Literarishe bleter · 1928-03-16 · 11 (16.3.1928) · p. Seite 218

(202) 11 זא ליסערארישע 3לןסזו 218 ס׳האם זיך איבערגעגעבן די סאדערונג סון די פיזרטריבענע: ,איך װיל אים זען דעם מענטש!״ און שרעקלעך האט געקלונגען דער אויסרוף: ,װו איז ער, װוז״ ,איז ער דען באמת נישםאי״ ס׳איז סשוט שװער געװעזן דו גלויבן, אז דזןם קליינ- טשיקע מענטשעלע םארמאגט אזא געפילפולע אויםדרוקס־קראפט. ער איז אבער אזוי בלײך און ערשעפט געװארן. אז די אויערן זענען אזש געװארן גרוי. ער הןט נישט געזשעסטיקולירט מיט די הענם, לויטן ריטם פון די לידער, דעם ריטם איז שװער געװעזן גו באנע■ מען. ס׳האס זיך געדוכס, אז ער שלײדערט די װערטער, אײנס אונטער זײנע םיס, א צװײטם ערגעץ װײס, א דריטס אין א פנים, ױעלכעס ער האט געהאסט. איבערהויפט דאס גאנצע לײענען זײנס: די הײזעריק־צעריםענע שטים, די גער־פול גליענדע אוינן, אלץ איו געװעזן אזוי, װי די סיסואציע און די םביבה אין װעלכער ער האט זיך אין יענעם מאמענט געפונען. ער האט װונדערלעך איבערגעחזרט דרײ מאל פוגא־ טשאװס פראגע: ,צי זענט איר משוגע?' אין אנהויב הויך און צארנדיק, דערנאך שסילער. אבער נאך מער ןלײדנשאפטלעך: ,צי זענט איר משוגעז״ און לסוף מיט אן אײנגעהאלטענעם אטעם פארצװײפלט: .צי זענט איר פון זינען אראפי• ,װער האט אײך געזאגט אז איר זענט םארלױרןז׳ אבער אומבאשרײבלעך שטארק האט געקלונגען די פראגע: .קאן מען אויך די נשמה שחטן מיט א מעסער׳, און נאך א קורצער פויזע. זאגט ער זיפצנדיק מיט א האםנונגםלאזן בעטנדיקן טאן: מײנע פרײנד... מײנע טײערע... דאם האט מיך אזוי דורכגענוםען, אז איך האב באקומען קראמפן אין האלז און אנגעהויבן שלוכצן. כ׳דערמאן זיך, אז כ׳האב אים קײן אײן לויב׳װארם נישט געזאגט. אבער איך גלויב. אז ער האט זײ נישט באדאיפמ. שפעטער האב איך אים געבעםן, ער זאל לײענען דאם ליד װעגן דעם הונט, װעלכן מ׳האט צוגענומען זײנע זיבן יונגע הינטלעך און זײ דערטרונקען אין װאסער: ,אויב איר זענט נאך נישט מידז״ ״איך װער נישט מיד צו לײענען לידער׳, — זאגט ער א צעשטראלטער און פרעגט אבער באלר םיט א נישט זיכערן טאן: ,געפעלט אײך דאס ליד סון הונט?' איך זאג אים דאן, אז ער איז, לויט מײן מײנונג, דער ערשטער אין דער רוםי■ שער ליטעראטור, װאס האט מיט אזא אמתער ליבע געשריבן װעגן חיות. ,יא, איך האב זײער ליב אלע חיות׳ — האס געזאנס יעסענין. אז איך האב אים געפרעגט צי ער קאן קלאדעלס .דאס גן־עדן פון חױת׳, האט ער מיר נישט געענספערט, נאר אונ• סערגעשפארט דעם קאפ מיט ביײע הענס און אנגעהויבן צו לײענען דאס ליד פונם הונט. אז ער הזזט פארענדיקט די לעצטע שורות: ,ס׳ראלן די אויגן פון הונט. װי גאלדענע שטערנם אין שנײ׳,— האבן סרערן געגלאנצט אין זײנע אויגן. יעםענין איז נישט סתם קײן דיכטער, נאר װי ספעציעל באשאפן פון דער נאטור פאר ליריק, אויסצודריקן דעם נישט דערגרונטעװעטן טרויער פונם לאנדשאפט, די ליבע צו אלעם די בארימטע םרוי, װאס איז דורך סויזנטער אײראפעישע עסטעטיקער און באדײטנדסטע פלאםטיק־קריסיקער געלויבט גע־ װארן, האט נעבן דעם קלײנעם, ױנגלשן, װונדערבארן ריאזאנער דיכסער אױםגעזען װי דער פולקאמענסטער סימבאל םון דעם, װאס ער באדארף נישט האבן. דאס איז נישט קײן שום פאר־ אורסײל, קײן אויסגעטראכטם, נײן, איך רעד נאר װעגן דעם אײנדרוק פון יענעם פײנלעכן טאג, װאס האט אינם אנבליק פון דער פרוי אויף מיר געוױרקט. האס זי דען געקאנם פארשטײן דעם דיכטערס אזעלכע זיפצן: .װי אנגענעם איז, לאכנדיק אין הײ, מיט א לבנה־םויל האבער צו קײעןד און װאס קאן זי פילן אין אס דעם ביסערן לאכן: ,כ׳טרזןג נישס קײן צילינדער פאר די פרויען, דער פײן פון הארצן דריקס םיך שװעח לײכסער װערט. מילדער װערט דער טרויער. װען האבער, גאלדענעם, שיט איך אן מײן פערד.' די אונסערהאלםונג צװישן יעסענין און דונקאן איז בא• שטאנען פון פארשײדענע זשעםטן. װאס זײ האבן געמאכס מיט די קני און עלנבויגן. װען זי הזןט געטאנצט, איז ער געזעסן בײם טיש, געקוקט אויף איר םיט זײנע אויגן־װינקלען און געקנײסשט דעם שסערן. און טאקע אין דער צײט זענען אט די מיטלײדס־װערסער זײנע געװען צוגעפאםט פאר אים אלײן: .פון הארץ ארויסגעשטױסן און טארגעםן...' מיהאס געהאט דעם אײנדרוק. אז ער באטראכט זײן גע• ליבטע פאר א געשפענסט, פאר װעלכן מ־שרעקט זיך נישט, װײל מ׳האט זיך שוין צוגעװױנט דערצי, אבער װאט מאטערט נאך גענוג. ער האט זיך עסלעכע מאל א טרײסל געטון, װי א מענטש, אױף װעמענס פליך ם׳האט זיך אנגעזעצס א פליג. ענדלעך פאלט דונקאן א מידע אויף די קני און דערזעט דעם דיכטער מיט א מילדן שמײכל אויפן געזיכס. יעסענין לײגט ארױף זײנע הענט אױף.אירע אקםלען און קערט זיך אבער העפטיק אום. און װידער מוז איך דענקען: װער װײסט, אויב נישט אין דעם אויגנבליק טאקע זענען די גרױזאם פארצװײפלטע װערטער געשאפן געװארן: .פארװאס גלןןצסטו אזוי אויף מירז װילסט א פאטש אין פניםי ...געליבטע איך װײן. זײ מוחל... זײ מוחלי...' מיר האבן געבעטן יעסענינען. ער זאל אונז עפעס אי־ בערלײענען. ער איז גערן מסבים און לײענט אונז דעם מאנא־ לאג פין ״פיגאטשאװ׳. אין אנהויב מאכן די טראגישע געשרײען —פון די .פארטריבענע׳ — א טעאסראלן אײנדרוק: .װאנזיניקער, משוגענער, בליטיקער אומעט, װו ביסטו טויט?' באלד אבער פילט מען, װי יעסענין אלײן װערט ער• שיטערט. אז םיװילט זיך אזש אונז אלע װײנען. איך קאן נישט זאגן, אז זײן לײענען איז געװען קינססלעריש. אריגינעל, אויסערגעװײנלעך, די אלע עפיטעטן זאגן גארנישט װעגן דעם כאראקםער פון זײן לײענען. דעם דיכטערם שטים האט געקלונגען הײזעריק, שרײענ־ דיק, הויל. בעםער האט םען די בלײ־שװערע װערטער נישט געקאנס אונטערשטרײכן. װונדערלעך און אויסערגעװײנטלעך־ שהארה האבן געקלונגען די פארשידענע סענער אין װעלכער