Literarishe bleter · 1928-03-09 · 10 (9.3.1928) · p. Seite 204

(201) 10 זא ליטנראר•*? נל*ס?ר 204 — מומע—האט ער געזןןגס — װײנס נישם, מומע... איר זענס גערעכס, כ׳לעבן, מען רארף נישס קײן מלחמות... ןןנער די מלחםה, אין װעלכער איך גײ זיך שלןןגן מיסן שונא׳ איז אן אנדערע, איר הערט, װאם ם׳רערט נו אײךז ס׳איז א גערעכטע מלחמה, כ׳על אײך גיבן נו סארשטײן, ס׳איז א מלחמה פון די ארעמע לײט, םון די הןןרעסאשנע מענסשן קעגן די רײכע, געגן די מושלים און נגידים, װןןס לעבן סון יענעמס פראנע. איך בין אן אנדערער זעלנער, א זעלנער םאר דער פרײהײט... א גאנץ אן אנדערער זעלנער... אלע ןןרעמע לײס, אלע ארבעטנדיקע מענטשן, װעלן װערן אט אזעלכע זעלנער. יןן, יא, איר פארשטײט ני נײן. ער האט זיך א האסטיקן הײב־אויף געכון םון בענקל, אױם• געשטרעקט א האנט מיט א פארבײלטער פויסם, גלײך ער װןןלם זיך געקליבן נו האלטן א פײערלעכע דרשה און זײן סלאםיקער בליק האט מיט םארשנדיקער באדעכטיקײט א שװעב געםון איבער די שטום־פארװונדערטע פניםער, װןןם זענען געװען נו אים געװענדס מיט ןןנגעברײסער װיליקײט אין די האלב־גע־ עפנסע מײלער. ער האט זיך װידער אנידערגעזענם און גע־ נומען פארטראכט רײבן די פלאטשיקע נאז םיםן פויסס: ני װעס זיך אננעמען דער זןןמען פון זײן שליחות אין די $סענע הערנער פון אט די ארעםע־לײט, װאס װארטן גלײביק אױף דערלײזונג, די ערשסע מענטשן, װאס דער גורל הןןס אים ארײנגעשיקט נו זײ אין שםוב, אין דער סרעםדער מדינהז (הס*ך קיסס) קאאפעראטיװ ,ביכער/ װארשע, נאלעװקי 28 דראמעז פױ דוד פינסקי 1) דור הםלך אץ ז׳ינע װײבער 50 13 זל■ םרים םון מנדלרי נינא מארדינם ליבע א. אנדערע 50 13 זל• 2) דער פרעמדער ) פאםיליע נבי | דער שטוםער משיד ) אײױק שעשםל ן 13.50 3) דער אוצר דער םאנאגראף דער גאש פון רײך-נעװארעגעם װןןל-הענדלער דער דאלאר די שײנע נאנע און אנדערע ביכהענדלער, ביבליאטעהז רזזבאט: אדרעס: ב2 1£1׳״316א ,13\\323?3^\ ,"זסגןסעס. 9*ד נעלם־ 13,196 .0 .8 .ינ קאאפעראטיװ *3יכער״, װארשע ד״ר א. מוקדוני ט ע א ט ע ר 37 ארסיקלען װעגן טעאטער און װעגן די בארימססטע ײדישע אקסיארן. — 300 זײטן נרוים סארםאט — פרײז 15.50 זלאטעס ׳ אדרעם: <2 111^ס1ת1יז ,<*%<2<ץ<^\ ,''׳!•נ1סע8< 1אר נןלם•• 13.196 .0 .א .ק געװארן מיט א שװארנן װאלק: — םײנע זין זענען אויך געװען זעלנער אין דער מלחםה. אך גאטענױ. װידער מלהמהז װאסזשע הײסט, ס׳האט זיך דאך שיין עפעם אױםגעלאזט די מלחםה. גי נײןז װײניק בלוט האט זיך געגאסן, װײ איז םײן לעבן, װײניק איז מען אויסגעריסן געװארן ביז אין בײן ארײן. גײט איר ערשס אויפםנײ מאכן מלחמות, מיט זעלנער, מים שװארנע יארן, טפו אויף זײערע קעפ, װאם ס׳האט זיך מיר געחלומט... די מנחמקע האט גענומען בײטלען חלומות. דאס פנים איז געװארן רויט פון כעס. די גרויע אויגן האבן שארף גע־ פינקלט און ס׳האבן געניטערט אירע נאכהענגנדיקע באקן פון גערעכטן נארן. םענדער, װעלכער איז געשטאנען אין װינקל און מיט גרױם כונד״ גלײך ער װאלט זיך געשאקלט שםונה עשרה, גענײלט נעפליקטע געלד־פאפירלעך, האט געטון אלױף נו און א שלעפ־געטון די מאמען בײם ארבל: — שא... שא... מאמע. שוין, זי האט זיך שײן בעיאכ־ מערט, זי רעדט שוין. טאקע דײן עםק. מאמע, מען פרעגט בײ דיר א דעה. די מנחמקע האט אונטערגעשפארט די הענס אונטער די באקעס, גרײס צו דער מלחמה מיטן זון. — טאקעז נישט מײן עסק. װעמענס דען עסק א שטײגער, האז דעם רוחסז נו װעמענס קאפ גײטס אויס. צו דער מאמעם קאפ. קוים װאם מען דערלעבט זיך, אז מען שלעפט זײ ארוים בײ די אויערן, די שײנע זינדעלעך, מען דערלעבט זײ אויסצו־ כאװען, נעמט מען זײ אװעק אין די מלחמות און מען הרגעט זײ אױס װי די מײז. ןןט זיצט ער, א זעלנער.. װײזט אויס צו זײן א װויל ױנגל, א פארדינער, א פרײלעכער, א לוסטיקער. זעט מען, װער װײסט, צי מארגן װעט ער שוין נישט ליגן ערגעץ א דערהרגעטער אין מיטן פעלד, און די װאראנעס װעלן א־ם אויםפיקן די אויגן. מען זאל אים כאטש ברענגען צו קבר־ישראל... — אמאמע האט אירז זאגט נאר, זעלנערז — יא... כ׳האב א מאמען. — נו, ם׳איז שוין װויל צו איר... גאט זאל אײך העלפן, איר זאלט בשלום אהײם קומען. אײ װײ איז מיר, גײט נאר זעס אונזער מחיתנתטע נעבעך, װי זי װײנס און קלאגט אויף איר זונם ביטערן מזל, ס׳רײסס אזש אוים ס הארץ. איר פיניע נעבעך איז געה־געט געװארן א־ן דער מלחמה. אזא פיניע, אזא ױנג א לעכט פוילט, נעבעך. ערגעץ אין דער ערד. װײ איז דער מאמען אין הארצן.. ס׳א גוסער טעם: הײסע טרערן האבן גענוסען רינען איבער די באקן, און זי האט זיך צעװײנס, אויפן ארט פון דער מחותנתטע דער שלוםיבערעכע. אויפן ארט סון אלע םאמעס. װאס זײערע זין זענען אומגעקומען אין די פארשאלטענע מלחמות. דער פרעמדער זעלנער איז געזעסן אויפן קרומען בענקל, מיט א םינסטערער מינע, םיט אומרו אין די אויגן. און גע־ דרײס מיט אומגעדולדיקער האסטיקײט א ניגארל. זײן קאפ. װאס איז געװען אנגעפילט מיט גליענדיקע רײד, װי א טאפ מיט גליענדיקע קוילן, האט זיך שװער געשאקלט. ער האט אלע מאל א שלעכטן קוק נעטון צו סענדערן מיטן גאלדענעם צײנדל, װעלכער איז געשטאנען בײם םענםטער און מיט לאנגע באגערעװדיקע פינגער געגײלט געלט־פאפירלעך. ס׳איז דעם פרעסדן געװען פריקרע און בושהדיק, װאס דער זינדל איז אזוי חוצפהדיק אפגעפארן די מאמען. כאסש די טענות פון דער ײדענע זענען גערעכטע. זײנע ברײטע ליפן האבן זיך אפערגעגראבן און צעעפנט. ם־האבן געבלינט אונטער זײ װײ־ סע, שסארקע צײן, ברײסע און שארפע, װי בײנענע העקלעך: