Literarishe bleter · 1928-03-30 · 13 (30.3.1928) · p. Seite 267

267 ליסןרוריי? נ<*י*ר 13 זא קניס ה*םסיץ — ד$■ למםע ק*ייםי (יןמ*ז). ײײ׳י ס. הײל*ערן וײמין ני די .ליס. נליסיר״. װילנע 1928. װילנקר ■*רי*ב ■ץ כ. קי**קין. דער םױזשעס פין .דאס יעזסע קאייסל״ איז נ״ האפסונען נישט גא' קײן נײער. בכ*ל האט האםסין א כבע ג• גיען א םןןדעם םין ביך גי בוך, איגערחזרן די זעיגע געשסאלסן אין א נײער אױםיאנע אין *רענגען די זעל*ע כביבה ״דאס לעגנע קזםיסל׳ איז לויסן םייזשעס שסארק עניעך צי דער .לעגסער םרײד־. די זעלבע םביבה, ענלעכע געשסאלטן, די זעל*ע װעלטןןנשוױנג אין אםילי ענלעכע קןןנםליקםן. אין א שיטער *אײוינסן ישיב אנםשםײם א םאנאסאריע םןןדערן, םיס א*ע םאדערנע אײנריכםינגען; םימ שבזןסישע גענס —א גיױסע שטאס אין םיניאסיר. אהין םירס דער שרײכער ארײן םאדערנע געשמאלםן, װאס יעדע פין זײ קימט גיליב אנדערע םיב־ת אםייען זיך אביסל םין דער ארבעם. די .העלדין׳ פין רןן• םאן, םרײלין ױליע ד׳דסםאר, איז — װי די העלדין אין דער .יעעסער םרײד״—אן אינטעליגענט םײדל, זי איז א בױראליבטין, װאם קען גיט םראנעויזיש אין איז שטאלץ דערײף, נןןר גלײך װי אלע שסאס אינטעליגענסן, זוכט זי עסעס א ציל אין לעבן, אן אינהאלם, װזןס זאל געבן איר עקזיסטענץ א זין. אין אז זיטרעםט דך פיט א פ־ינסשן, װאס גים זיך אדוים םאר א גדאף םלעפיננ, א קראנקער אין דער סאנאטאריע, םארבינדס זי מיט אים אינסי• פערע באעױננען און גיט זיך אים לכוף אס. דער גראף האס עסעס אסגעסין אין שםאם א ט־םע םעשה און ער אנםלויםט םון דער סאנאסאריע, איבערלאינדיק בײ םרײלין ד׳עססאר א סעקל פים געלס. די םרײלין םילם, אז זי איז ״אױף דער בײט*, און כיי עו סארדעקן די חיסד״ פוד זי נעפיזען אםא־. סארבינדם זי זיך םיס דניא׳ן, א פײער, װאם װוינס נישט װײט םון דער םאנא• םאריע אײנער אלײן אין דניאלם געשםאלם דריקט אױם האםםון די װעלם-אנשויונג םין דער .נרכה םון דער ערד*. דניאל איז שטארק, געזונט, םעיק בי סא יסיװער ארבעס, טײלםאל ברוסאל, אםטסאל װײך, װי א קינד, איםגעבילדעט, נעלט־ניריק אין םיל מיט חשד. װי יעדע פויער-נאטור. ער איז שסאלץ, װאם ער איז געװאין דער אם־ביעלער חתן םין א נעבילדעט שטאט־פײדל, אין בעת דאם קינד, םלעמיננם קינד, קומט או־ף דער װעלט, — איז רניאל א־יסער דך סין םרײד. ער װײס נאיינישט, ער פײנט, אז ם׳איז זײן קינד. ער לעבט בלינד, אין א גליקלעכער םארבלענדע• גיש, װאס קײן שים רכילות איז א־-עיהערעניש־ קענען אים דערםין נישט אויםװעקן. אבער—דא קערס זיך סליעליננ בוריק אום םיע• םיננ אין םאדערם זײנס: דאט װײב מיטן קיני. םרײלין ד׳עםבאר *אקיםט א נעסערלעכן קילטור-אמאק און זי קרענקט סשוט װאס זי םוז *לײבן א סויערטע. חוצדעט װערט זי עיאסיש אויםגעײעקט, סאישיכורט און צערײצט. זי װיל אנסלויסז. דניאל דערוײסט זיך. אים ײאלס אסשר נישט געארס. אבער איס, דעם סייער םיז אסויערישער יחום-משסחה, סאסט נישס. אזא םײדל זאל אים שיין צום צײײטן מא• םארראםי, אין — ער שיסט דעם גראף און באקיםט 7 יאר שטראף. דאס קלײנבירגעריעכע םר״לין ד׳ערסאר האט איז דיר גרויםער שטאם םארלוירן דעם געױנסו חוש םאר דער װירקלעכקײט. זי לײדס אויף סענסיפענסאלקײט, װעלכע האט נישט קײז ת־קון,— א פחלה םון זײער סיל שטאטישע םענסשן. זי טרויםט װעגן א ריטעד םין די ראמאנטישע ״םעשױת, װאס װעס קיםען און זי ארױםגנבענען דורכן סענםטער. ד קרענקט דערויף, זי םארלירם דעם דן םון לעבן, זי װערט פםש א שאסן. אירע אינםסינקטן װערן אטראםירט, און אנשסאם זײ קיםעז נערװן, דער אײביקער - שונא םונם םאדערנעם פענאשן. זי דערװאכט אבער צום לענן. אין אט דעם לעבן זעס האמסון דדם ציל, אויב אזעיכער איז םאראן, דעם תםצית םון אינזער עקזיםטענץ די טעמע םין דער .לעצטער סרײד״ חזרט זיך איבער. אבער א כך סיםער. דא קיםם־צו די שםיל םין ליבע און סויס, דער קאנסליקט םין נקםה און שסראף. אבער סארװאם איז עם א .לעצט קאםיטל*? די םאנאםאריע האט אינם שטילן, רויקן ערד־שרח נעבראכט םיס זיך—דעם םוים. אײנער נאכן אנדערז םאלן די קרבנות םון דעם םאדערנעם גאט, װאם די ציװילי־אציע האט געשז־םי. דאם איז האםסונס ■ענקשאםט צום םוף סון דער שיאס-קולכור, צ ם םיסטער סםיס האט םיט אינטערעס געלײענס װענן דעם עקס#ע• ריפענט םיט די םײז, און האט אײננעםונען, אז דער רעזולסאט איז זײער באלערנדיק און גײםםרײך,— ער האם אנגעבאטן זײן געליבטער, םים םאד ראנםרי, נאר א העלםט םון איר ביז־איצטיקן ■רײז, און זיך םיט טאםלםער ענערגיע אםגעגעבן זײן סאבריק םון םענסטער׳לײםסלעך. פערציה בוהײעס אויםן קאלעדאנישן םארק אין לאנדאן זענען םערציק בוהײעס אזױ װילר צעיײצס געװארן זײרכן אױםאבוסן.רויט, אז זײ זענען זיך צעלאסן איבעדן שםאט םים צעװילדעװעטע, געסערלעכע העוױת, ־נעפזיקט םענסשן, נעבראכן צײנער, און א שטארקע ■אניק םאר• שברײט. זײ זענען געלאסן, װי םשוגע, איבער גאסן און ■לעצער, םון זײ זענען אנסלאםן, װו סעםער װאקםם, םײערלײט און סאלי• ציססן׳ און זײ האבן אריבערגעיאגם אין זײער װילדער העצע אםילו אםעקרעטאר סון ■ראפעסיאנעלן ■ארײן, אקינדער-װאגן און א קאנסאריםסין. צום סוף האבן זײ זיך אסנעשםעלס סאר א םארביקן ■לאקאט, װו ם׳איז געשטאנען, אז .באװרילם םלײש־עקסטראקטן״ זענען די אײנציקע, װאם םויגן; זײ האבן זיך אײנגעשםילט, די בוהײעס, יעדער סון זײ האס נעציטערם, װי א בלאט, און האס םים הכנעה געקיקס זײן גורל גלײך אין די אױגן. 'א נםיעדה איבערן רהיץ װען איך צין אויסן רהײן געסארן םים א סך ױנגע סארלעך צוזאםען, האבן דארםן אלע געזונגען, דער עיקר האבן נעסלײםס זיך די וײגשן, זײ זענען גע־וען םעלאנכאליש, צוליב אלםע לענעגדעם, םסתפא, אלײן האבן זײ אייך נישם געקאנם זײער איםעט אויםסײטשן. אז םײגער אזון װאלס געהאקט אזא טשײניק, דערצו נאך פיטן גאנצן כוח סון זײן נארגל, װאלס איד תיכף װעגן דעם צײם דאקסאר אן עצה סרעגן, װײל סרױער אן א סיבה איז שעדלעך, דאס מאכס א םענסשן אוםזיםסע זארגן, און די פאטיװירוגג םים אלטע לעגענדעס װאלם קאםס־אםיםירס אסילו א נענער. אח םען אוםעסיק, זוכט םען קודם־כל די םיצות דערםון צו דער• ססײען, געםינט םען זײ, זאנט םען .סעס״ און םען זוכט זײ צו ליקװידירן; זענען אבער נישטא קײן םיבות, קוםם דאם, צלי״סםק, סין א שלעכטן םארדײען, דעפאלט נעםס םען די סילן סון .װוד ענד םאנם״, אסײערפיםל אויף אסצוםירן. אצער בעת םען איז אוםעטיק נאך נאסן, און דערצו נאך, כדי יענעם צו שסעדן, װי די סראים דאם איז שוין סאר איםלעכן סרינצױױעלן םענסשן דירעקט א התראה; דעםאלט םוז םען אויםארצעםן די הארצםםע און סארזיכםיקסטע תנאים, אויב םען איז *דעה אזא פין זינגעדיקן סאלק צו געבן אהלואה. ריג״• מ. ראזומני