Literarishe bleter · 1928-03-30 · 13 (30.3.1928) · p. Seite 261

ל*1?ר*רי#י נל***ר 13 שא 261 ש ט ע ר ן ( ד ש ר נ יי י ו נ ב ) א• מ• פ ו ק ם / װ י ן שוין װידער גער.י1ם£אין געמיט דער דראנג גי די םעשים. װי אזוי הויבט מען זןןז די ןןםגעלעבטקײט םין ןןם די עלםערע םענטשן קןןן בלויז זײן א שטערינג בים ביל, אין די יינגע בחורים אין ןןט די םרעמדע מקוםות, סארסין אין די מםחרים. דארםן זײן שטארק םארגרעבט אין די ענינים סון םןןליטיקע. אמת, זןט דער קרעםקער בחורל סענדער מיט גרינעם, בו• קלײנעם קאפאלאטשל װויל׳ױנגיש ןןנגעריקט אויף אן אויער, מיס די םריביס אויסגעגלאנבטע שסיװעלעך און םיטן גאלדע• נעם רינגל אויםן םינגער איז א בר־דעת מיט אן ןןםן קעול. ער װעם םארשטײן אן עסק. ןןבער די באהאלטענע םאלשקײט םיז םוחרישער געניטקײט, װןןם שײנט אין זײנע לויסנדיקע אוי• געלעך, װי כיסרע מײזלעך, און די אםגעםײנטע ליבשאםט בום אײגענעם חומר, װןןס ליגט אויף זײן לענגלעך געבויגענער נןןז, רוםן ארוים װײניק בטחון בו דער ערלעכקײט םין זײן הארץ. נײן, דער טויג נישט. םענדער הןןם גערןןטן יענעםם שטומען געדאנק. ער הןןט גענומען גיך און אםנארנדיק גלעטן דןןס נאקעטע שסיביקע מארדעלע מיט אײן האנם, די אנדערע אין קעשענע. אין זײן ןןנגעבויגענעם קןןם הןןס א רגע געאר• בעט דער געדאנק, סלינק און שארף דורכגעדרונגען און תוםס געװען דעם נאנבן ענין. םרײקײטז דער עיקר איז די םרײקײס סון זײן אײגענעם נפש, דןןם פארםעג םין זײן אײגענעם גוף. דןן אבער שםעקס מיט מםירת־נםש ןןן ריוח, גלאס אזוי לשם םבוה, װןןם זי ברענגט נישט קײן גבוד. קהלניש הןןט ער דװקא יןן ליב, סענדערל, אומעטום בו זײן דער ערשטער, מען זןןל רעדן, טײטלען אויף אים מיסן םינגער, ןןבער נןןר בוליב דעם קיבלדיקן געפיל םון כבוד און ןןן היזק. נײן, ס׳איז נישס קײן עםק סון זײנעטװעגן. מען דארף זיך מאכן כלא ידע, ארויםדרײען םון א ברה. עד הןןט זיך זײטיק בוגערוקם און חובםהדיק א םרענ געטין: — מיט װןןם האנדלט מען אין אײערע געגנסןז מיט רוםישן טיסון קןןן מען דןן מאכן גרויםע געשעםסן... די גרע• נעץ איז ןןםן• דער זעלנער הןןט אים ןןפגעמןןסטן מיט זײטיקן, ביטול• דיקן בליק, א קרום געטון ס־מױל און געענססערם: — םרעגס םיך בחרס. איך בין נישס קײן סוחר. — װןןם דען זענט איר םון םאךז אבוכהאלטער אװדאי, האז װועידען, באלײטנם קינדער... — הןןם די מנחםקע גערעדס םונם קיך-װינקל. — נײן, א בעל־מלאכה בין איך. — א בעל־מלאכהז — יןן, יןן. אן ארביטורער, א סטןןליאר. די םנחמקע איז ממש ארויס םון די נלים. זי הןןס א םאטש געסון אין בײדע הענט םון גדולה. — אײ װײ םיר, טאקעז א סטןןליארז עך הןןב אויך א זון א סטןןליאר, הערט איר, םריער איז ער געװען|א סוחר, א שײנער סוחר, ער הןןס שוין אײנםןןל געהאנדלט, םען הןןט אים גענוג ןןנגעדןןסט און באגנבעס. אױסגענארס די םןןר ראניש, און אבינד הןןט ער זיך גענומען לערנען זײן א בעל• מלאכה. הערם איר, איך זןןג םײנם—מלאכה מלוכה. ןןט טום א קוק: קײן עין־הרע א ױנג. א לעכט, הןןט ער זיך געשטעלט ארבעםן םטןןלערײ. אנו יןןסעלע, קום נןןר אהער, לןןז מען 111 ד י ־ב י יה ם אין דער שארםקײם םון זײן םינע, װןןם הןןט װי א ריבאײזן םארבויגן דןןם םלאטשיקע, הארטע פנים, הןןס די םנחםקע דערקענט, אז ם־זענען דערװײל אוםזיםט אירע רײד. די געװוינםע ןןפגענארטקײם הןןס ארױםגערוםן א טרויעריק• לבנותדיקן שםײכל אויף איר דין מויל. זי הןןם ביטולדיק א מאך געטון םיט א האנט: — װוע דען, עכל הןןבן םזל... בעת זי הןןס באהאלםן און םארשעמט בוריק אויסגעטון די שבתדיקע םאטשײלע און דןןס יום-טובדיקע םארסוך, הןןם נןןך פונדעםטװעגן געסליעט א םונק םון בטחון אין גלוי• ביקן הארץ: װער קןןן װיסן... אםשר װעס זיך נןןך עםעם םןןרט םאכן... זי װעט נןןך זען עםעס בו םון אהין און אהער... זי װײםם נןןך נישם װןןס, ןןבער זי װעס נןןך רעין דןן און דןןרט״ דןןם לעבעדיקע װןןיט הןןט באשטענדיק געװימלם און יך געסרוכםערם אין איר נשמה. װי םיש אין ים. ןןבער איר אױפגעלעבט הארץ, װןןם איז שוין געװען ןןננעברײט בום גע• הױבענעם תענוג םון הײםישער שמחה, איז װידער פארביטערס געװןןרן םון טרױעריקער םוסטעניש. ם״הןןט נןןגנדיק באנג גע• סון די םארשםילסע סרײד און די װאכנדיקע גרןןקײס הןןט װידער געגליװערם ,אױף דער םארשװארבטער שטוב׳ערד, און סינסטער געשןןטנט אויף די םאראומערטע םניםער. דער סרעם• דער זעלנער הןןט דערםילט ןןט דעם סארהארטעװעטן טרויער, שטארקער װי דעם טרױער םונם סאםע סויט אויף די מלחמה• םעלדער. ער הןןט א סיםן זיםץ געטון און זיך געשלןןגן םיט דער דעה, אװעקבוגײן בי נישס. נײן, ס־איז אוםזיסם! די אײנ• געגעםענע ןןרעםקײט םון די םענסשן איז שװערער בו בא• בװינגען, װי א בארג םון זײן ןןרט אװעקבורירן. אזוי הןןט זיך אים געדאכס. םען הןןט דןןס באמערקט אין שםוב. די םנחםקע הןןס מיט סרוםער בדקה״םינע אײנגעםאקט א האלב ברױסל אין זעלנערם טליםעק, און דער קראנקער םנחם איז גיך ארויםגעקרןןכן אויםן בוידעם, לאנג געםןןרעט זיך דןןרט, היםסנדיק און קרעכבנדיק םון דישעדיקער קעלס, דערנןןך הןןט ער געבראכט בו םרןןגן פונם בוידעם זײנע אלסע שםיװל, אביםל שטרוי און א האלבן זאק: — נאם אײך, יוגגערמאן, מעסט־ןןן, אםשר װעלן זײ גוט זײן אויף אײך. איר קןןנסןןך נישס ארוםגײן װינסער ןןן שםיװל... ער הןןט דןןס געזןןגט בום זעלנער מים אײדעלן, ישרנותדיקן קול, בעת זײנע קאליע, רויט־גערענדערםע אויגן הןןבן םארשעםם אװעקגעקוקס. און ער הןןס זיך װידער ארײנ• געזעבט אין בעט און געשװיגן. — ןן... א שײנעם דאנק אײך, םעטער, אירס טאקע הןןבן א מבוה... גוט, גוט װױלע שטיװעלעך, — הןןם דער זעלנער געענסםערט און בעת ער הןןס געװיקלט דעם זאק אויף די פים און ןןנגעסון די בעדרײטע און בעלעכערסע שטיװל, דער• םילנדיק אין דער װארעםקײט די זיכערקײט םון םענטשלעכער נשםה־נןןענםקײט, הןןט ער זיך שוין װידער מײשב געװען, נישם אװעקבוגײן און ןןנבוהײבן סון דןןם נײ זײן שליזזות. די םריערדיקע ןןםהענטיקע םידקײט איז געװען םארבײ, און ס־הןןס