Literarishe bleter · 1928-04-27 · 17 (27.4.1928) · p. Seite 323

323 ליטערארישע בלעטער 17 זא 6ונם שייײילער, *יז אין .ססעית׳ ױאקסן זיך פאנאנרער אין *זנבליען זיך אין 6*ושידןנע קןלירז ךי *ווײ עוישסירזנר םיכןןעלס אין זוסקין אין אױך *רײ *נדערע *קסיןין םיז קלענערע ר*לן. .אסעית׳ נכלל איז * שס*רק*לירילע אין םיף־עלעגישע זןך םים סענער און ה*לבע סענער, םים דיעלע• ראשיקע און סרויער״סינקעלע ס*רבן. ,סנ2 סייזנס׳ אינערןשם מים דער פרײדיקײט, םיסן געסונל, כיס דעס ןזנגפנל-שאיל, םיט די קןןלעקםיױע םענץ אין ריכםיק,-,כסע1ת נניכין השלישי׳ רירס, רירט ניז סרערן, ניז פרײד, ביז װינדערלעכע *ננביקונג. די בײדע, ג*נץ1*זונדערע םןןרשסעלינגען ױ״זן אינז, װי אײגנןרסיק א. נרןנןױסקי כלינשם *יים דןם דרןכזכור. נישן ם*פערי*ל, ױ*ס ער נעםם עו אינסעעניזירן. נישם *נץ, ה*ס עס איז ד* אין דער גענענענער ויעסע, איז ס$ר אים הײליק, אין א1ינ ם׳פעלם״אויס עםעס נײם שריססשסעלער, איז עםנישס קײן שסער פ*ר אים. ס׳תלרן ןרויםנעפױם אין זער ■יעסע סיל םןםענסן, װ*ם ד,ר אייס*ר ה*ס *פילי נישם געאנס ווענן זײ. פין סאענישן זינען איז עס ןםככ*ל בןרעכםילם, *נער ד*ך זע;ען * רײ?וםלעסן, סאדנקעס אין די בײדע פ*רשסע לונגען נישם א1י6ן *רם. איז שולדיק זער אינסאעניזאכןר *דער דער רעזשיסערז אפשר ניידע, און אגשר םער דער 1װײטער,װײל גר*נ*װסקי איז * או-שם*רקע םי״רזענלעכקײם. ער ז*ל עיעס דורכל*זן *ן נפירושן םײן. אין *זעלכע םיני עםי• ז*דישע םנענקעם. װ*ם גענן־נו ג*נץ וזײנ ק — שכערן *בער נײסנװײז זײער״פיל. איינ ס׳ליגם דןם כעןסער הןכ-ע*ונער, ױ*ס*רעליןפער *רויםנינועוגען * ײדיעע תנוןה, * ״דישע העויה,-ד*וף םען א1יך סוןככן וועגן זײן װןום. ווענן זײנע וײד. און ק*ן םען ק*םבינירן מים * קלאםיש ױעוק 6ון * קלןסישן שר״נער ױי ם׳ױיל, ס*ר םען ןבןר נישם *רײנפירן קײן כתש קוילעסן, ױןס שנײדן זיך *וײן אין דןר סיעסע, װי ן שסןרקער שעסנו• םין די *קםיןרן, װעלכע ניען נו די אויסםערקוןמקײם אויסער די דערםןנסע םיכןעלס-ױןססי, װסקין. דןרף םען פין די ערשסע עװײ סןרשסעלוננען דערכןנען א1יך רןסבוים גערסנער, גןלדנל*ם, שידלא, כאזאק,לוריע, ראם, לעװיםאס א.א. װעגן לען יולױער *לם קןםםןזיסןר און דיריגענם איז ןיגעשםועסס. ם׳זינס נײ די םןרשסעלוננען אין די םוזיק רײםס מיס, ש*םט ״יל םיײי איז *״!*יקיײ• נחרן מײזיל־, ב*רלין *רום די יחידים א1יף דער נינע. דן איז א1יך נעװען ,סחשבה קודם לםעשה׳, םער אידעע, םער כנעםע, םער *לגע• םײנער װילן, און דן איז אויך געקימען דןס 1ים*סן, דןם 11• שנײדן דעם םןםעריןל. דעס שםןף 1י דעם װילן םון רעזשי• סער, 1י דער ד.1ייפ-נ־ונה 8ון דעי סעןסערישםיל. אויך די ר*ם, דער שסח, אין װעלנער דער שוישםילער ד*רף זיך אויםלעבן א1יף דער נינע, זענןן געװען שכרעננ-*נגע*ײכנסע, ם־נקםלעך־אויםגערעכנסע. די םוזיק פין ,200 נייזגס׳ די פ*ר• ניגרונג 6ונם אײנ1ל״*קסי*ר *י דעם קןלעקסיװ הןלס דעם *קסיןר זײער םעםס און דערלוינס אים נישם קײן 6רײע נ*װענונג, קײן אײגענעם א1יםסו אויסער די םןר נענײלסע םןםענםן, װןס ער הןס אין זײן רשית. דער אײנעלנער *רסיםם הןס דן װײניק םןלן-נוםערן, ם איז *לץ צןר־שםיל. דער ה1יםש.נעװיכס פונם .200 ס1יזנס' איז נישס אין דעם שנײ• דער שיםעלע םןרןקער אין דעם נביר 6ײן, נןר אין די נװײ װעלםן-די .זםן׳-װעלס און די בורזשוןזע. םון די אײננל-סיםן, װןם זענען ם*ר*ן בײ שלום עליכםען אין .ד*ס גר1יםע נעװינם׳, זענען נעש*סן געױןרן 6יל נעזןמסע גע• שס*לםן, נװײ סביב1ת, נװײ םחנ1ת, װןם לענן םים זײער שיכסן׳לעבן, םים זײער קל*םן*שסײגער. דער קל*םן-*נםןגן• ניזם, װןם איז ק1ים ןנגעדײם נײ שלים-עליכםען, איז דן שם*רק *עבלןין, םןרגרעסערי, *ןרשםינם. אין ןס דער ריכסונג הןס דער רעזשיםער געלןזם זיך גײן און ױ1ילגײן און געש*םן םר*כם6ולע סבענעם און עםױןדן. איבערדערעײלן איז אוםעגלעך, ם׳דארף זײ זען. אין .םסע1ת בניםײ השלישי' איז ש1ין דןם רעזשיסער געלענן *ו1יט1וברענגען ױןס-סיוער, װןס־קןםיליבירטער די *װײ סונעיאדעױקער העלדן, און דער• בײ זענען די ם*סן-ס1ענעס נןר דער פןן. א1יף װעלכן עם װ*קםן א1ים *לץ-ב1לםער און פולער און ג*נבער די בײדע הערלעך-נןיװע געשם*לםן. א1יך די םוזיק איז דן נןר ן *ו• שםיל, * ה נסערגדונד 8*ר די *װײ יר*כספולע סןלן״דיכסער• *רסיסםן בניםין און םענדערל (םיצןעלם-װןוסי און זוםקין). אץ .סס2 ס1יזנס' װערן די אײנגלנע ש1ישםילער ם*רםלײ!ס אין די םאם,־שסרןםען און נןר 6ץ *ײס *ו *ײם םייכן זײ אר1ים אין ,ססע1ת' דערלאנגט זײ דער שגדןם ביז די קנלכל• אין א1יב א1י6ן םםן פין .י20 ס1יזנם' לןזם זיך רעדן כנח דער .דיקס*סור' םין רעזשיסער, םכח דער .6*רשקל*פסקײס' דײטשע ײדן/ דײטשע פרעסע און דאם גראנאװםהי טעאטער ז־ןערסזן סװעכ׳פעולין שרײבן די דײסשן ערנססע קריסיקן, װי פון עםעס רעכסס. זײ סןרפןלנן יעדע םרעפיערע םון *ט דעם ײדישן אויך־םיר־סע*- סער אויף דער װאלגערשסראסע און םשסלען זיך דערנאך םים דער גרעססער התםדה װעגן ״דאנםשע אין אםעריקע**. נןך םער: דןס םעאטער געםעלט זײ בםירוש. די דײטשע פרעסע איז גןר אנסביקט םון דער ײדישער ״אורקראשט און פריםיטיװיםעט*. נןזונדערם ןבער נושא־חן זענען בײ די דײסשן די ײדישע ניגונים און די ײדישע טענץ. אויף * םרעםיערע םון יעקב זיבערפאן האט םען נעשטעלן א הארברײסנדע *םעריקאנער שםאטע. אויף דער בינע הןט םעט געכליםעס און געװײנט, אז עס הןס םמש געדיםן בײם הארבן• פ׳דארף קודם־כל פעסטשסעלן, אז ײדישע טעןטער איז אין דײסשלאנד אן ענץ, װעלכן ם׳געםט דן בכלל זײער ערנסט. דןם ײדישע םעאטער איז דן זײער גוט *קרעדיסירט און ם׳נאהאנדלט אים דן אין דער םרעםע באמת םיט א סך מער אויםםערקזאםקײס און םיט א םך שםארקערן אינטערעס, װי בײ אײך אין פוילן אםילו אין דער ײרישער פרעסע. שוץ ןפנערעדס םון די .װילנער׳, םון דער .הניםה׳ או[ פון דעם ײדישן ,קאםער־טעאטער׳. אפילו װעגן דער ײרישער, פ׳שטײנסגעזןנס, — טרופע, װןס שפילט שוין זינט חדשים אין בערליגער נןרדן (א כינקע-פינקע-םעאסער םון זײן ליבן נן■ םען, װו אונזער אײנער קןן קױם אויסויבן א האלבע שעה)