Literarishe bleter · 1928-04-27 · 17 (27.4.1928) · p. Seite 325

325 17 זא <־מער*ר**ע גלןט״י ש ט ע ר ן ן וז װ *! 111] א• מ• פ ו ק ס / װ י ן בלעסערן אין זײנע שםות. מנחם הןןס אים גוגעטריןגן דאס ליכסל אין לײכל, אנידערגעשםעלט דאס אויף דער ערד, אין אלײן זיך אנידערגעזעבט אויםן קעםטל. בײדע זענען פארגלי• װערט געװען אין דריקנדיקן שסים־שװײגעניש, װאס הןןס סאר• טיםט דעם גער םון שװערער װינטער־נאכט. םנחם הןןט אוים־ געהויבן די געדיכטע ברעמען איבער זײנע רױט־גערענדעטע, םארטראכסע אויגן אין נעםרעגט מיט לײדגדיקן קול. בעת זײן שלאםער הןריקער קןןפ הןןם אביסל געביטערס: — ם איז םאקע אםתז דאס באװאקסענע םנים םינם םרעמדן הןןט זיך אין א העלםס געשןןסנט סים שװארצער נאכט. ער הןןס פארשטאנען דעם ײדנס שאלה און געענססערס: — יןן. ם־איז אםת. דער חורבן איז נןןך גרעםער. װי מען װײסט. איך הןןב נעזען די קיבעס הרוגים מיט די אײגע• נע אויגן. שסיל הןןט זיך אלע םןןל געעסנט די טיר. אין ם־זענעי ארײנגעקימען בו שלײכן שװארבלעכע, געבויגענע געשטאלטן בערדיקע ײדן אין שמוישענע קוסשמעס, װןןס זײער שװארצע װןןל הןןס געגרײזלט אין די געדיכםע, הןןריקע ברעםען־בינסלעך! סארחושכטע װײבער אין צעסליקטע םלאשטשעם אין מיט שאלן אויף די קעפז ברײט־בלײגיקע ױנגען מיס שארף־קנןןכיקע בניס• ער, מײדן מיט םארסרויערטע אויגן. ס־איז געקומען דער םע־ םער לײזער מיט דער קײלעכדיקער, געשסיםלסער נןןז, דער םחותן שלום-בער מיט דער לאנגער. גרויער בארד, בעסײלט אין צװײ שםיגן, דער שװארגע לײבע, מיםן סאזשיקן םנים און אויגן װי קוילן. די אלמנה זלאסע מיט דער גונג גװישן די גײן און מיט דער גאנצער קופע אבגעריםענע קינדער. סרןןל־עלי, דער בעדער. מיטן שטעקן און מיטן לאמסערן. ם׳איז געקוםען םעכל דער סטאליאר מיטן לאך אין שםערן, משה דער שוסטער מיטן הינקענדיקן םיס, דער לאנגער קןןװאל םיטן קרומען מויל. שטום־שװײגנדיק איז םען געזעסן אויף דער הרובע־באנק, אויםן באנק־בעםל און אויף דער ערד, גו- פוםנם פונם םרעםדן זעלנער. דאס לעכםל אין לײמל האס געל־ רויס געםלעמלס אין דער םיטן און נעװןןרפן גיטערנדיקע שאטנס אויף שװער־םארהןןרװעטע פנימער, הארסע װי שסײנער. און דער םרעמדער מענטש הןןט דערגײלט מיט שטילן, אביםל טרויעריק־זינגענדיקן קול, די גרויל סון די חרבונות, םון הריגות און םײכן בלוס. הןןס ער דערגײלט, םון אויםגעםרענםע לײבער און געקוילעםע העלזער, םון די רוגחים, װאס שסעקן־אויף קלײנע קינדער אױף די פיקעס, שנײדן ןןפ די ברוםסן סון מײדלשע לײבער, שלןןגן סשװעקעס אין די אויגן םון זקגים. רײסן אוים די געדערים םון מעוברתע װײבער און םילן ןןן די בײכער מים םעדערן, טרײבן צונויף שילז מים ײדן, מים װײבער און קינדער, צינדן אונטער די במי־מדרשים, און די םלאמען םון די קדודים םלאקערן גום הימל. ער האם דער־ גײלם םון בלאסע טעכםער, װןןם װערן געשענדעט םאר די אויגן םון די סאסעס און דערנאך געשןןכסן. װי די שאף. זין גרןןבן קברים םאר די םןןםערס, װןןס מען באגרזןבס לעבעדי• קערהײס. און ױנגע מוםערם װערן גענײט גו טאנצן מים די מערדערם םון זײערע זויג׳קינדער, בעת םען שמײםם םים ריסער זײערע נאקעטע לײבער אין םיסן מארק. די אײנגיקע;הםשךו — א מײדל איז דזןס — א שײנקײם, א ליכטיקײם םון א גורה. ןןבער נישט םאר ,יןןםלם װעגן. ער דארף אן אנדע• רע בלה, נישם עלקען. ער דארף א פראםס םײדל, א באלעבןןם• םע... זי הןןט אםילו נישם א םרעג געטון. װו איז יאסל... א נאםעניו... א װעלט הײנס. מיהאט גארנישם קײן סורא. גו גײן אלײן בײנאכס שסאגירן, כ׳לעבן. עך װאלט מורא געהאט... וױיס עך װןןס קןןן זיך הײנסיקע גײטן טרעםן. ס׳דרײען זיך ארום גענוג שבורע זעלנער. דער קראנקער מנחם איז ןןנגעבויגן אין דרײען ארומגע• קראכן אהין און אהער, שװער געדעכעם, און דןןס גיםערנדי• קע ליכס־פלעםל, מןןס האס געשסעקט אין לײכסער. הןןם גע• װארפן געלע םלעקן אויף זײן קנאכיקן פנים. ער האט גענו• מען זיך פארען בײם געגײג און געהילץ פון יאםלם ארבעם אין אלקער-װינקל. נעבן אים איז געשסאנען דער םרעםדער זעלנער. ער האס געזאגס: — אנו. לאזס סיך נאר זען, װאס אײער זון קאן. — עס... ם־קאן נישס ארבעטן הײנם... נישםא קײן גע• גײג... נישםא קײן מאסעריאל. ער סאררעכם א םענססער, אן אלם םענםםער,—האט םנחם אביםל פארשעמם און גום־ברירער• לעך שםײכלענדיק געענםפערם און גענומען סײסםרעװען מיסן געהילץ. דער זעלנער האם מבינותדיק באםאפט די ברעסער און ער האט גענומען העלםן דעם ײדן ארבעםן. בײדע האבן גע• זעגס א קײלעכדיק קלעגל. אין בעת םנחם האם דערנאך גענו• מען העבליעװען און אפגלעטן א ברעםל. איז דער ױנגערמאן געשםאק ארײן אין זײן געװוינטער םטאליארישער ארבעס. ם־האט זיך דערהערט האקן און קלאפן, און אונםער זײנע שסארקע ארעמס איז באלד אױםנעװאקסן די ראם םון א נע־ לאםעס פענסםער האלב־שװארץ, האלב־װײס. דערגאך א גינוים־ געשלאגן װיגל. און אין א שעה שפעטער א םאררעכס בענקל. די םנחמקע האם םונדערװײסנס אנגעקװעלט: — א פאר גאלדענע הענט םון א ױנגל... בײ אזא אײנעם װעם א װײב גײן אין א גאלדן הײבל... םון דער אונטערגעהײצםער בלוי געקאלעכםער הרובע האט געגלים די װארעםקײס. די װעםשערע איז באלד םארטיק גע• װארן, און דער שארםער ריח םון פארענדיקן םעפל האם געגלאנגט די אױגן און גערױםלם די פנימער. מען האט װי תמיד גוגע• רוקט דעם טיש גו דער הרובע און שסום געגעסן םיםן אוים• געהוננערסן אפעםים םון םארהארװעסע מענסשן, די אויגן אין די שיםלען. בלױז די םנחםקע האס מים מאמעשן עגםת-נםש א זיםץ געםון, א הײב סוענדיק בײדע אקסלען: — װער װײםם. װו יאםל שפארם ערגעץ אן, גי ער לעבם נאך... צי ר׳האט כאםש גענעסן װעםשערע... און זי האס אים באהאלסן זײן געקעכץ אץ םאפ. ארײנ• שסעלנדיק אין הרובע, ם־זאל װארעם זײן. םענדער האם באםערקס, אז דער טאטד סרעגט אים נאר• נישס, רעדם נישט צו אים. םײדם אוים גו באגענענען זײן בליק. נאר ער שארס זיך םים געטרײער םרײנפלעכקײט ארום דעם םרעםדן זעלנער. יענער האס זיך אנידערגעזעגם אין שסוב־װינקל אױף א קעםםל. גענוםען עפעם זוכן אץ פאפירלעך,