Literarishe bleter · 1928-03-23 · 12 (23.3.1928) · p. Seite 246

12 *א ליסערארישע פלןסעד 246 קריטיה. -רעצענזיעס. ביבליאגראפיע.—כראניה. װאס מען שרײבט װעגן בינער. רעאל־יסיכיטער װירקלענקײט גאר א באזונדערע באדײטונג אין זי קריגט א באשסיפסע סעלעאלןזגיע, א סעסםן ציל, בו װעלכן זי שטרעבט. ער װיל, נעמלעך, אז די מענטש־װיסנשאשם זןןל נישט זײן בלויז א טעאריע, נאר זי ז$ל װערן דער יםוד יון א יםינישער מענסש-טעראפיע"(הײל־םיסטעם) און םענטש-היגיענע. םײ די טע> ראפיע, סײ די היגיענע דארסן ארויסגיץ שון די זעלבע ירינביין. װי די מענטש-װיםנשאפט גופא, לויט שגיאורסאנם שיטה, איז דאס נארמאלע נשםה-לעבן גישט קײן אנדער זאך, װי אן איגדימידועל- בוגעפאססער גלײכגעװיכט בװישן דעם סאקטיש-םעגלעכן לעבנס־ שטײגער און ססעריש-אינערלעכן דראנג, בםילא, םוז אוםעטום, װו דער דאזיקער נלײכגעװיכט װעדס בעשטערט, אויסברעכן די נעד• װעזישקײט. די טעראפיע דארף, אלזא, שטרעבן אױסבוגלײכן די קראנקםארנדע דיסאנאנס, זי דארף פונדאסגײ שאס; פאר דער קראנקער פערזענלעכקײט א נעזונטן, רעאלן לעבנס-שםײגער. דאס בוך .דער װעג בום םענטש״ איז דער עדשרער סײל פון אס־יסטעמאטישער שילדערונג פון די געדאנקלעכע װעגן, פיט װעלכער דער אויסאר האט זיך שוין קונה-עם געװען אין דײטשלאנד. דער דאזיקער״געדאנקען-גאנג געםינט זיך, הגם אין װײניקער סיםטעמאטישער סןןרם, און אין א םארם, װעלכע גים זיך םפעביעל אפ םיט דעם נשםה-לעבן פון קינד, אין שניאורסןןנס װערק: ״פסיכאלאגיע סון דעם אינטיםען קינדער-לעבן״ און ,די קאטאםטראפאלע״ בײט און דער װאקסנדער דור״ (די װירקוגג םון קאטאםטראםעס אויף דער נשמה סון דעם נןןרמאלן און דעם אום- נארםאלן קינד). פראפ• אטטא ליפמאן באםערקונג סון איבערזעבער: פראס. אטטא ליפפאן איז דער דירעקטאר פון דעם אינםטי- טוט פון אנגעװאנדטע (פראקטישע) פסיכאלאניע אין בערלין. ער איז הײנט *דער גרדרםער אױטאריטעט אין דײסשלאנד, און אסשר אין גאנץ אײראפע, אויף דזם' נעביט סון פראפעסיע-יסיכאלאניע און פראפעסיע-װעגװײזונג. ער האט אנגעשריבן א סך װיכסיקע װערק װעגן פסיכאלאגישע פראבעם און״װענן דער פםיכאלאגיע פון ארבעטם פראצעס אין די מאדערנע טעכנישע אוםשטענדן״ער איז אײנער פון די װײניקע ײדישע געלערנסע אין דײטשלאנד, װעלכע האבן זיך אויסגעבײכנט אויף דעם נעביט סון עקכפערימענסאלער פסיכאלאגיע און איז בוזאםען םיט סראם װ. שסערן (אויך אײד) דער 'גרינדער און רעדאקטאר םון ,צײטשריפט םיר אנגעװאנדטע ססיכאלאגיע*. דעם דאזיקן ארטיקל װעגן שניאורםאנס בוך האט פראס. ליפםאן אננעשריבן אלם פארװארט בו דער דײסשער אױסנאבע פון שניאורסאנס װערק ,דער װעג בום מענסש*. די ײדישע ױים• גאבע פון דעם װערק איז, װי באקאנט, דערשינען יץ סאדלאג ח. ק. הייאעריק - יי1 י״ער *ון ניוס םיחסה םעםוירן. םיריינ .ק׳ןרקדם״, װיראע 1978 עם איז א בוך אײנדריקן, איבערלעבונגען סון אײנעם סון די םאסן, װאם איז ארײנגעבויגן געװארן אין דער װעלס מלחםה. דא רעדט זיך אוים םיט זײן אסענער, פשוטער שפראך י דער באשײדענער, פשוסער םאלקס-םענסש, — װאם ■קען נישט בלײבן גלײכנילסיק לגבי לעבן אץ םעגםשן. דער םאלקם-םענסש, װאס הערט נישט אויף בו סראנן זײן גלויבן, זײן גערעכטיקײסס- אידעאל אץ סאדערט דעריבער ענסםערם אויף אלע זײנע ביטערע פ. שניאורסאנס מענטש־װיסנשאפט(,דער װעג בום םענטשי) די עקספערימענסאלע פםיכאלאגיע חאט אן אומבאשטרײט- בארן פארדינסט: זי האש געשאפן דעם פונדאמענט סאר אן עק- זאקפער פסיכאלאנישער סארשונג. אבער זי אנטשפרעכס נישס דעד םילזײסיקײט אין םילפארביקײס פוןידעם פסיכישן לעבן: זי קען עם אײנפאך נישט בוליב איר באגרײפלעכער געבונדנקײס. װאס איז אכער געשעןז נישס נאר דער אינטעליגענטער עולם, נאר אױך״די פסיכאלאנן גופא ״האבן שטענדיק געהאט א װונטש נענ־ טער צוצוקוםען בום װירקלעכן לעבן. אזא װונטש האס געפירס בו אלערלײ פרוװן אויפבוכאפן דעם קערן סון נשםה-לעבן. םרוידם פסיכאאנאליזע און אדלערס אינדיװידואל׳פםיכאלאגיע דארף מען םארשטײן אלס רעאקביעם קעגן דער לעבנס־פרעםדקײט פון דער עקספעריםענטאל-פסיכאלאניע. אבער אויך די דאזיקע נײע פרוװן האבן צוליב זײער באנריפלעכער נעבונדנקײט נישס ג ע ק ע נ ט סירן בום ציל. בום זעלבן ביל שטרעבט אויך די װיםנשאססלעכע כאראק■ סעראלאניע. זי ארבעס מיט דעם נויסיקן װיסנשאסטלעכן ערנסט און האט באםת געװיזן נײע װעגן צו דער באלײכסונג םון דעם פראבלעם .פערזענלעכקײם*, אויםמײדנדיק דערבײ די םעלערן סון א דילעטאנטישער פסיכאלאניע־שפילערײ. שניאורסאנס .פענטש-וױסנשאפס* קען אין אבאשטימטן זינען באטראכס װערן אלם סרוכט פון א שידוך בװישן עקספערי- מענטאל-פםיכאלאניע אין כאראקטעראלאגיע. זי שסעלט אװעקדעם עקספעריפענט אין דער סאםע םיטן פון דעם רעאלן לעבן, און שטעלט דעם םענטש אין זײן גאנבקײט אין דעם מיטלפונקס םון דער באאבאכטונג און אונטערזוכינג. אויף אזא אופן איז עם שניאורםאנען געלונגען אוםביװאנדלען די אײנציק לעבנם-נאענטע םעסאדע,~ די קינססלעדישע, און זי אויםבוגעשטאלטן, מאכנדיק סון איר אן ע ק ז א ק ט - װ י ס נ ש א ס ט ל ע כ ע םע• טאדע. ביז איבם פלעגס םען די קינםםלערישע םעסאדע קײנמאל בו דער אײססארשוננ פון דער סענטשלעכער פערזענלעכקײט נישס באביבן. ם׳קען זײן, אז די םאדערנע כאראקטעראלאגיע, װי ם׳טוס, א שטײגער, אוםיץ, פרינבהארן א. אנד. גײט םעטאדיש אויף דעם װענ בום אנאליז פין דער פענטשלעכער פערזענלעכקײט: ס׳קען זײן, אז זי שטרעבט צו אנטדעקי, און צו בעגלידערן די אײנבלנע םענסשלעכע שסריכן, אײגנשאפטן, אײגנארטיקײסן, וכדוםה, כדי תיכף וםיד סון דעם געשאסענעם בוי-םאטעריאל אויםבושטעלן װידער אנײעם בנין סון באגריפן, כאראקטער-טיפן: דאס הײםט, אז ױ שטעלט ביזאפען א םין קאטאלאנ סון גײסטיקע אײגנשאסטן. נאנץ אנדערש איז אבער די מעטאדע םון שגיאורסאן. בא• װוססזיניק און אנטשלאםן סארבלײבס ער סון אנהויב אן בײם סינטעז .מענטש*, בײ דער גאנבקײט .פערזענלעכקײט״. אים אינטעריסירט אבער נישט די םעטאסיזישע סארם פון דער דאזיקער םענסש-גאנצקײט. נײן, די פערזענלעכקײט * בלײבט םאר אים ארעאל-פסיכיש װעזן, װאס קריגט זײן פארם אץ געשטאלט שטענדיק נאר אין םםשותדיקער פםיכישער װירקלעכקײס. די םענטש-װיסנשאפט װיל שאשן דאס, װאס האס זיך, לויט שגיאירסאנס מײנונג, ביז איבט נישט אײנגעגעבן דעס "אביעקטיװן״ פסיכאלאנישן עקספעריםענם. זי װיל םעטאדיש באשרײבן די דינאםיש־סילגעשטאלסיקע װירקלעכקײם םון די נא־ירלעכע סאק• טישע איבערלעבונגען; ױ װיל דעם גאנצן סאקסישן מאטעריאל פון דעם שטענדיק. ברויזנדן אינדיװידועל קאנקרעסער פסיכישער לעמס-נעשיכטע בוזאםענסאסן. דורך דעם באקופט םאר שניאורםאנען די באטאנונג סץ דער