Literarishe bleter · 1928-04-06 · 14-15 (6.4.1928) · p. Seite 278

15—14 זא ליטערארישע נלעטער 278 טאםטישער אין דער רעןזלער, זענען הארמןןניש צוזןזםענגע• םלןןכסן געװזןרן. דער זיװײטער, װיכסיקסשער שטריך פון װעלםנם סאנסאססישע רןןמאנען, איז זײער סאגיאלער כאראקסער: די באליבססטע װעלסישע טעמע איז די געשיכטע םון דעם גיזא• מענשסויס םון בװײ װעלטן, א נײער און אן אלסער, און מיט גרויס טאלאנט שילדערט ער דעפ װוקס׳םראגעס סון דער נײער געזעלשאםט. דאס זענען סירוב טרויעריקע, טראגישע געשיכסן, און װעלםנם םןןביאלע אוטןןפיע איז א נעגאטיװע אוסןןפיע! ערשט די לעצטע יןןרן הןןט ער געסרוװט געבן א פןןזיםיװע אוסאפיע אין זײן רןןםאן ״םענםשן װי געטער*,— דער פרוװ איז ןןבער ניעס געלונגען, ער איז ארויסגעקימען זיסלעך, לאקרידמעסיק. אין נישט איבערבײגנדי־ן. װי א גרויסער, םארכישוססער גארםן שטעלן זיך אונז םןןר װעלםנס םאנסאסםישע רןןמאנען. דןן בליען םארסמסע. אנטיפאטישע בלומען. װי ,דר. מןןרןןם אינזל׳ן זאכן םון גרויסי סרויער, װי די ,צײט־מאשין*, ״װען דער שלןןפנדיקער װאכט אויף*, דער קלײנער. פערלדיקער ראמאן סון דעם ,רואה ואינו נראה*; און זאכן םון שליםותדיקער גאנבקײט, פון גרויםער קינסטלערישקײט, װי ״די שפײז פון געסער*. אין דעם לעגסן רןןםאן איז אים געלונגען םארבינדן אין זײנע אידעאלע צוקונםסם• העלדן אינטעלעקט און םענטיםענט און סןןביאלע גערעכסיקײט — װןןם ס׳האט געפעלט אין די רײן־שכלדיקע קרעאסורן פון דער ,סלחמה םון די װעלטן* ןןדער סון דעם לבנה׳רןןמאן. אין דעם דןןזיקן כשופדיקן גןןרטן הןןבן מיר שפאבירט אין אונזערע ױנגלשע יןןרן, אין געאסעמס הןןס אויף אונז די לײדנשאםסלעך־חלומדיקע דערבײלערישקײס פון דעם מחבר. משרעות, װעלס װעט אין דער געשיכסע םין דער װעלטיליםע• ראטור שוין אריבער װי דער ראמאניםס סון דער יוגנט. ןןבער, אלײן א פראדוקט םון א ליסערארישעד שול, האט ער אויםגע• היט זײן אריגינעלן װענ. און אםילו אלײן באשאםן א שול: װולגאריזירט הןןט אים קןןנאן־דןןיל (אין דער לעבסער בײס אל. סאלסטאי) און א םך אנדערע. זײן נשמהדיקן, םענסימענ• טאלן טןןן הןןס סאלענםפול עקספלןןאטירט דער פאליאק זשו• לאװסקי אין זײן באקאנסע לבנה״סרילןןגיע. זיך ןןפגערוםן אויף דעםאלם אקטועלע ענגלישע פרןןבלעמען, און זײ זענען הײנס פארעלםערט אפילו אין ענגלאנד (ב. 3. ,אננא װערןןניקא*). מען קען אויך נישט זןןגן, אז זײ זענען שסארק אריגינעל, כןןטש אומעסוס זעט זיך אין זײ ארוים זײן אײגנארטיקע פערזענלעכקײט. עד הןןט אין זײנע רעאליםטישע רןןםאנען אויסגענובס ס־רוב די דערםארונגען םון זײן שװע• רער יוגנט, אין אײניקע, בום בײשפיל, די שײנע און רירנדי• קע דערבײלונג סון דער ,ליבע םון דעם הערן ליו איסשעס*, װעלן בלײבן לעבן, אזויפיל קינםםלערישן אמת איז אין זײ קריסםאליזירס געװןןרן, בםרט די דערמאנסע דערבײלונג, װןןס םארםןןגט באשטימס אויטאכיןןגראפישע שטריכן. װעלס האט א נוט אויג, ער כאפט אױםגעבײכנט אויף טיפן םון סןןלק און םון קלײנעם בירגערטום. ןןפערירט אויך םיט טראדיביןןנעלן׳ גוטםוטיקן ענגלישן הוםןןר.—אין זײנע טעןןרעסישע װערק איז ער כאןןטיש און װײניק אויסגעהאלסןן ער םאלט ןןםס ארײן אין א םין נביאישן סןןן, ןןבער פון זײן נביאות הןןט זיך ס׳רוב אױםנעלןןזט א בוידעם; אױך זײנע אײגענע ןןנשויונגען הןןבן זיך שטארק געביטן. ןןםט םון װערק בו װערק. אזוי־ארום װעלן דערהויפס די םאנטאסטיש־אוטןןפישע רןן־ םאנען םארבלײבן װעלסנם דויערנדיקע דערגרײכונג. זײער פערזענלעכן אינטערשלאק הןןבן מיר ןןנגעװיזן. זײער ליסערא־ רישע אטמןןסםער דארף מען זוכןן אין די נײנגיקער יןןין׳ ס׳דערשײנען די אוטןןפיעס סון בעלאמי און הערבקא (1890— 1888). אין דער דאזיקער אטמןןםםער זענען, כידוע, אויסגע• גאנגען אויך טעןןדןןר הערבלם ביוניסטישע אוטאפיעם (״ױדענ• שטאס*. 1895, און ,אלטנײלאנד*. 1902). געװים הןןבן װעלסנס פאנםאסטישע רןןםאנען געהאט סארגײער אין די װערק פון עדגאר פא און זשול װערן. ס׳ארא מהלך זןבער םון זשול װערן ביז װעלסן! בײ זשול װערן זענען דןןך אײגנסלעך נישטןן קײן געשטאלטן, בלויז פאפירענע אינטריגע־סכעמעס. װעלםן הןןס בונעדינט זײן שטארקער רעאליסטישער חוש. און אםילו זײנע פאנסאסטישע זאכן זענען פול מיט לעבעדיקע, זאפטיק־געבײכנט רעאליססישע נעשסאלטן, און זײן בעסטע אוטןןפיע איז טאקע ,די שפײז פון די געטער*. װו בײדע עלעסענסן, דער סאנ• תקון־םעות• אינם ארסיקל םון ם. װײכערט .נישס געאײלט״ אין נ׳ 11 ליט. בלעט. איז ארײן א פארדריםלעכער טעות. אין דער שורה 12 ד. ז. נישט .ערלעכע אלגעםײנע סארזאםלונג״, נןןי־ .יערלע• כע אלגעסײנע םארזאמלונג״. סיר דריקן אוים אונזער טיסן םיסגעםיל דער פאמיליע ^7X511X100)', בום טויס סון זײער זון דעם יונג־פארשטןןרבענעס אלי׳ אסטראװעצקי דעם מיטארבעטער אין יהזןןןפ• ״ביכער׳ פארװאלטונג אח מיםארבעמער פון?אאפ. ״ביכעו״ פאר׳־אג ב• יןלעצקין ביבליאטעק מארה ראקאװסקי ד ע ר ש י נ ע ן: גוםםאװ פלאבעי: סאלאמבא (יאםאן) פרײז 9,50 מארסעל פרעװא: מאדמואזעל זשאםר (יאסאו) ס־,6 פאגאיס א־סםראטי - קירא קיראלינא . 3,60 אל6אנם דאדע: סארטארעז און םאראםקאן . —,3 * ( י ד א: א רןימאן םון א הונס . —י5 אינניכן דערשײנען: גוססאװ סלאבער מאדאם באװארי (ראםפן) אנ רי ב א ר ב י ס: יעזוס. ווױםשיזסלעכער פארקױף: וז2!ז1^\ש1*א , 3זוי23*זפ^\ ,**יסג^סע^. .12){סק5 תיקון טעות לים ביעמ 10 *ר., ז. 199 *•ן *רםיקל פון מ. ש*ילס, שירה 26: *נשסאס נאר ר. ז נ * ר; שירה 49; *נשםןס טרו*ק' ד. ז. ט ר ו י * ק •; שורה 61. *נשםאס 1896 ד. ז 1869. ל־ס פ״ןם 11 *ױן זעיפן *רמיקל, ז• 227, שורה 11: אנ< שס*ש 1917 - ד ז. 21י1, אין שורה 13: אנשסווס 46559-49559.