Literarishe bleter · 1928-04-06 · 14-15 (6.4.1928) · p. Seite 290

15—14 זא ליוװוויוו נלןו? ר 290 אלע דרײ פרעמדע ױנגןלײט לײגן פאר זײער? באגק־קןנטעם, (וױ נעמט םען הײנט אזעלכע גזןלדענע ױנגעלײטלעךו)—זןןגם ער עו װײסער צו גןןלן חודש-פענםיע. און פיט שטןלץ איז ער מוסיף: פינף טויזנט םונס—דןזם איז די בחורשע פענסיע, איצט װעט מען זי מוזן העבערן. קװעלט עולם אין טעאסער. בםרט אז דןןם אלץ קומט פ$ר אין סערםן—לענטן אקט. און דער דריסער הןןט א גיהנם. װו דעקןןראביעס בײסן זיך און מענטשן םארױנגען זין פאר די אױגן פון בוקוקער. און דער בװײטער אקט הןןם אן אױסןן, םןןביל. אן אמתן לוקסום-אױםאמאײל דידסטערםון דעד םירמע ביטשאן עט קא. אין װארשע. מארקע אואײםעס. אץ דער ערשטער אקט װײזט, װי אריסטןןקראטן מעבלירן אױם זײערע בימערן. ד״ר מיכאל װײבערט גילדז־ צען טויזנט גיײן לסובת דעם ײדישן װיםנשאםםלעכן אינםטיטוס זיבעםזנ רשימה א י ק ס ,.•זארשעו — 444 נילדן. ליריא ■אםא*ק*אוןנ.זאלאנואראװ ,לןםזנערנ) ניבן 50 נילדן און רוטן ארװם א. שםײן זרינן), ■. *אראטאװ (בוקא• רןשם), ם. נאזה, א. םאםבןרנ (וזארשע). ד * ר ם. וילנערזןרנ ניט 35 נלדן און רוםט ארױם ד־ר א. םיננאלאװםקי, ם. ■ײנליב (בערלק). ■ארין ■ון םזרח־ײדישע םםודענםן אין ביױן (םשעראל״א־א־יע• ניט 71 נייח (8 דאלאר) און רוטם ארױם דעם *ענם־אײ #ארבאנד און ײדישן םםודןנטן איןאראנ און דןם םאדײן .בר-בוגבא־ אין ירעם־ *ודנ• םארנער ■רץ*פארײןניט25 נילזץ און רואט ארול■ דןם קולטור־אםם נײ די ■ראט. קלאםן־פארײנןן, דןם ■ארין .ייננם•, און ח׳ ד״ר װים (םארנע). ח. א. ם כ ו ז ש, װלאבלאװעק — 16 נילדץ. יעקב נאלדבןדנ נים 2 נילדן און רוםש ארו ם: םנחם אװןרבוך, אלםןר ארידנבןרנ, אלםער סאראםשיק (דראהיםשין םא- לעםק.) םידכי םאייר (דדאהיםשיןיבריםה) םשה בלוםןנםאל, בארשטשאװ, נים 5 נילדן און רובם אדוים: רחל םײזלי איז לײבעלע ם״זיל (װארשע), רחל אויערבאך און םר. הערש ריבל (יעםבןרנן, ד־ר וופרים זאנענשײן(בידנאבםש). ד*ר אביהם שװאדראז (ירישלים). ע־שטע ײדישע םאלקם״ביבליאטןק ,תליחי׳ (בריםק) 5 נייח• שלםה שםיעד, (קאללשו. נים 3 נילרן אין רו#ם ארולס: יעקב קאט, ױםף *ינע וקאליש). נחיםקע ז נגקר (װאדשע) ניט 5 נילדן און ריםט ארױס זײן פא• םער בעײנארד זיננער ם-ים זי־בעײבװינ (הל-אביב) נים 90 8 (1 דאלאר) אין רוםם א־יי:: ד*ר װיםאסקי. ד־ר קרינבקי, י. א. ■ריװאקם, ש. •יעםרישלא, װאיםאן. פ־יז־םאז. ם. םט>װםק•. א. נ-ארזןנרל. רױזםאן. װאלשפין. נע־שאנאזיםש (תל״אב־ב) זיםן זילבןרבװײנ, אךעלא פרידםאן, ראדאשיזקי. אשר ■אדװא. (ניי יאיק) ש■ הוטןיןר, אנעלניבע, נים 10 ײלדן און דיפם ארױם: שרה אקםןיראד, אביהם אקםהארן, בניכין הןרבאנ, ױסף הערבאנ, אהרן קימעל, זישע קריםאן, יהושע רײנםאן (יאנןלניבע). קלםן םרידםאן (ביטשאסש), אברדם םרןםבאװןלםקל (םשארם־ קאװ). ז. קרײסלעי (םלוםטע) זאב ארנשםײן(קוםי). הירש שםינלער (בןנדזין) נים 5 נילח, ■ון א נןװןם יםובת דןם .י װ. א. _ ם־ה 733 נילח דל עדשםע זעקם רשיסות 1125 . סךיהבל 1898 נילדן עם פעלנו *ו 000 10 נילדן 8102 נילחי אדרעם ם*ר נעלם״שיקמנ: אין אױסלאני ■2!)1)*16וא ,1זװ<נוז<ש ,•61)816 .)1.1 אין ■וילן ■. ק• א. 9858 ■אר ײמ־א. דערװײל העלםם ער נישט. (װען י*ן, װאלטן קײן סיר אקטן נישט געװען). זשאן אנסלױםט אץ אן אויסןן. זי יןןגט אים נאך אין א בװײסן. ער — אין װײסע לענדער אץ םדבריות, בו חױת רעות און גזלנים. זי — אים נאך. דזןם איז דער אינהאלט םץ דער פיעסע. דער םוףז װי אין אלע קאמעדיעם: סעלער־ברעכן. װי זןןגט שלום-עליכם: אז ״זי״ װיל, איז עםעס א תידוץז 4 װןלר; כןןסש געװען קןןמישע םיסואביעם, פרײלעכע אײנפאלן, א לעבעדיקע אקביע. אז פון דעם אלעם האלט גןןרנישס שאו. דאס זענען פאר אים נארישקײסן, שסותים. דער עיקר איז בײ אים: דןןם, װןןם ער איז ״אױסן*. דער ״אמת*, םאר װעלכן ער קעמםט. איז אבער דאם מזל פון אלע ,אמתן*, אז זײ װערן גיך אלס. װעלכעד פריער און װעלכער שפעסער. װי זאגט איבםעןז דןןס העכםסע, װןןס אן אפת דערגרײכט. איז בװאנ■ ביק יןןר. ער אלײן הןןם עס נעבעך ביםער געםילט. גרײלעך פעגלעך, אז אין יענע יארן — אנגעשריבן האט שןןו די ייעםע אין 1903 —זענען דןןס געװען י ו נ ג ע אמתן. מען האט נןןך םאר זײ געדארסם קעםפן. פאר דעם רעכט םון א ױנגן בורזשואזן לײדיקנײער בו האבן לפחות — איבער• בײגונגען רעװןןלוביןןנערע. םארן רעכט פון א םרוי אױסבו• קלײבן זיך א מאן, װאם איר הארץ גלוסט. פארן רעכם םון א מײדל חתונה בו האבן םיט א יונגנמאן, הגם זײן רײכער אויפנעקוסענער פאטער װיל זיך אײנקױפן אין יחום סון דער הויכער אריםטאקראטיע. הײנם גײם דער קאםף ארום אנדערע אםתן. לפחות, אנדערש פארםולירטע. װי דערבײלט מײן באקאנסערז גײען בװײ יונגלעך םון שול. ,װײםסו — זןןגם אײנער בום בװײסן — איך װײס, װי אזוי מען האם קינדער*. ,און איך, װי אזוי םען האט נישס*—ענספערס אים דער בװײטער. אויף אזוי װײט האט אונזער בײם פראגרעסירם. 5 װירקט דער ,רעװאלוביאנערער איבערמענטש* זשןןן טאנער הײנם קןןםיש. בעל פרחו. אננא, װןןס גײס אין לעבן ביד חזקה — װןןלם אונז געקןןנט םארינםעריםירן. האם איר דער מחבר קײן בדה לדרך נישט מיטגעגעבן. אפגעפםרם זי םים אבי װאס. פונקט װי די איבעריקע פערםאנאזשן. בלײבט די קשיא: פון װאנען נעמט זיך דער ערסאלג םון דער פיעסעז ער איז נישם קײן רױשנדיקער. ןןבער בװײ װאכן האלס זי זיך אויפן אםיש. און געװיס װעם זי זיך האלטן נאך װײטערדיקע בװײ. פון אלע זינד, װןןם א פיעסע קןןן זינדיקן, איז די שװערססע: לאנגװײליקײם. און גײט םען אויף א לאנגװײליקער פיעסע, איז מםש א װונדער. נישט אנדערש: א גרױסער בר־םזל, דער דאזיקער דירעקםןןר שיפמאן. 6 םונדעסםװעגן: עס זענען קײן װונדער געשען. די פער• זאנען זענען קײן םחורה נישט. דער פראבלעם אויך נישט. ןןבער עולם האם ליב. װען א סרוי םירט אויס און באקוסם ד װ ק א דעם מאן, װאם זי װיל. װען א בװײסע, װןןס לעבם בסוד מיט אירן, װײל זײ ביסערן בײדע סארן בײזן םאסער, נארט ארײן דעם אלסן בײם ערשסן שמועס אין זאק ארײן. װען דער אנגעשטןןפםער גביר װיל נישט געבן מחילח קײן גרןןשן געלם דעם בן םורר וםורה און ערשם נןןכדעם, װען