Literarishe bleter · 1928-03-30 · 13 (30.3.1928) · p. Seite 255

255 ליינוןויון ניווןו 13 זא אנזזױב אפויל דעושײנט דעו עושטעו נומעו די׳דשענמ&נן חידסז-שריסט פאר לישעראשור, קייס־ק, קינסש אין קילסוד ײױןןי׳: פ-ץה־רהבי־ן. י. ־. זינגער, נהמןמײז־ל יי״ו״וזײ פא־לאג ב. ־רעצק־ן א י נ ה א ל ט: א. ט. ם ו ק ם — סײערן אין דער נאכט. י. ק י ר מ א ן — צו דיר און צו די שװעםטערן דײנע. י. ב א ש ע ו ו י ס — אויפן עולם התוהו. קאדי םאלאדאװםקי — שאטורן, רחל ה. קארן — די טאבטער. פרץ הירשבײן — װעגן און שײדװעגן. י. י. ז י נ ג ע ר-םרײהײט םון קינסטלער און שקלאפן סון דער םרײהײט. קאראל איזשיקאװסקי — די פיילישע ליטעראטור נאך דער מלחמה. א ה ר ן נײטלין — פראגן םון ײדישער פןןעטיק. ד*ר ינחק ש י פ ע ר — די הגדה און די עלטםטע שפורן םון דער ײדישער שפראך אין ליסעראטור. ז ל מ ן ר ײ ז ע ן - דאם ײדישע קולטור-־לעבן אין ראטנסארבאנד. נ ח מ ן מ ײ ז י ל — פרץ אין זאםאשץ. משה זילבורג — מאקסים גארקי. רענענזיעס, נאטיגן, בילדער. *באנאמןנםש־ם-־־יז: אין אוי םל אנד: 1/2יאר — 3 דאלאר 4/נ יאר — 1.50 אײן ביך- 60 סעגט א י ן פ ו ילן: *׳/1 יאר — 16 גילרן 4/< יאר 8 . אײן 1יך-3.25 . * ד ד ע ס: ס2 141ע\ס31א ,־*11ס׳\\ 111187.0 01״ םיײ נעלט (אי1 יוילו)•■ ״ ק■ א. 9858. צו די ל־־עזערי. דער קומענדיקער נומער 14 פון די ׳ליט. בלעטערי װעט זײן א םאפלטער, א סארגרעסערטער. אויסער די סארשידעגע ארטיקלען, רעצענזיעס, איבער<_ זיכטן. נאטיצן, װעט אין נוכער געדרוקט זײן גום 13־סן יאר• צײט םון י. ל. פרץ: . פרצעס א רעיע װעגן דער ײדישער ל־־^יטעראטור אװ פרצעם א באארבעטונג פון אסהאר װײלדם ״דער ױנגער העניג״• אויף דעם װעג צום גאען מענטשן ברעכט זיך סאקע ם׳רוב די ליניע םון זײנע הויפט.םיגורן און ם־הויבט זיך אן די םארשןןלםענע טראגעדיע, דעד מענסש אמפערט זיך דעמאלם מיט דעם ביסל ערדישער ירושה, הןזבנדיק תםיד אין אױג די גאנץ־םענסשישע פערםפעקטיװן. דער עיקר-קניפ פון איבסענס סראגיזם איז אומאױפהערלעכעד שטרײט צװישן ע ק ז י ס ט ע נ ץ און 1 א ר ו ף , דער פענטש װאקלט זיך צװישן נ ײ ג ו נ ג ע ן און ם ל י כ ט . די אםתע דערלײזונג קאן ערשט־דעמ^לם רעא• ליזירט הערן, װען דעד פליכט װעט באזיגן די צופעליקע נײגונגען. אויף דעם דןןזיקן שטח קרײצן זיך די האנדלונגען םון איבםעגם םיגורן, װןןס זײער הױפט׳קראםס איז זײן• מא יעססעט דער װילן, מעלכער איז פארשןןלסן געװארן דורך דער ןןנםאכט. דער פראצעם איז דא כםעט-דער-זעלביקער, װעלכן ם׳באגעגנמ שפעםער בײ פשיבישעװסקין, װו די ,תאוה׳ װערס דערשסיקט דורכן ,מוח״, װעלכער ױערט סימבאליש אידענסיםיצירס םיטן ״געװיםן•. אויך בײ איבסענען װערט דער ןןנמאכט םון װילן םימבןןליזירט דורכן ג ע װ י ם ן. ןזס דער ברויזנדער װילן קומט צום אויסדרוק אין דעם םינםעםישן ב ר א נ ד — אין דער דזןזיקער מאנומענטאלער סיגור, װןןם װעם םארבלײבן א דױערהאפטער סימבןןל םאר די אלע, װןס לעכבן נאכן אוםדערשיסערלעכן אסת. קײן שום קרבנות זענען סאר אים נישט בו גרויס — דאס לעבן םון דער מוטער, פון זײן אײנציק קינד. װײב און צום םוף—אױך זײן אײגן לעבן. צי איז דאס נישט דער געשיכטם־שפיגל סון די אלע קריםטוסעס, הוסעם, גא׳ילײם און שפינאזאסז צי זענען זײ נישט שסענדיק געשטאנען איבער דעם ןןפגרונס־ראנד םון ״אדער—אדער״ז צי זענען זײ נישט אומאױפהערלעך געפײניקט געװןןרן דורכן שסן, װעלכער ה$ט זײ געשלעפט אויף׳ מיט״ װעגן און פשרותז אט ד$ עסנט זיך דער זןפגרונט צװישן פירער און גע־ םירטע זײ ד<נרזעען אין אים א מכשף, און בײ זיך אין דער פזןסענץ איז ער א משיח. דעי־יבער בלײבס ער אויף שסענדיק אײנזאם און ד$ך גײם ער אומדערמידלעך סאראוים. נישסןז קײן ןןפװײכונגען. דער אמת איז אן אײן־און־אײנציקער און אוםםיסלבארער. ןןם דןןס איז דער װענ סון די ,פארשןןלטענע״ גײסטער, װןןם ראנגלען ױך פיטן האםטיקן לעבנם־שטראם און װערן לםוף דורך אים באזיגט. ,בראנר׳ װערס קןןנטראסטירס דורך .פעער גינט״ן םון אײן זײט דער קרישסןןל׳רײנער כהן. און פון דער אנדערער זײט דער שםוציקער םרןןלל, װןוס איז גרײס אלץ צו םאר■ קויםן און אין אלץ צו גלויבן, אבי ענדלעך צו װערן ,קײזער״. דער .קאלטער׳ איבםען הןןט אין .פעוצר־גינט׳ גראסעםקמעסיק אויפגעצײכנט אן אומשטערבלעך םיגורל, װאס רעפרעזענסירט דעם דורכשניסם-םענטש םון דער ,קןמפאקטער מערהײט׳. ער םארפןןגט אן אוםגעהײרע צופאסוננס׳קראפט, ער לןזזם זיך גיםן אין םארשײדענע פזןרמען, װײל קײן אײגענע פןןרם םאר״ פןןגס ער נישס. בײםיק־אירןןניש שלןןגט איבםען מיט א האמער איבערן קןןפ די ,נןןרמאלע׳ געזעלשאפט, װו ס׳קיניגן די כל• ערלײ פעער־גינטם. דער גרעםטער חיזק פון די טראגיקןןמישע געשטאלטעלעך. װעלכע האנז׳לען מיט אלץ אין דער װעלט, אפילו םיס דעד אײגענער פוםםקײט אױך. צװײ זײטן םון אײן און דער זעלניקער מטבע) דער מענםש אין פראכט און שטײגן און שפעטער — דער מענטש אין שאנד און אין געסאלנקײס. דער לעצטער — דער מענטש װי ער איז, דער ערשסער — דער מענטש װי ער דארף זײן...