Literarishe bleter · 1928-04-06 · 14-15 (6.4.1928) · p. Seite 282

14 זא ליטערארישע בלעטער 282 ער האט די נרוינע לאקן ארינסערגעשארס סין שסערן, גענומען די הארסע אין האנד ארײן, אין זײנע סינגער גליטשן זיך איבער די ססרונעס. א זעלטזאמע זיםע מאטקײם איז אים באפאלן — דאס ערשטע םאל האט ער אזוי קלןןר און דײם• לעך דערפילט און םארשסאנען די שײנקײס. און םון טורם הןןט געשלזזגן םיטערינאכט. ער הןןט אנגערירט די גלאק, זײן פאזש האס זיך נאװיזן, און הןןס־ן מיט גרױםע צערעמןןניעס אויסגעסון. םען הןןט אים געגןןםן רויזן-װאסער אויף די הענט און אויסגעשפרײט נלוסען אינערן קישן. און אז דער פאזש איז םון צימער ארויס, איז דער יונגער קעניג אײנגעשלןןםן. אין אז ער איז אײנגעשלןןפן, הןוט ער א חלום געזען. און דאס איז געװען זײן חלוס: אין א לאיגער, נידריקער שטוב אונסער א דאך איז ער געשטאנען, אין גערויש און קלאפערײ מיט פיל װעבער-שטולן. בײם טאג־ליכט, װןןם איז קנאפ ארײן פון דרויםן דורך די םארקראטעטע םענםטער, הןןם ער די מאגערע װעבער־געשטאלטן געזען, װןןס הןןבן זיך אי• בער די רעמען געבויגן. קרענקלעך־בלײכע קינדער האקן אויםן שטארקן קװער־באלקן. םןןרן די װעבער־שיםלעך דורכן אײנשלאגז הײבן זײ די שװערע ריכט־שײט אויף. שטעלן זיך רי שיפלעך אפ־ לןןזן זײ די ריכט־שײם סאלן, און רוקן רי םעדעם צוזאמען. און די געזיכסער זענען אײנגעםאלן םאר הונגער, און די הענט בײ דער ארבעט ציםערן... און אײניקע אױסגעהונגערסע פרויען זענען בײ׳ן טיש געזעםן און גע• נײט. א שלעכטער גערוך שװעבט שװער ארום אין דער די• קער, שטיקנדיקער לוסט, און פאר םײכטקײט סריפן די װענט. און ער איז נעענטער צוגעגאנגען צו אײנעם םון די װעבער און הןןט׳ן נענטער באטראכט. און דעסןןלם הןןס דער װעבער אויף אים א צןןרנדיקן בליק געװןןרפן און הןןט םיט א בײזער שסיםע געפרעגט: — װאס קוקסטו אזױ אויף מירז ביסטו א שפיאן, װןןם אונזער האר האס צו אונז צוגעשטעלט. — װער איז דען דײן הארז — הןןס דער ױנגער קע־ ניג געפרעגט. — אונזער האר — הןןט דער װעבער םיט ביטערקײט נעעגספערט — אוגזער האר איז אזא מענטש, װי איך. דער אונטערשיד צװישן אונז איז נןוך ד ע ר, װןןס ע ר טרןןגט שײנע קלײדער און איך לוםפן... פילײכט לײדן מיר בײדע, נןןר איך לײד םון ה ו נ ג ע ר, ער — םון איבערעםן זיךו — דזוס לאנד איז פרײ — ענטםעדס דער יונגער קע• ניג — דו ביסט קײנעםס שקלאף נישם! — אין קריגס־צײט — ענספערס דער װעבער — מאכס דער שמארקער דעם שװאכן פאר א שקלאף; אין דער צײט פון םרידן ןןבער מאכן די רײכע די ןןרעמע םאר שקלאפןז מיר מ ו ז ן ארבעטן, אום דאס לעבן צו דערהאלםן, און זײ צןןלן א קלײנעם לוין, פאר ה ו נ נ ע ר צו שסארבן. מיר ארבעטן אויף זײ טןוג אויף סןןג: זײ זאםלען געלס און אונ• זערע קינדער װעלקן און סארגײען, און די געזיכטער םון די, װןןס מיר ליבן, װערן הארט און בײז. םיר טרעטן אױם די טרויבן, אנדערע טרינקען װײן. םיר זײען קןןרן, און אונזער שטוב בלײבט אן ברויט. קײטן טרןןגן מיר, כןןטש קײנערי זעט זײ נישס, און שקלאסן זענען מיר אין םרײען לאנד־ —איז עם װירקלעך אזויז—װונדערט זיך דער ױנגער קעניג. פיסינישן שקלאף האדריאן. א נאכס הןןט ער פאדבראכט אן עלןוף, אױסצושטודירן די װירקונג, װןןס עס הןןט דןןס ליכס סון דער לבנה אויפן זילבערנעם שטאנד־בילד פון ענדימיאן. יעדנםאלס האבן אים די סײערע שטאפן באצויבערט. ער םלעגט ארויסשיקן קויפלײט, זײ זןןלן זײ אים אויפזוכן. סײל צום רױען פישער־םאלק בײם מעער, נאך בערנשטײן; טײל — קײן עגיפטן, נאך די זעלטזאם גרינע טערקישע שטאפן, װאם האבן אין זיך א געהײמע צויבער־קראפם און געםינען. זיך נןןר אין די קברים פון די אלטע קעניגן. אנדערע — קײן פערסיען, אויפצוקױפן זײדענע טעפיכן, קאלירט גע&עם און באזונדער נאך—קײן אינדיען, אױסצוקױפן גאזען, עלפענד• בײן, מאנד־שטײנער, נעפריטישע ארם־בענדער. סאנדל־האלץ און בלאע עמאליען. אםמײסטן דאך האבן אים באשעפטיקט: דאס םון גאלר־ געװעבטע געװאנד בײם זאלבן, די קױין, באזעצם מיט רובי־ נען און דער סצעפטער מיט רײען און רינגען• םון פערל, װןןס מען האס צום קרוין־טאג צוגעגרײט. און װעגן דעם הןןט ער עס הײנטיקן אװנט געטרוימט, אויםגעצײגן אויפן קאסםבארן געלעגער. און קוקנדיק אויסן ברענענדיקן טאנען־האיץ אין קאםין. םיט פיל םאנאטן צוריק הןןט םען אים פןןרגעשטעלט צײכנונגען פון די גרעסטע קינםט־ לער אין יענער צײט. ער האט זײ באשטעטיקט, און באפױלן, דןןס די האנטװערקער זאלן ארבעסן טןןג אזױ נאכט זײ אויס־ צופירן — און די װעלט זןןל דורכגעזוכט װערן, מען זאל געםינען די טײערע שטײנער, װןןם מען ברויך דערצו. און צונד ליגט ער און זעט זיך אין זיסן חלום, װי ער שטײט פארן גרויסן אלטאר אין קאטעדרע, אינם טײערן פרעכ־ סיקן מאנםל מיט א שפילנדיקן שמײכל אױף די יונגע ליפן און גלאנץ־שטראלנדיקע װאלד־אױגן. אין א װײלע ארום איז דער יונגער קעניג אױפגעשטאנען. ער הןןט זיך ןןנגעלענט קעגן דער געשניצטער בלענדונג פון קאםין און האט זיך אומגעקוקט אינם מאט־באלײכסן צימער. און שײן איז דאס צימער געװעזן. אױף די װענט — רײכע גאבעליגס. װאס האבן פןןרגעשטעלט דעם טרױמף פון דער שײנהײט, אין א װינקל איז געשטאנען א גרויםער שראנק, אויסגעלײגט מיס אהאט און לאפירלאצולי. קעגנאיבעד דעם םענםטער איז געשטאנען א זעלטזאם־געפארמסער פאכן־שראנק מיט פעלדער פון לאק, גןןלד־שטױב, גאלד־מאזאיק. צארסע בעכער םון װענעציאנישן גלןןז זענען אױף דעם שראנק גע־ שסאנען, אויך א סרינק־שןןל פון טונקעלן אדעריקן אניקם. די דעק םון בעס איז געװען אױםגעשטיקט מיט בלײכן מןןן־בליםל, נלײך זײ װאלטן ארױסגעפאלן םון א פארשלאסענעמס האנט. הויכע געשניצטע שטאנגען הןןבן געסרןןגן דעם באלדאכין םון םאמעט מיט גאנצע בינטן שטרויס־םעדערן, װאס הןןבן ארויס־ געשפריצט, װי װײםע שויס, קעגן בלײכן זילבער אויף דער דעק. א שמײכלדיקער נארקיזןןס פון גרינעם בראנז האט גע־ האלטן א שטראלנדיקן שפיגל איבערן קאפ. און א םלאכע אמעטיססענע װאזע איז געשסאנען אויפן סיש. און דורכן םענססער זעט ער די געװאלדיקע קופעל פון דער קאסעדרע, װןןס הןןט געשיםערט, װי אן אנגעהױערער זײסן־בלןןז איבער די ארומיקע באשןןסענע הײזער, װי אױך די םןןלדאטן אויף דער װאך, װןןס זענען מיט םידע טריט אויף און ןןפגעגאנ־ גען איבער דער טעראסע בײם װאסער. װײט, װײט, ערגעץ אין א גארטן, הןןט א נאכסיגאל געשפילט, און א לײכמער יאשמין־דופט שפארט זיך דורכן ןןםענעם סענםטער.