Literarishe bleter · 1928-03-23 · 12 (23.3.1928) · p. Seite 244

12 זא ל־םערוורישע נלןסן ר 244 װײנען איז נישט קײן גרינגע הלכה. װי דערװידער עס זןל נישט זײן דער אינהאלט אידעיש, סונדעםטװענן םארגעסם מען זיך און מען װערט אװעקגעטראנן םיט דער האנדלונג. אםילו װען עס קומט אן מיטן בריק גו דער בינע *ו רײטן א העלד אױף א מערטיקן װײסן סערד און דו זעסט אונטערן םערד מענטשישע םים, װאם דאם מײנט, אז דער גאנגער פערד איז א טשעכאל מיט אן אויסגעשטאפטן פערדישן קןם און םים א זאטל און אינעװײניק םענסשן, װאס טראגן אים. םונדעסטװענן סאלט גאר נישט אײן בו קריםיקירן עס און א שמײכל טון, װען דער סערד עקשנס זיך און הויבט די מענטשישע םים. װײל דער העלד אויסן פערד איז דער עיקר. זײן ינים און דער אײנדרוק װאס ער באשאפט אויף די ארומיקע. דער סןןן, די אינטאנאביע איז םול מים סאטאט און שארםן אויסדרוק. דער אקטיאר דעקלאמירט מיט א ניגון און מיט א געװיםן טראפ. עס גײט נאך בקנלה םון יענע בײטן, װען יעדעד קלאס האם אנדערש אינטאנירס דןןם װארס. דעד העכערער קלאס האס פםדר גערעדט מיט אן אנשטעל, פארענ• דיקנדיק יעדע םראזע םיט דער שסימע ארױף, מיס װירדע, די װערטער געצײלט. עס סאםט נו דער קלײדונג, עם םאםט צו דער גאננער האלטונג, עס פאסט בום הערןךשן לעבן, װןןם איז םול געװען מיס ארומיקע אינםריגעם און נאגלײס םון טויט. דער טויט באדסײט פון הארא-קירי, דןןם םײנס: עסענען מיס דער קורנער שװערד דעם בויך און ארױםלןןזן די געדע• רעם. נאר בײם אקטיאר אױף דער בינע איז דןןם א געסלעכע עבודה. זײן איבערטון זיך אין װײם, די גאננע הכנות, די אנגעשםרענגטע שטילקײט, ןןדער די געניילטע װערטער. די פויזן, װןןס געדויערן אמןןל גאנץ לאנג, בעת די םאםעםןןניםטן און זינגער רודערן די שבילקײס, דןןס סױנע פײקל םיסן סטאקאסא-קלאפ נום פונקט, דןןס אוםדערװארטעטע װןןיען סון א סלײט ערגעץ הינטער דער בינע און די םארגליװערסע סןןזע פון דעם, װאס באדארף זיך נעמען דאס לעבן — דןןס אלץ שװענקס אונטער די װירקלעכקײט און װירקט װי א סימסאנישער ארקעססעד. עם קומט א צײט םון שטורם, און א םלחםה ברעכט אוים אויף דער בינע. זי רײםט זיך דורך די בריקן, א שװערד-גע• פעכסז אויף דער בינע באטײליקן זיך נישס םער װי א דרײםיק פערזאן. נאר די ריסמישע באװעגונג םון קערפער, דער שירונג און פאל, דאס בײטן זי,־ םיט די פלענער ןןן געשרײ, נןןר םיט קלאנג םון שװערד אין שװערר■ צומןןל סוט דער םאםעסןןן• שפילער א ריס די סטרונעס, װען א שװערד םאלם פון בא• זיגטנר האנט, צײטנװײז פאלט דער געשלעג ארײן אין א װי• כער און מען סילס דעם װינס, װןןס די פעכטער באשאםן םים די שװערדן אין לופטן. עס מאכט דעם אײנדרוק, אז ריזן הןןבן זיך דןן באגעגנט און םארפייט א םלחמה. און נןןך נען םינוט פון םעכטן זיך אין דער האלב-סונקלקײס — צען םינוט, װאם לויםן װי דער װינט — אלעםאל װערט װינציקער םעכטער אויף דער בינע. די געפאלענע װערן פארשװונדן אונטער די הענט. עס ענדיקט,זיך די מלחמה נןןכדעם װי אויף דער בינע בלײבס קײנער נישם-נאר הונדערטער שװערדן הןןבן די העלדן נןןך זיך איבערגעלןןזט און םיס דעם — דעם גײסט םון א גרויסער שלאכט, װאם איז נןןר ווןןם םןןרגעקוםען. םען טןןר עס נישט אנרוםן קײן שלאכס. _ס׳איז גיכער געװען א טאנץ סון דער העכםסער מדרגה: א סאנץ סון לעבן און טויט. בשעת מעשה האט עס אםילו דײן געסיט נישט קריסיקירט. שפעסער, י װען דער אײנציקער העלד קוםט ארוים םים גענײלסע װערטער, נןןר מיס א אינערלעכן ריטם שסעלט ער זײנע טריס, זײנע סוס עס נישט. איך האב זיך נאכגעפרעגט אױף דער סיבה, האט מען מיר געענטםערם, אז ס־איז שװער נו קריגען םרויען םיס אזא פארנעםען אויסזען און מיט אזויפיל טאלאנט װי די מענער-סרויען םארםןןגן. אין די היםטארישע סראגעדיעס קען א הײנטיקע סרױ נישט װירקן, װײל עס םעלט איר טעמפערא׳ םענט. אקסיןןרן,—םענער, װןןם שפילן פרױען׳רןןלן, זענען זײער בארימט. אוטאיעמאם נאקאםוראאיז דער בארים• טעםטער נװישן זײ. ער איז שוין א זקן פון אריבער זיבעציק יאר און נײלט ציבענן דורות אקטיארן הינטער זיך — אלע ה$בן געשפילס םרויען־ראלן. םיס זײער גאננער האלטונג אין לעבן זענען זײ מער ענלעך אױף פרויען. געםינען זיך מער אין םרויען׳געזעלשאפט. כדי נישט אנצוװערן צװישן מענער די *רויען׳םאניערן. אײן זאך, װאס זײ קענען נישס פארמאס- קירן אויף דער בינע. דאס איז די שטימע. אין ראלן פון יונגע דאםען אדער גײשעס דערשפירט מען אוםנאטירלעכקײט. נאר אזוי װי אין סעאסער איז רעאליזס און נאסירלעכקײט דערװײטערס און דעם עיקר אײנדרוק באשאפט די גרויםע האנדלונג, דעריבער פארהערט םען די שטימע. די האנדלונג קומט פאר נישט נאר אויף דער בינע אלײן. אמאל װערט דער גאננער בנין פארװאנדלט אין דער ארענע פון שסארקע איבערלעבונגען. צװײ ברײסע בריקן זענען פארי נויגן דורכן פארסער פון בײדע זײטן טעאםער ביז נו דער בינע. און די שוישפילער, די מאסן קומען נום םײנסטן אן מיט די בריקן און שוין בײ דער ערשסער דערשײנונג אױםן בריק הײבס זיך אן די האנדלונג. רער קאבוקי׳סעאטער אין םאקיא האט א דרײ׳בינע. פארשסײט זיך, אז דאס געהער שוין צו דער נײער צײט. אץ אויב מען באדארף בײטן א סצע• נע, לאזט מען דעם םארהאנג נישט אראפ: די בינע דרײט ז־ך םאר די אויגן פון פובליקום, בשעת די האנדלונג גײט זיך אן, אפילו די סופלערן, װאס זענען אויך אין דער אײגענער צײט רעקװיזיטארן און דערלאננען דעם אקטיאר צו-דער האנט. העיפן זיך אים איבערטון — די דאזיקע לײט קומען ארויף אויף דער בינע בשעת דעם שפילן. זײ גײען אגנעסון אין שװארנן מיס א שװארנן באשליק און שלײער איבערן פנים, שלײכן זיך ארײן. טוען אפ זײער ארבעס און רוקן זיך אפ אן א זײט, אדער בלײבן זינן אין חינםערגרונט מיט דער פלײנע צום פובליקום. דער סופלער איז דער קײנער־נישט אויף דער בינע. אים באמערקס סען נישס. ער שטערס נישט די אילוזיע. איך בין געװען אײנגעלאדן נו דער פרעמיערע אין קא׳ בוקי׳טעאטער אין טאקיא. די פארשסעלונג האט זיך אנגעהויבן צװײ בײטאג און זיך געענדיקט נען בײנאכט. און כ־װײס נישט װי אזוי די נײט איז אנטלאפן געװארן. איך װאלס נישס גע• װארן םיד, װען די םארשסעלונג ציט זיך ביז פארטאג. מען האם געגעבן עסלעכע פיעסן. א דרײ־אקטיקע טראגעדיע. צװײ לאנגע אײנאקטיקע היססארישע טראגעדיעס און צום שלוס — א פאנםזןמימע׳סאנץ. די ערשטע דרײ׳אקסיקע סראגעדיע איז געשריבן םון ד׳ר ציבוטשי, זײער גרעסטער דראמאסורג, אדער װי זײ רוסן אים, דער יאפאנישער שעקספיר, שוין אן אלטער מאן אין די זעכציקער. װי זײן טראגעדיע, אזױ אויך די אנ׳ דערע, האט די האנדלונג געהערט צום נענטן און עלפסן יןןרהונדערט. םיליסערישע אינסריגעס, סארדן און זעלבםטמארדן, מרידות ארום א סרןןן אדער צװישן די מיליטערישע הערשער — די שאגונם. דןןם שפילן איז דערםירט^געװארן נו אזא מדרגה, אז עס איז פשוט נישט געװען קײן נײט ןןפנוכאפן דעם ןןסעס. דער דרײ טויזנםקעפיקער עולם הןןט זיך געבןןדן אין טרערן. און פארגעסס נישס, אז דעם יאפאנער צו מאכן