפ. באשװערסע אונטער דער לאםט םונם בער. און די אויגן בוגעמאכטע פון װײסןןג. סיזענען געװען סארשטומס די מײלער מיסן דינער םונם בראך. און בלויז םון די געקװעלטע הערבער הןןס זיך אלע מאל ארויםגעריםן א טיפער קרעכץ. פאװןזליע, מיט געהארבעטע פלײבעס װי אבלים. איז םען זיך בעגאנגען. אײן מענםש נאכן אנדערן. ביז ס־איז װידער לײדיק געװוןרן אין שטוב. מען האט נןןך געהערם. װי די םוםע שפרינגע. שרײט אין דרויםן: — נו, און סיאיז דא א גאט אויף דער װעלס האז... און גאט שװײגט... די מנחמקע האם זיך געלײגט שלןןפן. און אז םענדער האם זיך אין מיטן נאכס אויפגעכאפט םון זײן געלעגער אונ־ טערן אױװן, האט ער גע־ען. װי בײם בלײכן שײן פונם שנײ־ איקן פענסטער זיבט דער טאטע םיטן זעלנער אויפן קעםטל און זײ שמועסן מיט שטילן. נאכטלעכן שעפטשן. אין זײערע בעפײערטע רײד הןןבן זיך געשפאלטן הימלען, װאם האבן מים שװעבל און פעך גענאםן. װעלטן זענען איבערגעקערט און אויפסנײ באשאפן געװןןרן. מענםשן־מחנות האבן זיך גע־ װירבלט אין בעשטורעםטע בלוט־כװאליעס, םארםינסטערטע פון רויך־װאלקנס, און זענען פארשלונגען געװארן פון אפגרונטן. פון לײסיקע שטובער, םון ערדיקע גרובער, פון גרוים־ שסאטישע, פינבטערע םויערן־לעכער זענען ארויםגעקראכן מענטשן. בעפאלטעטע אפגעשליםענע, מיש גרןן־אפגעבערטע פנימער, די קנעכערנע העי_ט געשסרעקט, װי געהויבענע העק, די אײגן בלוטיקע פון ג.־<סםן בארן, װי גליענדיקע פײער־ קוילן. מחנותװײז שארן זײ זיך ברומענדיק און םלוכנדיק, אנ־ דערע שרײענדיק פון פײן און ז־נגענדיק פון נבחון. אונסער זײער טראט ביטערט די ערד. זײער אטעם פארברענט די לופס. מויערן פאלן װי שפענדלעך און פון רי שטעט װערן בעשםע־ סערטע חורבות. דעדנאך זעט דער בח־הדמיון װי סישפאלסן זיך די װאלקנם פון פינםטערניש. פון בלאע הימ״ען פלאמט גאל־ דיקע זון איבער װײטער, לײדיקער ערד און ם װימלען נײע מענםשן, שטארק־לײביקע און געדיכס־בערדיקע, מיט םרײדיק■ בעשטראלטע קינדער־אויגן און פעלן םון חיות אײף רי לײבער. גדינם שפראבט, פײגל פלאטערן און בוימער בליען. מנחמס קנעכערנע הענט האבן זיך אלע מאל א הויב געטון אין דער הויך, איבערן קאפ. די הארסע בארד איז געװען זײטיק אונסערגעהויבן און זײן ישרנותדיקע שסים האט שטיל געסודעט: — נו. גוט... אויב איר זאגט. אז ס־איז נישםא קײן גןןס אין היםל, װער־זשע װעט שטראפן די זינדיקע און װעי װעם אויפריכטן רי גערעכטע? הא י דעם זעלנערס שװארבע אויגן האבן געפינקלט אין דער גראער האלב־טונקלקײט. זײן קאפ טוט זיך אלע מאל א װארף, גלײך ער װאלט געװאלט א שטויס טון: — דער מענטש אלײן װעס שטראפן, מיס פײער און מיט בלוט װעס ער שטרןןפן די בײזװיליקע. דער מענטש װעט מיט ■ דער גערעכטער מאכט פון געהײליקםער װןןרהאפטיקײט םאר־ טיליקן די מענטשלעכע אומװערדיקײט. ס־װעט זיך װי א ברילנ־ דיקע חיה דערהױבן די פלןןג פון דערנידעריקםן מענטש... — כע כע כע... אבער װען... װען קאן דערװאכן אט אזא מענששלעכע ר כוח הדם... אן דעם װילן סון באשעפער?.. װעןז