Literarishe bleter · 1928-03-16 · 11 (16.3.1928) · p. Seite 217

217 ליסערןןרישז בלעםער (202) 11 זא סערגעי יעםעניו מאקסים גאדקי יײ״ אז דןס זןןל הןןבן אנגעשריבן אט דןןם בלאגדע יינגל, ד-ט װעלכן כיבין דאן געשטאנען אויף דער סעמיאנאװםקייבריק. א זעקס-זיבן יאר שפעטער טרעף איך יעסענינען אין בערלין, אין דער װױנינג סין אלעקסאנדער ניקןןלאיעװיטש טאלססאי. סון דער בלאנדלןןקיקער פופע זענען נןר םארבליבן די שטארק־לײככגדע אױגן, װעלכע זעוען געװען ברױן אפגעברענט םין דער גליענדער זין. מיט אן אימרויקן בליק הןןט עי געבלאנדזעט איבער די געזיכסער םין די ןןנװעזנדע, דער אויסדרוק סין זײן בליק הןןט זיך געענדערט כסדר, דא םול מיט שנאה, דןן װידער פארבװײםלט און דערשרזןקן. םיהןןט זיך מיר געדאכט, אז ער איז בכלל נישס געװען םענטשנםרײנטלעך געשסימט אין ם־הןןט געזען, װי ער סרינקס זיך... די װיעס זענען אים געשװאלן געװען, די װײםלען אין די אויגן אײנגעפא״ן. די הױט םון זײן געזיכט און האלז — גרוי און םארװעלקט, װי בײ א מענטש, װאס איז װײניק אויף דער לוםט און שלןןפט שלעככ. זײנע הענט זענען װאסאמאל אומרויקער געױארן און גע■ ביטערט אין די געלענקען, װי די הענט פון א פויקער. ער איז אינגאנצן געװען אויםגערעגט און געשסרײט, װי א מענםש, װאס האט עפעס זײער װיכסיקס םארגערן און קאן זיך נישט רערמןןנען װאס. אין זײן געזעלשאםט איז אויך געװען איזידןןרא דונקאן און קוסיקאװ. ״אױך א פזןעס*, — זאנט יעסענין שטיל און הײזעריק, אפקערנדיק דזןם פנים אן א זײס. נעבן יעסענין הןןט קוסיקןןװ אויסגעזען װי א מענטש אן דעד מינדססער חשיבות. ער איז באװןןפנט געװען מיס א גיסארע — דער ליבלינגם-אינסטרומענט םון די פריזירער, אבער איך גלויב. אז שפילן אויף איר האס ער נישט געקענט. איזידארא דונקאן האב איך עםלעכע יאר םאר דער בא■ געגעניש געזען אויף דער בינע, װען מיהאט נאך דאן געשריבן װעגן איר, װי װעגן עפעס א װונדער, און א זשורנאליםט האס זיך פאטעטיש אויסגעדריקט: ״איר געניאלער קערפער סארברענס מיט די םלאמען םון זײן רום״. אבער מיר איז עס נישט געםעלן, איך באגרײף נישט דעם טאנץ, װןןם קומס פון שכל. איר ארוסשװעבן איבער דער בינע האט אויף מיר נישט געמאכט קײן שום אײנדרוק. איך דערמאן זיך אויך. אז איר טאנץ איז געװען טרויעריק, םיהאט זיך געדאכט, אז עם איז איר טויט-קאלט און אז די האלב־נאקעטע םרוי שפרינגט אהין און צוריק אויף דער בינע, נאר בכדי זיך זיו דערװארעםען. זי האט אויך נעטאנבט בײ טאלםטןןיען, נאכדעם. װי זי האט לעהאט אפגעגעסן און םארטרונקען מיט בראנםן. דער טאנץ האט אויסגעזען, װיי א קאמף פון איר באלאסטיקטן עלטער מיםן קערפער, װאס איז באערט געװען מיט רום און ליבע... די װערסער זענען נישט אויסן צו באלײדיקן זןט די םרוי, זײ באצײכענען נאר די קללה םון אלטקײט. די םארעלטערט־באיארטע םרוי. מיס דעם רויטן, נישט• שײנעם געזיכט. םארהילס אין א ציגל-רויטן געװאנס, הןןס זיך געדרײט אין דעם ענגן צימער. זי האט געטוליעט צו דער ברוסס צעקנײסשטע, םארװיאנעסע בלומען און אויף איר פנים איז אויםגעגןןםן געװען א פוםטער שמײכל. אין יזןר 1906 ןןדער 1907 האט ססעםאן זשע• ראמסקי אין א באגעגעניש אויפן קאפרי דערצ״לם מיר א געשיכםע פון א פוילישן פויערשן ױנגל, װזןם איז עפעם אויף א סערקװירדיקן אוסן סאר■ בלןןנדזשעט געװארן קײן קי?קע• ער הןןט לאנג ארומ■ געבלאנדזשעט איבער די גאםן םון שטזןס, נישט געקאנט געסונען דעם ארױסגאנג צום סרײען פעלד. זעענדיק צום סוף, אז ער קןןן זיך נישט ארויסבאקומען םון דעם שטאטישן װירװואר, איז ער געםאלן אויף די קני םיט א גע• בעט און אראפגעשפרונגען אין װײםל ארײן, האפנדיק, אז דער שסראם װעס אים ברענגען צו זײן הײם... ער װזןלט אםשר נישט דערסרונקען געװארן, ער איז אבער אומגעקומען: בעתן ארןןפשפרינגען האט ער זיך צעהאקט דעם קאפ. אס די געשיכטע םיטן פויערשן ױנגל הזןב איך זיך דערמאנט אין צוזאמענהאנג מיטן טוים פון סערגעי יעםענין. צום ערשטן מאל הןןב איך אים געזען אין 1914. איך האב אים ערגעץ געסראםן צוזאמען מיט קליויעװן•). יעסענין, א העלהויסיקער און מים בלןןנדע לן*קן, האט אױםגעזען װי א זעכצן־זיבעצניןןריק יונגל. ער הןןט געטראגן א העלבלאע בלוזע, א רעקל אן ארבל. שטײף-אנגעצויגענע שטיװל און אױסגעזען. װי די באיארן־קינדער אין םודקאװםקאס בילרער. םיאיז געװען א זומערדיקע הײםע נאכס. אלע דרײ זענען םיר געגאנגען איבער דער קאםעינאיא, דערנאך — איבער דעם סיעמיאנאװםקי-בריק, װו מיר זענען שטײן געבליבן און געקוקם אויםן שװארצן װאסער. כידערמאן זיך נישט װעגן װאם סיר האבן דאן גערעדט. װארשײנלעך װעגן דער מלחמה. װןןס הןןט זיך דאן געהאט אנגעהויבן. יעםענין האט געמארט אויף מיר דעם אײנדרוק פון א באשײדן און דערשראקן יונגל. װאס סילט אלײן, אז ער איז נישם צוגעפאםט פאר דער גרײםער שסןןט פעטערבורג. אזעלכע קלןןר־בליציקע אויגן קןןן מען נאר טרעםן אין די שטילע שטעט. װי קאלוגא. ןןראל, ריאזאן, און טאמבןןװ. דארט זענען אזעלכע ױנגלעך םארקויסער אויף די מערק, זןדער סטזןלער-געזעלן, טענצער און זינגער אין די קנײפע־ןןרקעםטערם, אין בעסטן םאל אבער זענען זײ קינדער פון באשײדענע סוחרים, װו די אלסע סראדיציעם זענען נאך אפגעהיט. שפעםער, אז איך הןןב געלײענט זײנע שטארקע און אויסערגעװײנלעך־הארציקע לידער, האב איך נישט געגלויבט. •) י ימגער ריסיסער דיכסער. כזרגזי ױ־ייי-יד