Literarishe bleter · 1928-04-20 · 16 (20.4.1928) · p. Seite 302

6! זא ל־סןרןויון ביעסער 302 הגם דאס איז גארנישט קײן סך םאר $) לאנד מיס $ו הינדןירט• פוםגיק מיליאניקער באפעלקערונג. גײ א סך ױנגע איז גלי• ספק קענטיק אםתער טאלאנט, און כמעט בײ אלע איז בו מערקן א שטארקן לעבנס־דראנג, װעלכן ם׳האבן דןןך נישט פארםזןגט די מעגטשן םון מײן דור, — מענטשן, װ$ס זענען געקומען בו דער ליטעראטור דורך גימנאזיעס. אוניװערםיםעטן, גיסע ביכער, ד. ה. סעבניש גוט צוגעגרײם *י זײער אדבעט. איך װאלס געקענס ןזנרוםן צװישן די עלםערע שרײבער נישט־ װײניק אזעלכע, װאם האבן לחלוסין נישס פארמאגט קײן טא• לענט און הןןבן זיך דאך דערװארבן א נזןםען און געהאט אםתע םארדינסטן פאר דער רוםישער ליטעראטור,-נאר א דאנק דעם, װאס זײ האבן פראכספול געקענט די שנראך. און הײנס זענען דא הונדערטער אדת־באגאבטע מענטשן, װאס קענען במעם זאכלעך נישט שרײבן צוליב ז־יער טעכנישער אומבא־ האלפנקײט. ם׳איז גאנץ םעגלעך, אז די דאזיהע טאלענטן װעלן אונטערגײן, װײל זײ װעלן נישט זײן בבח אויםבוםירן דאם, װאס זײ װאלסן געקענט אויסםירן מיט אםתן ערםאלג. אומבאדינגט — םערער אז־פסערקזאםקײט בו די יונגע שרײבער, םערער זארג װעגן זײז סןרינ־ז*, 1928. פיז י>סי* א• ני• עם־הארבות. איבער די קעפ פון די ױנגע שרײבער װענד איך זיך בו די רעדאקטארן פון די בײטשריםטן, אין װעלכע כ׳האב געפונען די דערבײלונגען מיס די אויבנדערמאנטע אומזיניקײסן. װי לײענט מען אין די רעדאקביעם מאנוסקריפטן, אויב עס זענען מעגלעך אזעלכע באשדײבונגען, מליבות און גרײזןז דער רעדאקטאר איז דער מענטש, װאס לערנס אין א געװיסער םאס דעם שרײבערן װאס דערביס אים, פוגקס װי סאלסקיאװ־ שטשעדרין האט דערבויגן אםאװא־טערפיגארעװוי, פונקט װי ער האט געשטעלט אויף די םים גארשינען. ^סיפאװיטש־נאװא־ דװזןרםק־ן און א גאנבע רײ אנדערע שריםטשטעלער. אויפן זעלבן אופן האס דעיבײגן די יוגנט װ. קןזראלענקןן און א. גארנפעלד און װ. אםשראגארסקי און א. באגדאנאװיטש און װ. מיראלױבאװ. אין אינזער בײם איז באזונדערס קלןזר דער חוב םונם רעדאקםאר צו העלפן דעם שרײבער־ןןנפאנגער, און דער רע• דאקסאר דאדף זײן נאך מער סעכניש בוגעגרײט בי זײן אר• בעט. װי אםאל. שוין אפגערעדט דערפין, װאס דער רעדאקטןןר מיז בעםער קענען דעם שרײבער, ער מיז אן אויפהער לער• נען זײן םאך. בײ איגז קומט פןןר א פר^בעם, װאס איז נאך קײנמאל און אין ערגעץ נישט פארגעקומען, — צי דער ליטע־ ראסור קימען מענסשן םון אקער אין סאכע אין די הונדערטער, ײדן אין דער נײסטער רוסישער ליטעראטור י■ א■ קליינסאן לענינגרסד געשאפן אזוינם, װאס ם׳זאל קאנען פארגלײבן מיט די שאפונ• גען פין די רוסישע קינססלער; נישט זײ זענען ,די בידונג און שטןןלץי םון דער רוםישער ליטעראטור. דאס הןןס גע־ בראכט אויפן רעאלן װעג דעם םאטאליזם פון די ײדישע קינסטלערישע אנשטרענגינגען. פון דער אנדערער זײס האט זיך שױן א גאנבע רײ שרײבער—ראבינןןװיטש, לעװאנדא, באגראװ, פרוג, אנ־םקי, אסיפןןװיסש, די זעלבע יושקעװיטש, אײזמאן אין אנדערע, — לכתחילה געשטעלט מיטן פנים בי די רוסישע ײדן, געשאפן ספעביעל פאר זײ און אױפגע§טעלס א גאנבע רוםיש• ײדישע ליטעראסיר — קונסט װ ע ג ן ײדן אין ם א ר ײדן. און דא האםטו גאר אזא מין פםק־דין; *נישט געקוקס. װןןם פאר די לעבטע פופביק יאר האנן זיך ארויםגערוקם א גאנצע רײ ליטערארישע בוהות, איז אין דעד ריםיש־ײדישער ליטעדא• טור נישסא ק ײ ן א ײ ן(!) אמת קינסםלעריש װערק״. אזוי האס אפגעפםקנס רער דיכסער שאול טשערניכאװסקי. אײגנס• לעך, קאנען ײדן זײן היסטאריקער םון דער רוםישער ליסערא• טור, קריטיקער, פובליציסטןן זײ קאנען אפילו געהערן בו ןזנ• געזעענסטע און ט־כסיקםטע שרײבער אויף דעם געבים,—דאס איז אבער נישט: קינסטלערישע ססיכיע. אינסימע שאםונו, קינםטלעריש װןןרט און גרויסע קינסטלערישע דערגרײכונגען םאר דעם רוםישן װארט פןדערן עפעס מער; דא איז גויסיק אן ארגאנישע, אײביקע, אוםפילבארע פארבינדונג; דןןס געהערט שוין בום אונטערבאװוסטזײן. ,דא איז דער רוסישער גײסט, דא שמעקט סיס דוס׳... דא איז װײניק 50 יןןר דערנענסערונג און װירקונג — עס םוז זײן עפעם אינערלעכם, אײביקס. אזוי האט מען גערעדט און פארזיכערט. נאר כאטש אט די רוםיש■ ײדישע ליטעראטור האס שוין אירע היסטןריקער און אירע םארדינםטן, האט אבער די פראגע װעגן איר װערס און די 11 די ײדן־שרײבער זענען נישס קײן גלענבנד בלעטל אין דער רוםישער ליטעראטור םון פאר דער רעװאלוביע. זײער רןזל איז שוין אין א גענוגנדיקער םאס אפגעשאצס געװארן. םאר דער רעװאלוביע האכן זיך די ײדן־שרײבער באסײליקט אין דער רוסישער שײנער ליטעראטור אי װי רוסישע שרײבער, אי װי שרײבער פאר די רוסישע ײדן, און אויף אזא אויפן האס זיך געשאפן די אזוי־געױפענע רוסיש־ײדישע ליטעראטור. װאלינסקי—נאך אין די 90־ער יארן און א סך שפעטער טשי• קןןװסקי, זשאבאטינסקי און אנדערע, — הזןבן פארזיכערס, אז ײרן האבן ביז איצט נישט נאר ,גארנישס נישס געגעבן• דער רוםישער ליטעראטור, נאר אויך אויף װײםער זאגן זײ נאר• נישט בו. אין די יאין פון רעאקביע הזןס מען שנעל פארטיק גע־ מאכט א טעאריע פין א,נאציאנאלן פניםי־, אין דעם גײםט האט םען געמאכט נאביאנאליססישע אויםםירן און מען האט געואגט נביאות, אז פאר די ײדן איז אבםאלוט אוממעגלעך ק־נסטלעריש זיך איבערבואנדערשן און צו בײטן זײער לבוש, עט איז דערװױן געװארן. װי אוממעגלעך עס איז פאי־ן ײדן צו שאפן דאס עכשע רוסישע קינםטלערישע װארם. די טעאר• יעט און אויספירן זענען טאקע געװען רױ־געבאקן און נישט אזוי ששארק װײםזיבטיק, אבער אלע האבן פעסטגעשטעלט דעם זע^בן פאקש: .די ײדן האבן גארנישס ארײנגעטראגן אין דער רוסישער ליסעראסורױ פארשטײט זיך. אז דא האנדלט זיך נישש װעגו קײן װיכסיקע, גרויסע, אײביקע װערק. זאל זײן, אז מינסקי, אײזמאן, א. דימאװ, ױשקעװיםש האבן מיט םער אדער װײניקער עדפאלג געשילדערט רושלאנד. רעם רוסישן מענסשן דעם רוסישן לעבנם־שטײגער—האבן זײ אבער נישס