Literarishe bleter · 1928-03-09 · 10 (9.3.1928) · p. Seite 206

(201) 10 זא ליסור*ריוז נליסער 206 אביסל ברײטער אויף דער .לינקער נןוראדניפשעססװן}", װ*לכע איז, לוים זײן פײנינג, דער ריכסיקםסער װעג צו דער פארװירק• לעכוננ פין דער דןןזיקער רעװןןליעיע. שסײנבערגס פובליעיסםיק םארפןןגם פאסןןס. עס סארשװינדס אפש דער שרײבער און איר םילם דעם רעדנער, דעם סרינון. זײן םאסאס װירקט אפםרישנדיק אסילו דאן, װען איר זענם םיםן אינ• האלם נישט פסכיס. םאראן אין דןךיקן בוך אויך אנדערע ארמיקלען, װעלכע געהערן גישס בו דער עיקר־סעמע פון בוך. דער ארטיקל .םאריז, די װעלט־שםאם״ איז א פאעפע, װו םיר װאנדלען צוזאפען פיט שסײנבערגן איבער דעס הײנסיקן און היםשארישן םאריי. ער װארפס אן פאר אינז בילדער אויף בילדער סון עבר און הוה, פארפלאכטן דורך שסײנבערגם גײםס אץ אײן גראנדיעזן לײװנט, םיס ׳אזא קראפט, אז װינציק זײסלעך אין אינזער ליטעראסור װעלן זיך קענען גלײק פים דער דאזיקער היסשןןריש־סןןליסישער סןעפע. י. ראפאפארט י■ י<כינם*ן — ,מניזיעם נוןנו*, *נסע5*ניז גזנוי&נעעסעים ם־ן ם*נדעל< םוכר-סםייסס װערק, קןםיורןסיױו,- םםילםב .קילםיר-לינע־, קיעת 1927. ליםעראםיר־לימיד אץ שיל אין בי זןלבםםבילדיננ דסרף נע־ םירט װערן אין צװי רירםיננןן*. ןרשטנם, װןנן דןר ק*נװן םון װןרק, װןנן סאצואל-נןזעלשאםםלעכן אינהאלם און אביןקםיחץ קינםםלןרישן אםח אינם װערק. אץ בװ״טנס, בנונע דןר סאביאלןר באביוננ םין דירםןר *ו דער םביבה, װאס עד האט *ראעבירט בנונע דןר קינםם• לערילגער אידעע פין װןרק. אין ןרבטן םאל װעדם אויםנןדעקם דער קאלעקט-װ, װאס האט נענןבן דעם שםאף םאר דןר שאםיננ, ןש װןרם גענעבן די םענלערק״ם םין זעלבםט-אנאלוז (לייןנןרס קאלעק- םלװ), אירענםיפיגירתנ אדער קעננשטעליננ. אין *װייםן סאל װןרם באװיזן דןר קאלןקםיװ, װאם רעדט םיםן םויל *ון דירםעד, םים װע• סןנס אוינן ןר קוקם אין *אםם-אויף רי לעבנם-דערשינוננןן. אן אנםאלאנין *ץ םןנדעלןס װןרק האם דעם *יל *ו װייזן די בײםן קאנװע אין םענדעלעס ליטערארישער ירישה, דן אלזייםיקע אםשםיגליננ םץ דעי עאאכע אין *ארנאננענעס יידלשן םאסן-לעבן. די װערק װערן *ינעשניםן אין אייננןם״לם אין םאראנראםן *ץ א סא*יאל■ נןשירטלןרןד שםודיע. םןנדןלןס װעדק ניבן שםאף *י אלן *ארא• נראםן אץ נןביםן םין *איקס-לןבי. איר האם דא םארביקע בילדןר *ין קילםוד-נןשירטע אץ עםנאגרא*יע, נעזעלשאםםלעך׳לעבן אין קילםור-לעבן, א *ארשידנארםיקן גאלןריע *ין *אלקסםיםן אץ נראדן םץ םארשירענןר סאציאלעי הויך. ר. יאכינסאן האם םלם באזינדןרן *ליס אט דעס בנין *יזאשעננןשםעלט. ןס איז ארױםנעקיסען א *רארם• *ילעי םורןס, א ש*ינל, די נרויס *ץ א *אלקס לןבן אץ לרף *ץ בערך א נאנ*ן יא־הינדןרם. ןם איז אבער נאר איין זיים *ון דער םםבן. די װערק זןנען נןװארן א בלי׳שרת *י נעשירטע אין ןםנאנרא• *יע, א קװןלן־זאםלוננ *י באזינדערע םןםעס און *ארגעבענן שילןר- ארבעםן. אין אייז דיי זענען נעשטןלם נןװארן די .טאקסן• אין .װינש *יננערל־, די ,אלםן םעשה״ אין ,שלםה ר׳ ח־םס״, די םשביליש־ םעניןנביעזע װןרק *ין םענדןיןן אין זלנע קינסטלןײשן דןרגדיי־ כיננען- אבןר אױך אידןאלאניש איז דןר םןנדןלן *ץ .װינשםיננןרל״ און .שלםה ד׳ ח־טס• נישם דע־זןלבןר, װאס *ון דער ,טאקסע״, װע| ןר איז נןשםאנןן אין קאםף םלט דןר באנדע שםאם״בעלל״םובות איז קהלשע *יאװקעס. די *יםיקע פאטירע אלז *אדביםן אױף םיילװײזע־ איראליע, ליריזם און הונ־אר םארנןםןן דאם ארם *ון *ריןרדיקן םיכ־ אין *א־ביםןרוננ. זײן *ןרןר *א־נלןם אםם רהירות אץ נים םע־ *אזלטיװן און םוגרשענןיםע זליםן נץ לעבן, אלדילישן רילקײם *ון אן עת שלוס. *וליב רעם. װאס די װערק זענןן דןקאנםםרולרט אויף די באזינדערן שפײנעדישע אין טעםאטישן םילן, איז לנםרי ארױסנעםא׳"! םןניןלןם הנהות, *ישריםטן אץ אםדײכיננןן עס *עלט פענדעלע־ באגייגנ, דןר סינםןפישער ריםם *ץ א נאנץ װערק. עם איז דא י' נעםאר *ון נישט קין *ילן־ אדןר א*ילי גרײזיקןר א*שא*יננ *ץ דיכטןרם םן־זענלעכקים ״אין קאלןקםלװ, װאס רןדט םיט ז״ן םױי װאס א שטײנער װןט נןבן וי באשרײביננ *ץ יםים-נוראים (■װאי• םענם *ין שלםה ר׳ חײםס), װי אזוי שרה לײנם קניםלעך גץ זאנם די גרויסע, װאם סןןרד האט נײ זיך אויסגעבויס, אין דים ארם אץ שטײגער בײט זיך די גאנצע צײט דער סןןן םין ציך: םון דער אויסאראביל־אינטערנעםונג צו חקירות אין ציריק צו דער אינסער- נעםינ:. 'אין די באטראכסונגען זײנע איז פארד ערגעץ נישט םיף אין קײנםןןל פארלירט ער גישט דעם גלײכנעװיכט. דער בולטם• טער ששריך שון די בײדע ביכער איז, —װןןס ערגעץ איז נישםןן דער מאשענס פין קאפף, פון שםרײט, פ.ץ נצחון און ם*לה. עפעם אלץ גײם צו אזוי רויק, געלאסן. עס איז אײנגעםאלן סארדן אין די ױננע יארן א םײנער געדאנק צו בויען אויטאםאבילן' און צו םארקויפן זײ ביליק, און אויף דער םרוכפעריקער אםעריקאנישער ערד איז עסעס אזוי לײכס אץ נאסירלעך אויםנעװאקסן שון זיך אלײן דער ריזיקער בוים םון זײנע אונטערנעםוננען. אזוי זעט עס אױס, אױב םען זאל נלויבן םארדן, און דער גײםם פון געלאםנ• קײט, סון םעסיקער און םיושבריקער צושרידנקײס שװעבם איבער אלע זײםן םון זײנע ביכער. זעלבסטצופרידן איז םארדס ״סילא־ זאפיע*, און זעלבםבצוםרידן איז זײן סםיל. דער גרויסער עולם, װעלכער זוכס א*רו נןןך די םלחםות אין איבערקערענישן, לײענט דערםאר םיט פאדגעניגן םארדס װערק. ער האש בוגעשראפן דעם עולם םים די ביכער, *ונקט װי םים די אויםאפאנילן. אבער אױך אנדערע לײענער ציען זיך צו פזןרדס װערק. איבערהיפנדיק סןןרדס לאקריץ׳זיסע פגידות, שטודירן זײ בײ םאידן די נײע װעגן םין אײנאניזירן םאסן״פראדוקציע, װאײם אויב םארד דער שריפששטעלער שלעפט־ארוים אױף די ליכטיקע װעלס םארלענענע אידעישע םחורה, איז פארד דער אונטערנעמעך זײער אין זײעי אנגעלײנט, װי אײנער סון די גרעססע ארגאניזא• סארן אין אינזער״ צײט, און עם איז באםת א שאד, װאס דער ײדישער לעיער, װעםען םען האש אזוי םיל אינעדולש דעם קא* םיפ םארדם אנטיםעמיסיזם, האס נישט קײן געלעננהײט זיך צו *אקענען אויב נישט םיסן װירקלעכן םארד, איז כאשש־בי פיט פארד דעם ליסעראס. י• יאשונסקי י. ג. *.*יי־ננערב: *ין שסיר?ם ײץ דער זיי־ם (נװישן קןםיסןליזם *ין סןני^ליזם}. •*רלןג ,כזסןז*״, װןרמ*, 1928. 392 ז. עס איז א זאםלוגג ארסיקלען, װעלכע שסײנבערג האט גע• דרוקס אין די יארן 1925—2927 אין נױ״יארקער .סרײע ארבע• טער-שטיפע־, זײ באהאנדלען (װי דאס װײזט שױן דאם אונטער• קע*ל .צװישן קאפיטאליזם און סאציאליזם׳) םאציאל־פאליטישע סראגן. צװײ גרופעס ארסיקלען דרײען זיך ארום די צװײ הויים• אקסן םץ ששײנבערגס פאליסישע שריםטן: דער באנקראס םון רעםארפיסטישן סאציאליזם אין םון רוסלענדישן קאםוניזם. דער קאפף קענן די דאזיקע צװײ ריכסוננען װערם דא נישט געםירם טעארעםיש אבססראקס, נאר אױםן יסוד פון קאנקרעסע םאלן און דורכפאלן. שטײנבערג באסראכט די דאזיקע צװײ ריכטונגען אין ליכט סון פאקשן, םון סאנ־טעגלעכע קלײנע, אבער סיםבאלישע געשעע• גישן אין זײערע *געבורס-לענדערי. אין דײםשלאגד* און רוסלאנד. דורך ברײטע פאליטישע בילדער סון דער דײטשער רעפובליק (סון דאזיקן רעםארפיסםישן קריסל־קינד) און פון םאסקװער נוסח קרי• סיקירט ער די דאזיקע בײדע םאביאליםםישע עקםסרעפען. דאם, װאס די קריטיק םון די דאזיקע צװײ ריכטונגען װערט גענענן אויםן סםך פון קאנקרעטע סאקסן, גיס דעם בוך צו א גרויםן װערס: די װערם סון סאפולערקײט, נישם אויםן חשבון םון דער ערנסטקײט. און בײ אונזער ארעטקײט אץ פאליםישער אויםקלערונגס־ליסעראםור, איז דאס דאזיקע בוך א געװינס פאר יעדן ערנםסן ארבעסער-לײענער, װי בכלל פאר יעדן אײנעם, װאס אינסערעםירם זיד םיס סאליםישע סראגן. אלם איײנפיר צום בוך האס י. נ. שסײנבערג געגעצן אן אינשערעסאנסן ארסיקל א. נ. .אין זוכעגיש פון גײע װעגן״, אין װעלכן עד גיט א סעארעטישע אפהאנדלונג װעגן די אויבנדער• םאנטע צװײ ריכסונגען און דערבײ ניס ער אויך קאנטורן םין א גײםםיקער רעװאלוציע אין סאציאלחם. ער שםעלט זיך א■