Literarishe bleter · 1928-03-16 · 11 (16.3.1928) · p. Seite 215

215 ליסורןריוז נלוסור ־(202) 11 זא נ י ש ט ג ע א י י ל טי. (עטלעכע באמערקונגען גום פארשםײענריקן שר־יבער-גוזאמענםאר אין פוילן). ד׳ר מיכאיד־1 װײכערט ׳ װאדשע רעדאקגיע-בילעט. און עטלעכע טעג לעבן אין א םרעמדער שטאט — קאסט אויך. בײם באשטימען דאם ארט מוז מען דאס נעמען אין באטראכט. פונקט װי מען מוז יענע נישט• םארמעגלעכע שרײבער, װןןם װעלן דןןס םארלאנגען, אומקערן די הוצאות. גישס װײגיקער װיכטיק איז צו זיכערן דעם גוגויפפןןר א געהעריקע באטײליקונג. זי טאר נישט זײן קײן גוםעליקע. עס מוז םעסטגעשטעלט װערן, װער עם קאן זיך באטײליקן אין די באראטוגגען און עם מוזן אנגענומען װערן אלע מיט• לען, אז די. װןם װערן םארבעטן: זעלען טאקע קומען. דערצו איז סאראן נןןר אײן רםואה: םאראיגטערעסירן זײ מיט די ענינים, װאס װעלן באהאנדלט װערן. בו דעם בװעק דארף מען דורך נאסיגן און ארסיקלען אין דער פרעסע, דורך ציר• קולארן און בריװ צו די שרײבער ארויסרוםן דעם נויסיקן אינםערעס. אין דעם פרט ה$ס מען שוין ביז איצט א סך פארזאמס. אויב איך האב נישט קײן טעות, איז נ. מײזילס ארטיקל אײן לעגטן נומער, .ליט. בלעםער- דער ערשסער װעגן דעם דאזיקן ענין. און שוין הײנטיקן חול-המועד פסח זאל דער גענויפפןר פארקומען. •) דער טערמין איז א קיר• צער, זײער א קורצער. ער װעט אויף קײן פאל נישט ק־יעקן דורכבופירן די צוגרײטונג. װי עס געהער גו זײן. װאס שײך די פראגן, װאס דארפן באהאנדלט װערן אויםן גונויםפאר — מוזן זײ גענוי באשטימם און אויסגע• טײלט װערן. מען װעם זיך מוזן נישס םון אײן זאך אפזאגן. אויב מען װיל, אז דער צוזאמענםאר זןןל האבן א פראקטישן באטײס און נישס בלײבן בלויז א דעמאנסטראזייע. מיר נוי• טיקן זיך הײנט נישם אין קײן אפאלאגעסיק און נישט אין קײן פילפוליסםישע רעםעראטן, גי איז ײדיש א שפראך צי נישט. װעגן די דערגרײכונגען פון אונזער ליטעראטור פאר די לעצטע גװאנציק יאר דארף אפגעגעבן װערן א דין וחשבון. און דװקא א גענויער, און דװקא מיט ציםערן און דאטעט. מליצה הןןבן מיר גענוג. מיר װילן פאקטן. נישט בלויז װעגן די אויםםוען םון דער ײדישער ליטעראטור דארף גערעדט װערן. אויך װעגן דעם, װןןס עס איז נישט אויפגעטון געװןןרן, הגם עם הןןט גערארםט און אםשר געמוזט אויפגעטון װערן. װעגן דער באצױנג םון דער פרעסע צום שרײבער. װעגן לי• טעראטור־פאנד, איבערזעצונגען רעדט נ. מײזיל אין זײן אר• טיקל. אין די אלע פראגן איז נישט גענוג בלויז אנצונעמען רעזאלוציעס. אויב מען װיל נישם. זײ זאלן בלײבן נןןר אויפן פאפיר, דארף באשלאסן װערן. װי אזוי ד ו ר כ צ ו פ י ר ן די ןןנגענומענע רעזאלוציעס. אויף נןןך א םראגע װיל איך אנװײזן. אין פלוג גענומען הןןט זי מער שײכות צום פארלעגער, װי צום שרײבער. אבער לײדן דערםון לײדט דער שרײבער. איך מײן: דעם קלאגעדיקן מצב םון ײדישן בוכהאנדל. מיר פארמאגן ערנסטע און גרויסע פארלאגן. זײ האבן ארויסגעגעבן הונדערטער ביכער. עם זע• *) אין לזגנםן םןמוננס איז דער *רײג^ר״זיזארענ&ןר *•גזלײגס 91• װןרן א1יף עביא1ת. א םך זאכן באװונדער איך -ביי אונז ײדן״. מער סאר אלץ אײנע: די לײכטזיניקײט, מים װעלכער באשלוסן װערן אנגענומען. און װער װײסט. צו װאס דאם װאלט דערפירט, װען נישט א צװײסע מעלה אונזערע: די זעלבסטםארשטענד• לעכקײט, מיט װעלכער זײ. װערן נ י ש ט דורכגעםירט. איך בין אויף דער אלגעמײנער פארזאמלונג םון פען• קלוב אין װארשע נישט געװען. (אגב, מען האט װעגן איר די מיטגלידער באצײטנם נישט פארשטענדיקם, א מעלדונג אין לעצטן טאג אין דער פרעפע — איז נישט קײן איבעריקער באװײז םון אן ערנםטער באציונג און א גרינדלעכער צוגרײטונג פון די ענינים, װאס דארפן באהאנ־ דלט װערן אויף אן ערלעכער אלגעמײנער םארזאמלונג). אבער אםילו װען איך װאלט זיך אין יענער פארזאמלונג בא■ טײליקט, װ$לט איך נישט ארויסגעטרעטן אין פרינציפ קעגן דעם פארשלאנ םון א צוזאסענםןןר םון ײדישע שרײבער אין פוילן. מער נישט, איך װןןלט געהאלטן, אז מען דארף זיך באציען צו דער פראגע מים אן ערנסטקײט, װאס איז לעצטנס געװארן א זעלפענער גאסט אין אעזערע פארביטולטע ליטערא־ רישע קרײזן. אז מען דארף דעם צונוישפאר צוגרײטן גרינד• לעך, אײסטײלן און באגרענעצן די ענינים װאס װעלן בא־ האנדלט װערן, באשטיםען באצײםנס די רעפערענסן און קןןר־ רעסערענטן, םארעפנםלעכן די טעמעם און — אויב מעגלעך— אויך די טעזיםן פון די רעםעראטן. געבן אזוי־ארום א סענ• לעכקײט םון א פיל־זײטיקער און אויסשעפנדיקער דיםקוסיע ארום די אנגעצײכנטע פראגן. אלא נישט, װערט דער צונויפ־ פזןר הזןבן אזא פנים, װי דער פאראיןרנדיקער פרעסע צוזא■ מענפאר אין װילנע, װו זשורנאליסטן האבן זיך אויםגעקליבן און זיך אראפגערעדט אביסל סונם הארץ. עס איז געװען א סימפאטישער חברישער צונויםקוםן קײן טיםערן באטײט. קײן ברײטערן אפהילך, קײן ערנסטערע השבעה אויף דער אנטװיק• לונג םון דער ײדישער פרעסע הןןט ער נישט געהאט. און נאך א גרעסערע — און אפשר איז דןןס גןןר א קלענערע — סכנה איז פאראן: אז דער צינויפםאר זןןל אינגאנצן נישט פארקומען, װי שוין נישט אײן שרײבער־צונויפפאר, װאס איז סאר די לעצטע יארן באשלאסן געװארן. עם מוז םאר אונז קלאר זײן: דער מנחם־מענדעליזם אין אינזער געזעלשאפטלעכן לעבן מיז נעבען א סוף. עסלעכע םײערלעכע דרשות, אביםל פאפירענע רעזןןלוציעס, א פןןטא־ גראםיע און א באנקעט — דאס קלעקט שוין ה ײ נ ט נישט פאר א צוזאמענפאר. קודם־בל םוז געשאםן װערן די מעגלעכקײט - איך װעל ןןנהײבן פון דער םראגע פון באטײליקונג — אז אלע יענע ײרישע שרײבער אין פוילן, װאס האבן עפעם צי זןןגן, זןןלן זיך קןנען ארויסזןןגן אויף דעם צוזאםענפאר. דאס איז גאר נישט אזוי לײכט, װי מען מײנט. א סך םון די שרײבער, — און נישט פון די ערגסטע, — װ$ס װוינען מחוץ דעם ןרט, װו דער צונױםפאר װעט פ$רקומען, װעלן נישט קוןנען זיך אין אים באסײליקן. פשוט צוליב די הוצאות. נישט יעדער םין זײ און אפשר נישט אײנער םון זײ הןןט א בחנמדיקן