Literarishe bleter · 1928-03-16 · 11 (16.3.1928) · p. Seite 216

11 (202) ליטערארישע בי^עטןיר 216 מען נישט א״ינמןןל אנגענומען—דח־כגעפירס האם מען עס נישט, הגם די פראפעסיאנעלע אינטערעםן פרן דעם צװײטן זיד אין דער שרײכער־משפחד״ די זשורנאליסטן, זענען גאר שטארק פאװארנם. אויך אױף דער באבױנג צװישן שרײבער און שרײבער װעט מען זיך דארםן אפשטעלן. אמת, מיר זענען נאך נישט אזוי װײם פארגאנגען. אין פערזענלעכע אנפאלן און זידלערײען, װי פאליטישע געגנער בײ אונז אדער מיטארבעטער פין קןןנ• קורירנדיקע צײטונגען. אבער אויך צוױשן ליטעראטן האבן זיך באװיזן — װען אפילו זעלםענע—פרוװן אריגערצוסראגן די פאלעמיק אויף א פערזענלעכן באדן. די װירקונג דערפון איז א םך אן ערנסמערע, װי מען מײנט. דער לעזער, װאם קלײבס זיך אפט נישט פונאנדער אין דער זאכלעכער זײט פון קאמף, כאפט גערן אויף אלע פערזענלעכע באלײדיקונגען, װןןס די שרײבער װארפן זיך צו. און דער פועל־ױצא דערםון איז, אז צוזאמען מיט דעם£דיסטאנץ צום ליטעראס פארלירט ער דעם דרך-ארץ סאר דער ליטעראטור. איך בין אין דער הײנטיקער נאטיץ נישם אויםן געװען אױסצושעפן די טעמע װעגן דעם שרײבער־צונױםסןןר אין פוילן. עסלעכע באמערקונגען האבן זיך געבעסן אויף דער פען. זןןלן קומען אנדערע שרײבער און זאגן, װ$ס זײ װילן הןןבן פון אזא צוזאמענפאר. זאלן די פארשידענע םראגן ןןנגעװןןרפן װערן. זאל מען זיך קאנען װעגן זײ פארסראכסן. זןןל םען קאנען אויסקלויבן די װיכסיקסטע, די ברענענדיקסטע. זןןל מען נישט אפפטרן דעם קומענדיקן צונויפפאר מים אבי־װאס. אפשר װעט מען דארסן צוליב דעם אפלײגן דעם טערמין. ס׳װעט נישט זײן קײן אופגליק. עם איז שטענדיק בעסער צו מאכן א זאך פאמעלעך און גרינדלעך אײדער בחפזונדיק און שלעכט. די בארופענע ארגאנען דארפן װעגן דעם א טראכט טון. פארל־יאג ,אד־זיספר״ װ$רשע הויפט־םארקױף קאןןפעראטיװ ,ביכערי װארשע, נאלעװקי 28 ערשס דערשינען: די װערלן פון באװוסטן ײדישן הומאויסס אין אמערי^ע דער לעבעדיקער הונדערט סענות צו אםעריקע — 1 באנד פרײז 3.80 זל. ״ , , , 11, ״ 3.80 םיתום און רעפםם — 1 , . 40 4 , ... - ח . * 80 3 , *אםפאדור — , , 4.80 . בוכהעני־לער, ביבליאםערן — ראבאס. *דרןס: *2 ו>1*6|1א ,8*3׳נ*ח*ע1\ .■£8זז^זו8. _ ■*ר נזני•: 13.196 .ס .£ 9 _ עס 1<*יז דערשינעז ד$ם ערשטע מ$<ד^ איןײדיש יאם בארימטע בוך פרז יאן דתעמפע?־1 די צעוגעבאטז ד־גויפט־פארהזיף ש• בארענשטײז װארשע, טװארדע 44 װ. 7. נען ציגעקומען פאר אונזער ליטעראטור נײע געברויכער: לעזער, ביבליאסעקן. שולן, אװנט־קורםן וכר. אבער די צאל פון די פארקױפסע עקזעמפלארן סון א יעדן ביך איז נישט אין גלײכער מאס געװאקסן. די פארלעגער קלאגן זיך, אז די פאליצעס בוינן זיך פון סחורה. דער קויפער אין פראוױנץ טענהט, אז יעדע מינדםטע בראשירע םוז ער אויםשרײבן פון װארשע. אויפן ארס איז קײן בוכהענדלער נישטא. דער דאזיקער מצב איז אן אומנאטירלעכער, שערלעכער, קאסאםסראפאלער. דאם בוך איז נישט קײן זאך פון ערשטן געברויך. מען קויפט עס, װען עם קוםט אן דער יצר־הרע םון קויפן א ביך. אםןןל צוליב א מתנה און אמאל גלאט אזוי. האט מען עם נישט אונטער דער האנט, פארגײם די גלוסםונג און מען באגײט זיך אן אים. װו װאלט עם געהאלםן מיסדעם פראנצױזישן, ענגלישן בוך. װען מען װאלט דאױפן אנקומען נאך יעין עקזעמפלאר אין דער םעטראפאלעז האס נישם דאם דײםשע בוך צו פארדאגקען די אוסגעהױערע פארשפרײםונג דעם ארגאניזאציע־טאלענם פון דײטשן בוכהענדלער ז און װי װןןלט אויסגעזעען דער סיראזש פון דער ײדישער פרעםע, װען זי זאל זײן אנגעװיזן בלויז אויסן אבאנענט, װןןס שרײבט אויס דןןס בלאס דירעקט פון אדםיניסטראציעז האס נישט דער צײ• טונג־פארקױפער א גרויס חלק אין דער םארשפרײטונג *פון דער ײדישער צײטונג, אפט א דאנק זײנע פערזענלעכע בא■ ציונגן צום קויפער, דעם ארײנברענגען אין שטוב, קרעדיטירן וכ־ז אויך פארן ײדישן בוך מוזן געשאסן װערן פארקויף־ שטעלעס איבער דער פראװינץ. און הגם דאס דורכפירן װעלן איבערנעמען אנדערע פאקסארן, דעם איניציאטיװ דארף נעבן דער שרײבער. פאר דער םראגע פון ע ק ז י ס ט ע נ ץ פון ײרישן שרײ־ בער דארף אפגעגעבן װערן א געהעריק ארס. עס איז פאר קײנעם קײן סוד נישט, אז אונזער ליטעראט לעבט אין שװע־ רער מאסעריעלער נויט. עם סרעסט, אז אײנער טוט טעכנישע אדער זשורנאליםטישע ארבעט אין אן ארטיקער צײטונג, א צװײ• טער שרײבט קארעםפאנדענצן אין א אמעריקאנער. אבער אלע איבעריקע פירן א פארצװײפלטן קאמף פארן שטיקל ברויט און זײערע בעסטע פוחות װערן צעריבן. מיט בלויזע באשלוסן קאן מען אויך דא װײניק אױפסון. עס מוז געשאפן װערן א שטענדיקער ארגאן, װאם זאל םארטײדיקן די פראפעםיאנעלע אינטערעםן פון די ליטעראסן און העלפן זײ באקומען פאםיקע באשעםטיקונגען. עם זענען םאר די לעצטע יןןרן אויםגעװאקסן בײ אונז ןןן א צאל געזעלשאפטלעכע און קולטורעלע אינםטי• טוציעס, װו נישט אײן ליטעראט װןןלט געקאנט געפינען חױנה, נישט אויפגעבנדיק זײן שרײבן. אלײן איז ער צו אומבאהאלפן, אויסצוגעסינען די דאזיקע מעגלעכקײסן. א באראטנדיקער און פארמיסלענדיקער ארגאן פון א שרײבער־אינססיסוציע װאלט געקאנט ברענגען א םך נוצן. און נישס־װײניקער בײ דעם באשיצן די פראפעסיאנעלע אינסערעםן פון די ליםעראסן. מען דארף נישט פארבאהאלטן, אז דאס אפהיטן די פראפעםיאנעלע רעכט אין א פרןןםעסיע, װו די פערזענלעכע קװאליפיקאציעם שפילן אזא װיכטיקע ראל, איז נישט פון די לײכסע זאכן. פונדעסטװעגן לאזט זיך אויך אויף דעם געביט גענוג אויפטון. די אױםלענדישע ןןרגא־ ניזאציעם הןןבן עם באװיזן. און אפילו בײ די פוילישע שרײ־ בער איז מען אין א גאנצער רײ פראגן צװישן סארלעגער און מחברים דורכגעקוםען. נןןר מיר סארמןןגן ביז הײנט נישט אפילו די צװײ קארדינאלםטע זאכן: א הןןנאראר־מינימום און א נןןרמאל־אפמאך. באשלוםן װעגן דער נויטיקײט דערסון האס