Literarishe bleter · 1928-04-20 · 16 (20.4.1928) · p. Seite 312

16 ליסוןרןריון ול7<9ר 312 קריטיהױ-רעצענזיעס. ביבליאגוןפיע.-כוןניה. װאס מען שרײבט װעגן ביכעג אין דןר װררר,לעבקיים. דןר מאםןרישל ע*ד.ןרשם און *ןןר• שליננט דעם שרייבער, נ;שט דןי־ שרייבע- איז דןד װשלעבאם איזגער זײן םווםעריאל• און אויב ןס *יו וןו עםןס נאנבקײם אין דער זאך, *יז עס נאד דאנק דןד סביבד• זל איז ד*ם שםיק לײװנט, אדף װעלכן רי אלע בילדןר זןנען געם*לן: זי איז >דך די ראם, אין װןלכןר ז״ אלן האלםן זיך״■- אין די אלן םײטים איז *װלשן דעם *ריערדיקן >ון דעם אי*טיקן ראםאן םון דעם ױננן שריבןדנישטא ק״ן גײויםער אונ■ םערשיר. אבער אײן םעלה האט דאס בװײטע בוך, װאכ דאס ןרשםן האט נישט גןהאם. ןם װײזט אינז נוםן, םיטסאטישן םענטשן, נלשט נאד נידןריקע נ*שוח. — — ... העושקות דלים, הרבבות אבױנים, האום־ות לאדונידם הביאה ונשתה׳... (די, װאס באראבעװןן די ארעםןלײם; די, װאם *אראוםגליקלןרן די אבױנים; די, װאס זאנן *י זײןרן האדן: ברןנג — אין םלר װעלן זיך אנםרינקןן..) — םיט אם דעם םסוק *ון ן ם ו ם הײבט זיך אן דןר דאםאן, אין ביזן םוף איז ןר םול םים אט דןם קאנטראסט, מיט אם רןם נישט-נלײרן קאםף *װישן די שטארקן, אדםנעלאםןנן גבירלם־רויבןרם אין די שװא3ע א טבאהאלםןנן קב*גים... דאם איז נישם ק״ן קאנטראםם, נישט קײן קאנםליקם *װישן קאםיטאל אין א־בןם (אױף דע־ םארןינעײ פארם םין קלאםנקאםף איז דא אין נאג*ן ביך נאד א״ן בלאסע אנבוהן• רעניש). דאם איז אין איםאויםהןרלןכע און אוםב־חטלותדיקע אטאקע <ון ר״ך אױף ארעם. 8ון שםארק אױף שװאך םין םא־ *יאלן שטאנדםונקם דערםאנט דא0 וויגז נ>בןר די ןםאכן םין ,םאקםן־, אידער דל *־ט 8ון .בונד־ און קאםוניזכ. אין אםשר שטיםם ןם םיםן ארןםען אםנןשםאוןגןם שםינןד לןבן א־ן די םוילישע שםןםלעך.- — דןר לעזןר. װאם זיכא אין א ראםאן נישט די בא• שריביננ *ון ניט-באקאנםן אין שוין א םך םאל באשריבןנע אאקםן און נישט די םןנלעכק־ם אויםזודריקן די אײנענע רחםנית אדער םעם>געםילן, נאר א 6א־טיםוגנ אדער ןםע:־א נײן בא■ לײכטוננ *ין לעבן אין דןרהויםט דעס שר״בערם *עיקײם *י שא6ן אינטערעםאנטע כאראקםןרן, — דןי לןזןר װןט נישט באניםטןרט װערן םון דלם נ״עם ראםאן. עם װןט אים אםשר *אראינטןרעםירן די אדער יענע אײנ*יקע שםןיע (*ים נ״שםיי, די שטןלן, װי די אלטע *ינקל נ״ט בײנאכם זוכן איר טאכטןר), ןם װעט אים א*שר אױך נןםןין דער שטילןד, נןלאםלנעד אין באםת גראניקאלישער םאן *ון שםעק האראנםשיק. װי אויך ןין שריבערישע א־נםלןרקים, כ׳םײן זין נישט ארײנלאזן זיך אין זאכן, װאם זןנען *י-װײט םין אים, אבער ער װעם זיך *ילן שטארק אםנןנאדם, װען ןר װןט קוםןז *י אזןלכע ז״םלןך, װי דער אדןד יענןר הןלד האם נןקאנם װערן — און איז נישם נןװאדן אינםערעאאנט. *ים בײשםלל דער םאטןנט, װען ארף דעם ביליקן, םארהאװעטן, נאר א־ן נןלט אריננןםוןנ;ס נאלד• *ןלד םא3ט םיטאטאל א רושם דןר *רי*יטיקןר םוים *ון אידזשע, זין װיבם ױננע שװעםטער. דא האט נעקאנם ןםעם װיבט־קם, ןםעם ױם-טובדיקם *א־קיםען אין נאלדםעלדם װא• בעדיקער נשםה, אבער עם קיטט נארנישס *אר. האראנטשלקס םןן קאן דןרװיל, װי עם װײזד, נאך נישם אד־נדריננןן טיםער װי אינם אױבנאויף *ון לןבן• זי איז נאך דערװדל זײער *ײםי• טיװ, זײער *ראװינביעל, סי אין דעפ אינהאלב. סד אין דער באל־כטוננ און דעס אוי*ן ש־ײבן. אבןר דוקא אט די א־נםארקײט *ין דןם ייננן ש־יבןד, אט די נאענטקים וינע *ום טאנ<סןנרע3ן לעבן און םאנ טןנ• לעכע איבןרלעבענישן, םא3כ אים נאענם דעם *אלקסלןזער. - ס א. ןןשעראװיטש — װעגן א. קושניראוזס ״הירש לע• קערס׳,— אין םינסקער .אקסוןבער׳. .עם לעבן םויזנטער, װי איך!' — דאם איז די *ענםראל• אלדןע *ון קושנלראװם .לעקןרם״■ א הןלד, װאם װןרט נן״ בוילם אויף פויזנםער. אלז א םאסן-העלד. א רעװאלו*יאנער א *שוטןר. .װאס קאן איך דארם רידן... װײםט דאך װױל, אז *וס ר״ד בין איך םעםייק אויםן *וננ. אס זאלן רידן אנדערע... און אלך. אייב םן װןם דאר*ן םיך און כ״נע הןנם און םײנן *ויםפן — בין איך שאןנדיק דא׳• לעקערט איז די האנ■ און די טויסט *ון דער םאסן. לןקערם״םעראר האם זיך, אםת, נישט רןרהױבן * דןר סדרנה *ון •ונאסשאװ םעראר, אבןר אין א נןװיםער סאס איז עױ נעװןן א םונק*יע *ון אויטרענוננ *ון די םאס;. די .לןקןרם׳-ם־עםן קאן םאכן דןם אײנדדוק, או דןר טןראר, װאס איז נעװןן ׳אראורםײלם *ון|דןר םא*לאל.דןםא- קראםיע, האם זיך היםםאריש בארעכםיקט. און דאם װאלט נע• װןן נישם נום .. אין דער היםטארישןר םןױםיעקטיװ אלז *ארם געכליבן נערןכם דער *ראנראם םון דער םארםי. לעקןרטם שאס האם קין שום ןנדערװנןן נישם נןסא3ס אין דןם סיכ- םןם *ון דןר זעלבסםהןרשוננ... אין רעװאלוביאנןרן קאמף זן׳ נען שוין דעסאלט נןװןן ארײננן*ױנן נרויםן םאסן. אין לןקןרנ ■ ע*א3ן האבן זלך שוין *ראקסיקירם באװא*נסן דעםאנסםרא• *יעם, *ױןרשן בונטן אין אויפשכאנדן. אין שין *ון איא פאםן. קאםף זןט אוים לןקןרםם שאם בלײך. דאס הײםם;ישם, אז לעקעדםם שאם ב״ די נןנעבענן באדינניננןן איז נישט נןײען א נויםװןנדיקןר ענס*ןר *אףװאלן קישניראװ םים ז״ן קינפםלןדישןר א'גםואי*ין האם אזױ נןםװיװט לןזן דןם דאזיקן *אדװיקלםן ■דאבלעם.- קישניראװ שילדע־ט אינז דןם לעקערם-טןראד, נלעם װי נןװינלןכן םערא־, װעלכן עם האבן נןידײדיקט די ןםערן, - נאר װי םןהאװ, װאם איז א .*ינק*לן' םונם םאסן־קאנף• עם לןבן םויזנטןר װי א־ך! — אזוי ענדיקם לעקןרט. *ארנליבם עם םים ל״װיקם .לןקןרם׳, װו לןקערט םעלדןט: - װיולק? א״ן קןםםןד איז נןנינ!...- קושניראװם לןקעדט איז שםאדק. װיל ןר װןרם גן• בוםלם אויף נאך םויזנםער לעקןרםס... 0 ש. נ י ג ע ר —וועגן ש. הןןראנטשיקס ראמאן .זיניפי, אין נױ-יארקער .טאג׳. ...ש. האדאנםשלקס שילדערוננ םזן רעס זופם *ון א *וי. ליש ײדישןר שטאם איז אלן א נןװיםן זין א הםשך *ין זױנן .*ארםלאנםערטן װענן אדןױ *װישו די חורבות *ין ײדישן לעבן*. עם אלז פםעם די זעלביקע טעםע, װאם דארםן, בםעט די אינענן סביבה. אולך דןר שטױנע־ באשרײבן אין דעדביללן איז דןר זעלביקער,יװאם דארטן. םיאיז כ־־אניק, *יםנןשיכםע■ אל׳ן, װאם װןרם איבןדנעגןבן, איז װאדהאםםיק, אבןד ם׳איז גישם די נעל״םערטן. הם*יתדלקן, װארהא*םיקים *ין קינםט, ם׳איז דןר רויןר, םארװאקםעוןר אםת *ין לןבן. אין נןשעעניש *לאנםערם זיך ארין אין דןם אודערן, אין בילד שלע*ם נאך זיך נאך א *װלםן אין *אקםן *לןכםן זיך *ןנױף םים *אקםן -נישם װילל דאס *אדלאננט דןר *לאן, דןד *יל *ונם װןדק, נאר װײל אזר, ארער בערך אוזי, איז עם *ארנעקוםןן