Literarishe bleter · 1928-03-30 · 13 (30.3.1928) · p. Seite 263

263 ליןןרוריוז ולוז ור 3! זא זעלנער. די רוצחיס, װןןס זענען געקימען ראבעװען, שלאגן, מןרדן. םון די שפיזן. װןןס האבן װי דורכגעשטןןכן די ןןרעמע, הןןרבאסע סטעליע, הןןט געשמעקט מיט בלוט. דאס אםענע, שװארצע רערל, סון װאנען ם־םליס ארויס די טויטנדיקע קויל, האט געקוקט מיט גליװערדיקער םארדןןרבונג, װי דןןם אויג םונם מלאך־הסות. טונקעלע שרעק הןןט געבלאזן םון יענע ביקסן. נישט די מורא םארן טויט איז דאס געװען. די מורא פאר יענעס טויט. װאם הןןס שסיל און זיכער געהויזט אין זײן לײדיק הארץ, װי א שװארבע װןןראנע אין איר נעסט. נײן, נישט דער טויט, נןןר דער פחד םאר דער לענםער לעבנס-רגע איז דןןם געװען, אויג אין אויג סיטן רוצח, װןןם האט געהאלסן דאס קאלטע, שטומע בלי־זין אין האנט. און ןט שטײט זי, די ביקס, אין שטוב־װינקל ןןן םבנות־נםשות, מיט םרידלעכער הײםישקײט אנגעלענט צו דער װאנט, א שטײגער װי א לאנגע קוןסשערע ןןנגעברײט *ו נונלעכקײט... כלי־זין... דער שטעקן הוןט צװײ עקן... מיט אײנעם קאן מען אנםאלן און שלאגן, טײטן, און אויםן אנדערן קאן מען זיך וןנלענען מיט םארטרוילעכקײט, װי אויםן אקסל םון א געטרײען חבר. מען קןןן זיך שיבן מיט אים, אפטרײבן בײזע הינט, א חזיר, װאס װערט װילד און װיל בײסן. ס־דערלײכסערט דןןם װאנדערן, םען קומט בום ביל. בום ביל... דער ביל, מיט װעלכן אט די זעלנער מיסן מעשענעם שסעדן אויסן היסל גײען מיטן ביקם אין האנט, איז נישט דןןס שלעכסם און די רביחה, ם־איז, אין תוך גענומען, די גוטסקײט און דער ױשר. ס׳איז דער נבחון סונם אמת. יענער געדאנק. דער געראנק םון דערלײזונג, װןןם איז אויסגעכאװעם געװןןרן און דער שװארבער שטומקײט םון די לאנגע. װאכע נעבט, געשליםן אויםן הארטן חכמה־שסײן םון ןןפגעהארעװעטן לעבן, אויף דער פײן םון די עת-ברהם. איז אבינד ןןננעקלײדס אין סלײש און בלוט סון דער װארהאםטיקײט. הם... יא... ם׳טוט זיך שוין עפעם אויף דער װעלט. פען שלןןםס נישט. םען האלט םלחםה םיטן בײזן. ובערת הרע םקרבך — איז פנהםן געקיםען א פםוק אויםן זינען, די םינבטערניש װעט װערן םארפיטן, װעט װערן ליכסיק אויף דער װעלט. יןן, ןןם די זעלנער פיט די ביקסן אין די הענט, ם׳איז טאקע אמת, זײ םירן טאקע םלחםה קענן דער סארדארביננ, קענן טויט, ס׳איז טאקע א םלחסה סארן שלוס, סארן לעבן• אװי... אזוי... אויך ײדן... ײדי■ שע ױננעלײט גײען אינאײנעם םיט ןןט די זעלנער... גײען םים די ביקםן אין די הענס. אויך זײנע בװײ זין, יאסל פיט םענדערן, װעלן גײן... םײערדיקע זין-סלעקן בליבן םון בלײערנע כםארעםי. םיט באנײםן במחון װאקםט די נלויביקײס אין פנחםס װאכער׳ םילנדיקער נשםה, װאס ס׳ביט אין איר דער חשק בו נעםען די ביקס אין די הענט, ןןפבושרויםן די שרײסלעך, בו זעען םיס מתיקות, װאס ס׳טוט זיך רןןרט אינעװײניק אין די אײזערנע גע■ דערים, און םיס באלעבאסישער ליבשאםט אויםבופובן זײ םיטן םלעדערװיש, װי ער האם דאם ליב בו טון םיטן קרוםלעכן, שװארץ-אפנענובםן װאנסזײגער. םנחמם שמײכלדיקער בליק בערטלס און גלעט םון דער װײטנם דאס נלי-זין ערםןןרכסיק, םיט די שפיץ םינגער פרוװס ער ןןנרירן דאם קאלסע אײזן: — פאװןןליע, סעטער. דער שיםער איז געלןןדן םיט א קויל, ם׳קןןן נאך א זעץ-סון, — זןןגט דער זעלנער װןןרנענדיק פיט א םיגגער, און די פנחםקע טום א געשרײ םיט םרײדיקן חוזק: — װײ איז פיר, םנחם, װןןס טוסםוז װןןס טױג דיר עפעס א ביקס? װילסט גײן שיסן די םלײ אין בוזעם? זעט גןןד םענטשן םײן מחבל... טםו אויף טײנע שונאימס קעפ קיקץ אים נןןר;ןן. וןנער מנחם ר.ערט נישם דער ײדענעס רײד. םיט גע• אויער דערשנאפט שטיקלעך האלבע, אוםםארשסענדלעכע װער• טער װי רעװאלוביע... רויטע ארמײ... םאםקװע... לענין... סראבקי... רעװקןןם... נישטא קײן פריבים, נישסא קײן נגידים... ם־הןןם םארכאפט די מאכם... און ם׳הןןט דער מנחמקע זײער געװונדערט, װןןס דער זעלנער גיט עפעס בו פארשטײן דעם קראנקן ײד אזוינע םרעמדע רײד, און ער. מנחם, דער שװײ■ גער אין היםטער פארשטײט יאקאש און סרעגט איבער און דינגס זיך: — נו, מען נעמס דען בו אלבדינגז — אלבדינג. די םארםעגנס, די גיטער, די םאבריקעס און מען בעטײלט די ארעמע לײט, די בעל־מלאכות. יא, יןן. ם׳װעס נישט זײן מער קײן רײך און קײן ארעם. די מנחםקע הןןט ןןנגעשםעלם מויל און אויערן. איר םארחושכט פנים הןןט געלויכטן. זי האט סארלײגט די הענט אויםן הארץ און געפרעגס; — זאלט איר מיר געזונט זײן און לעבן, נו, און די נגידים לןןזן בוגעמעןי עך מיש מעך נישט, עך װוןלט נוןר געװןןלט װיםן, װןןם די נגידים זןןגן. — ןןט דאם איז דאך טאקע די מעשה, מען,לןןזט נישט. — נו ז — שלןןגס מען זיך. און דעד זעלנעד האס זיך װידער גענוםען םודען מיט מנחמען, שטיל און געדיכט, מויל בו רויל. םנחמס קול הןןט הײזעריק געשושקעט: — די גויס, די גוים... בום ערשט מוז מען געבן בו סארשטײן די פרןןסטע גוים, זײ זאלן נישם אױםקוילן די ײדן. דערנןןך... די ײדן זענען נישט שולדיק... די פריבים זענען שולדיק... — ןןס, ןןט^לןןט... אװדאי. אבער פריער םוזן סיר םאר• סרײבן די װײםע... די מנחמקע הוןס זיך דערשרןןקן. איר פנים הןןט גע■ סלאמט םון בעהיבסער אויסרעגונג. — װעםען, װעמען װיל מען ארויםטרײבן... זע נןןר, װי םען םודעט זיך, לזןמעך אויך הערן עפעס נײעם, מנחם... — מאמע מיש דעך נישט... די הײראמאקעס, װןןם קוילן ײדן, גײט מען פארסרײבן. — הןןט םענדער דערבײלס דער םאםען, םיטן כױן בו גיבן ןןנבוהערעניש, אז ער װײםט אויך. די מנחםקע הןןט סרום א פליסק געטון מיס די הענס; — זײער װויל סאקע. זעט איר, אט דאס הײסט א גוםע זאך, אזוינע מערדערם. הונדערט יוןר זזןלן זײ לעבן, די באל• שעװיקעם, זײ נעמען זיך אן םאר ײדןז נו, אםשר װעט שוין זײן ליבער נןןפען עפעם העלםן, ןןרעמעלײט װעלן בײ אונז אויך אויםגערעכט װערן. ם׳װןןלט שױן צײט געװען, גןןטעניו... פלובים איז מנחם ארוןפגעקרןןכן פונם בעט. ער הןןט ןןנגעטון די שטיװל, אונטערגעגארטלט דאס אויםגעקרןןכענע לײב׳םוטער, בוגערוקם זיך בום םענםטער־װינקל און גענומען םינדערװײטנם, םיט א פארבויגענער מינע פון וןפשײ אינאײנעם םיס ערםןןרכטיקײט, באטראכטן דעם זעלנערם ביקס, געדרײט זיך ארום איר םון אלע זײסן, מיס א שארף מבינותדיק אוינ, א בוגעקװעטשטס, גלײך ער װןןלט געבילס און געזןןגט: — א װויל ביקםל. א שפיזל הןןס איר אויךז םען דארף אויםשטעקן דןןם שפיזל. מנחמס בלײכער קןןפ איז געװען םארטראכט, ןןנגעבויגן אויסן אקסל. הם... נו. יןן. א ביקס... א כלי־זין... א געבײג פון םלאך-המות. ער הןןט שוין געזען א סך ביקםן דןן אין שטוב. ס׳זענען געװען די ביקםן םון די שקבים, די גויעשע