Literarishe bleter · 1928-04-20 · 16 (20.4.1928) · p. Seite 307

307 ל־ס׳נראר ייז *ל ןס? ר 16 זא — נו. סענדער, אןגוטע נאכט. גײ אהײם און לײג דיך שלאםן אױםן פעקעליק. זי הןןט זיך װיגנדיק דערװײטערם, מיט םאװןליע טריס אהין, אין דער גוײשער גאם ארײן. סיהןןט זיך געהערמ פונ■ דערװײטנס דזןם םרײלעכע שיילן םון א די-הארמןניקע. םענדער ה$ס זי א רגע נאכגעקוקט. א נאגנדיקע. שנאהדיקע בענקשאפס הוןס געעויגן עו איר, געעויגן אד.ין צום רוישיקן הארמאניקע• שפיל, און םיהןןט געדארשט דןןס ױננע בלוס עו דער שײנ• קײט און םארגעסנקײם. דןןס געםיל האט אים דערשראקן. ער הןןס םאררויכערט א ביגארל און באשלןןסן אהײמגוגײן. אבער עי איז נישט געגאנגען. די בלויע בעגלאנבסע נאכט האם גע• ןןסעםט מיט ביסערנדיקע חלומות סון פרײדיקן לעבן. דאס הארץ איז געװען אנגעברײט זיו דער שרערצלעכער זיסקײט פון די ױנגע לײדן. און םענדער זעט םונדערװײםנס, װי םיגײען דרײ שיכורע זעלנער, די פעלץ־סםןןריקעס סאררוקס אויף די קארקן. זײ האלטן זיך ארוםגענומען מיס די הענס, בײ רי העלזער. װאק• לען זיך און זינגען. זײ באגעגענען דאס מײרל און פארשטעלן איר דעם װעג. סיט גוסמוסיקע האװאיעס, ןןבער זי אנסלויפט נישם. זי נלײבט שסײן און רעדט מיט זײ מען הערט איר זאססיקן געלעכטער. זײ נעמען זי ארײן צװישן זיך אין דער• מיט, און אלע װערן םארשװונדן. סענדער לױסט גיך אהינגו, אין דער גויישער גאס, מיס סארשטערסער באדרענגעניש שפרינגען זײנע םיס. און ער שסײט באהאלטן הינסער א װאנס און קוקט מיט לײדנדיקן בליק אין א געל־באלויכסן סענססע-ל, װאס איז בלינד םונם זןנגסרױרענעם שנײ. שװארגע שאטנם ש־־עבן אלע מןןל םארבײ אויף דער געלקײם. מען הערס פון אינעװײניק אין שםוב סרײלעכע קולות, געלעכטערם און האר■ מאניקע־שפיל. דאס פארקלעמסע הארץ ברױזט םון דארן און פערעניש. הע הע... װןןס .איז דאםי אט גנבעט ער זיך שוין אונסער די װענם און קוקט אין די געםרוירענע םענסםער פון די גוײשע שטיבער, װי זײן ברודער יאסל םלעגט טון. בײם זײס װעג קומס )ןננעסוןרן א שליסן מיס אנגעפאקסע זעק סחורות. םענדער דערקענט, אז םיזענען בװײ שותסים. משה• יאגקל דער גרןןבער מיט זײן ברודער נחום. װען מען זןןל אים דןן דערזען. איז םענדער א םארלוירענער מענטש. װעם םען אים בארעדן אין אלע ײדישע שסיבער. מען װעט לאכן און חוזק מאכן. ער שפרינגם ארונטער הינטערן פלויס און באהאלט זיך מיט קלאפנדיקן הארץ און םארביטערטער בעק• ריפסקײט אױפן פניס. װי א שװארץ שיסל מיט נישם-גוטע, םליט דורך דער שליסן מיט די ײדן אויף דער בלוילעכער שנײ׳װײםקײם און װערט נעלם אין שםוםער נאכט-װײסקײס. מיט געבויגענעם קןןפ און מיד םון אוממעטיקײט, גײט סענדער אהײם, איבער זײטיקע װעגן, אויסםײדנדיק א באגענע• ניש םיט מענסשן. ער פילס. אז זײן װױליונגשאסט איז סאר׳ בײ, זײן קראםס איז געברןןכן. און די אוםרו נאגט און נןןגט אין באשװערסן געםיט. אין שסוב הערם מען. װי די מנחמקע ענדיקט רעדן. (הססך קיםס). אאדלאנ :. קלעדקין םאקםים נארקי מייז קיבדהייט ס-ייז 4.40 נילדן ןןדרעס: ס2 1>1*ס1סר1 8*סז3ז<¥\ ."זשו£1ץ8. — םון װאגען װײסםוז — זעסטןןך, װי כיװײס... ער הןןט א חוזקדיקן די־געםון ס־פנים םיט דער האנט, גלײך ער װאלם געװאלם סון דארם ארױםדיען עפעם א נײ שסעכװערסל. ס־איז אבער נישט געקומען: — הם... גערעכס, כילעבן. ןןבער נישט א יעדער איז באשאסן דו אזוינע זאכן. א יערער, א יעדער. — נו, און דו א שטײגערז זי האם אנגעבויגן דעם קאפ. םען האם געזען אין בלוי• ען נאכם׳שימער. װי אירע אויגן זענען םארנעפלט מיט טיםן םרויער. איר קול איז געװען טונקל און מיד. — עס. רעדםם נארישקײטן. א מײדל איז עפעם אנדערש. און זי הןןם בײז און װידערשפעניק א װארף געטון דעם קאפ: — א מײדל. םארשסײסטו מעך, הןןט אנדערע םדװת... א מײדל, א שסײגער, אז זי װיל, גײס זי ױם׳פפור מיס דער םאמען אין שזל ארײן דאװענען, אז נישם, זידט ױ אינדערהײם. — ביםם טאקע זײער װױלקענעװדיק, ןןבער סאםםן מוז םען, הע, הע. דאס איז די ערשטע מדװה סון א בשרער נשמד״ יןי־ יןז• — װער ם׳װיל, םעג זײן א דדיק און פאססן. אבער די• ערשט םוז םען זײן א שסיקל מענסש אױך... סענדער הןןס געסילס, אז ער װערם בלײך: — װאם װילססו, עך בין געװען א זעלנער אין דןר מלחמה... עט... דוןרס הןןכ מען נידמ באדארפט און מען הןןט געמוזט. ןןבער דןן... סארביסערטער דארן הןןס אױסגעברױזט אין זײן הארץ, װןןם װיל זיז דער גאנדער עםק איז זי גארנישט אנגעגאנגען. די זעלנער. יענע זעלנער. סיאיז איר נישט געװען קײן חלוק, אבי םענטשן און פרײדיקײט. ןןבער זי האט געסילט, אז ןןט דער בחור װיל דא עפעס םארגלעכן א סאלשקײט אין זײן נשםה. הןןם איר הנאה געםון. אים דו קװעלן. דו דערנידריקן זײן םאנסבילשע װערדע. װי געװײנסלעך בײ װײבער. װען זײ דערסילן יענעמס שװאכקײס. זי הןןס געזאנט: — דעם לעיערס דװײ ברידער, מיק־טע און װאסיל, דו קעגסס זײ, זענען אמעק אהין. קײן רוםלאנד, דו דער רויסער ארםײ. װאסילין הןןס מען געכאפט און דערשאםן. — נו זעםטו שוין. װעמען גלוסט זיך דו װערן דער■ שאסןז אלעמאי לעבם מען און םען שעפס תענוג... — יא. ןןבער נישט תםיד גילט דו זײן א װוילער יונג פאר אומזיסט... בלויז םיסן ןןנשטעל... עעך... איך האג אזוי םײנט די סוחרישע דרײרעלעך אײערע. יןן, יא. גוסער ברודער, א מענטש מוז האבן אביסל ערלעכלײט אויך. — ערלעכקײכז כעכעכע... װאס הײםט ערלעכק״ט״• א יעדער לעבס פאר זיך... װי אזוי מ קאן. ער האס װידער געזוכם א שטאך דו טון םיטן םאלשן געלעכסערל. װאס איז ןןבער דערװארגן געװןןרן אין דוגע■ שנירסן האלז. נײן, ס־העלסם נישס דןןס אפנארעניש םונם גע• װיםן, דאם םארלײשן מים גלאטע רײדעלעך. דער שקר ליגס בעלײגס אויף דער נןןז, װי א שװארדער שאטן. דער דןןזיקער געדאנק האט געפײניקס און געעגבערס. םארטרונקען זי םיט סארשטומסער בושה. דןןם מײדל איז שסײן געבליבן מיס גענײגסן קאפ און זייפן ביטול־שמײכעלע: