Literarishe bleter · 1928-03-09 · 10 (9.3.1928) · p. Seite 196

(201) 10 זא ליסורןריסן נלןנסזר 196 פערזענלעכקײס. אן אײגנארטיקײט אין ריםם אןן א גןןר 83> זונדערע קאנסטרוקגיע סון זאץ־בוי. אין יענער גײט האט ער שוין געהאט ןןפגעדרוקט די כאראקםעריסטישע פאעמען זײנע: ,אין דער פרעםד׳, ,דער גאסן־פױקער׳, ,פאן יאבלאװםקי׳ און ער האט געארבעס אויף זײן גרויסער פןןעמע ,דאס קלײנע מענטשעלע׳. און אט ארום יענער בײט האב איך איבערגעלעבט מיט אים א מאםענט, װןןס איז כדאי איבערצודערבײלן. עס זענען געזעםן א גרופע ײדישע שריפטשטעלער אין ל. שאפיראם רעסטאראן, אויב איך האב קײן םעות נישט, איז דאם געװען א שפעטע װינטער־נאכט סון 1915. די טיר איז שוין געװען צוגעשלאםן םאר ארײנקוםער. ארום דעם גרויסן קוילן־אויװן זענען געזעסן אזעלכע נערן םון דער ײדישער ליטעראטור, װי שלום אש, אברהם רײזען, ל. שאפירא, משה לײב האלפערן און ואני הקטן אויך בתוכם. די גוסע םאדאם שאפירא האט סערװירס טײ און סיר הןזבן זיך צוגעהערס צו א מעשה, װאס אש האט דערצײלט װעגן א פױלישן ײדן. דער רעסטאראן איז געװען שװאך באלויכסן, און די פנימער ה$בן געשײנס רויטלעך אנטקעגן די גליענדיקע קוילן פונם אפענעם אויװן. אש האט געענדיקט און עם האט ןןנגע■ הויבן צו דערצײלן רײזען. דערנןןך הןןט דערצײלם שאפירןן און אויך האלפערן און איך װײם נישט, װי אזוי עם איז גע• שען און איך הןןב אויך אנגעהויבן צו דערצײלן א מעשה װעגן א װןןלינער דןןרפסגײער מיט א פוילישן פריץ. איך הןןב דער• צײלט און מען האט געהערט זײער אויפםערקזאם. װען איך הןןב געענדיקס, הזןט האלפערן פלוצלינג בײז אױסגעשןןסן: — א כאליערע זןןל אײך טרעםן! רײזען הןןט זיך ןןנגענומען סאר מיר, אויםרוסנדיק פיט באגײסטערונג, װי זײן שסײגער איז: — װײנפער, איר האס זײער שײן דערצײלט. — יא, זײער שײן,—הןןס אױך םסכים געװען אש. — אס דןןם הןןט םיך טאקע אויםגערעגט, — הןןט האל• פערן זיך צעקאכט, — א בחוד קאן אזוי סײן דערצײלן װעגן דעם לעבן אין װןןלין און מאכט זיך נאריש מיט עפעם פארעװע לידלעך װעגן ליבע. לײדנשאםט און אנדערע נארישקײטן. האלפערנס רײד האבן א װיג געסון מײן הארץ און אין א קורצער צײט שפעטער, בין איך געקומען צו אים םיט א פעקעלע לידער: ,אויף די װעגן פון אוקראינע׳, װןןס ער האט מיט ליבע ןןפגעדרוקט אינם זאמלבוך ,איםס־בראדװײ׳, װןןס ער און מנחם האבן צוזאמען רעדאקטירט. (ס1ף?יסס) פארלאג ב. קלעצקין, װארשע דניאל ס^זארני משפחד־־ז-כראניל, םעמוארן — ■ר*יז 2 גילדן — ל ײכ ט ע פ ע ר ז ן ירייז 1,70 נילדץ פדרעס•■ *2 ,י*ײ51ז*'*\ .•;<£זזםד8. .12>1ס<5 אכטרנג דראדהאביטש! אלע אויםגאבן סון קןןןןפעראטיװ ,ביכער׳ באקוםט םען אין בוכחאנדלונג םון מ. פינטער• פילסודסקי 16 בײ א נןןענטן טישל איז געזעסן די גאנצע גרופע ,ױנגע׳ און זיך געהיצס. — סלאנים איז א דיכטער, — האט מאני לײב גערעדט מיט א היםטערישן טאן. — אין זײנע לידער איז דא דער װילדער און נישט־געצאםטער דיסם פון דער שטאט. — נו, יןן, — האם זיך אײזלאנד רבניש א װיג געטון,— אבער עס פעלט אין זײ םיטואציע. — סיטואציע, שמיטואציען—הןןש זיך האלפערן צעבײזערט לעבן םיר. א רגע הןןט זיך אויסגעדאכס, אז איך װעל באלד דערזען פאר םיר דעם האלפערנען םון אונזער ערשטער בא• געגעניש, אבער ער הןןט זיך באלד בארויקט און זיך געװענדט צו מיר: — איר הןןט זײ געפרוװם געבן לידער סאר זײערע אױסגאבןז איך האב אים ןןםנהארציק דערצײלט, אז איך האב גע• פרוװט, נאר זײ װילן מיך נישס דרוקן. — בעםער פאר אײך,—האט ער מיר גענומען אויםרעדן דןןם הארץ. און מישנדיק םיטן לעפעלע, הןןט ער גענומען רעדן װעגן די .יונגע׳: — האבן זיך צוזאםענגענומען א גרופע און שרײבן בציבור... אלע צוזאמען זענען זײ אײן נישקשהדיקער דיכסער... װען םען מישט צוזאמען אלע זײערע לידער, װאלט שװער נעװען צו װיםן, װעלכע געהערט צו װעמען... אלע לידער זענען אײן ליד... א װײלע איז ער שטיל געבליבן און דאן באםערקט מיס א לײכםער אױפרעגונג: — םיר אלײן איז שװער םיט זײ. איך האב אים באמערקס, אז װןןם שײך אים אלײן, קאן ער גאנץ גוט אויסקומען אן זײ, ןןבער װאס זןןלן םון די עסלעכע נײע, די ערשט־געקוםענע, די אנסאנגערז — מען נעםט און מען גיט אלײן ארויס א זאמלבוך. איך הןןב אים םןןרגעשלאגן צו װערן אונזער רעדאקטאר, האס ער מיך אנגעקוקט מיס סארסראכסן בליק און געזןןגט, אז״ מען זןןל אים װײזן דעם מאםעריאל. אין א שטיקל צײט שפעטער איז דערשינען אונטער זײן רעדאקציע דאס זאמלביכל .פון מענסש צו מענסש׳, אין װעלכן עס הןןבן ןןנטײל גענוםען א היפשע צןןל נײע נעםען און איך אויך בתוכם. ןןבער אפדרוקנדיק צו עטלעכע לידער סון די נײע, הןןס ער דןןך אונז נישט נעגעבן זײן ןןנערקענונג. איך געדענק, אז גײענדיק פון א ליאמע, װןןם איז גע• געבן געװארן סאקע צוליב דעם זאםלבוך ,פון מענטש צו מענטש׳, הןןט ער זײער אומצופרידן גערעדס: — לידלעך... לידלעך... איר ןןנסאנגער גײט אין די פוס• טריט סון די ,יונגע׳!... פונקט װי זײ, שרײבש איר אויך אלע דןןם זעלבע ליד... א כןןלעריע!... און ןןנשסעלנדיק אויף םיר זײנע אויגן, הןןט ער א ברום געסון: — פניםער דארפן םיר הןןבן און נישט קײן לידלעךז 3. צװישן דער דעםאלסטיקער גרופע ,ױנגע׳ איז םשה לײב האלפערן טאקע געװען אײנער סון די גןןר װינציקע, װעמעם פאעזיע ס האט געהאס א פנים. יעדעם ליד זײנם הןןט געהאט דעם חותם םון האלפערנס