Literarishe bleter · 1928-03-02 · 9 (2.3.1928) · p. Seite 185

185 ליטער*רישע *ל״סער (200) 9 זא און זײ שויגלען זיך $ו אין דעם לײדן אין םילן שונם קינד םון דער אײביקײס — דעם אקטיןןרי ער איז אלע םאל דער זעלביקער םון סןןםאקלעןביז הירש- בײנען. ער איז היפל און ערר אױף רי פליגלען םון וראנלעס. אין ער אױ אש און רײך - אש ואסר — אלײן: א גוף םים באולדיקע נערװן. און גאך םינםטערע יןןרן םין אופבוסרוי, אויף די שװעלן םון דער גוקונםט ,חסט דער שוישוילער וום דיכגזר, וױ ס׳הןןט געריםן גאט אין תוהו ובהו םון ששה יםי בראשױז.•—*ום םענטש: — אינהו און א שעה םון סרײד אױ יענע שעה, בעת *ום שוישו־לער דערגרײכט דער חף פון אלטן אין אײביקן םדריך. עס הערט אויף די ביטערע נויםװענדיקײט צו קעפשן םאר .זיך״י — עס קוםט די שעה בו קאנען זןןגן: — ,איך — דערנאך. זןןג דו דײן װארס, מײםטער און רביו״ געװעזן סןןםאקלעס, געװארן שעקספיר... באפרײ פיך, גואל בדק, םין ,קרעגן׳־ םיט ,פיפקיאסןןרן׳ מיט— י58ס1(זס!חטג 8ח1חזסאז. איך װײס נישס, װען װעלן אײםפראלן די טירן *ום ײדישן היכל. בעת ליטעראטור ױבלט אירע נעחונות איבער בײם און נםװן, דעמןןלט נײלט דער שוישפילער די קנײטשן אויף זײן פנים און די גרויע הןןר אין זײן געגןןלטער בארד. — — דאס זענען שוין זװײ װעלטןי.! לאפיר הײנס זיך װענדן עו דער ערשטער, בו דער ױבל• דיקער... . די .ליסערארישע בלעטער״ הןןנן אין זײערע 200 נוסערן אײנגעזאפט םײכן םון אוגזערע טרערן און שםורעםס םון אונזערע זיםנן, אין גריםאסן האין זיך געשפיגלט די סעג סון אונזער װירקלעכקײט, אין נאוהדיקן פאטאס הןןבן ןןפגעהילכט די ויםע כװנות אויםן עתיד, — א ײשר נוה אײך, ,בלעטער״!! סון זײן װארעםען הארבן װינסשט אײך דער שוישפילער רער ײר זוכה בו זײ *ו דער חנוכת-הנית סון אםתן, םון בעסערן, םון קינססלערישן, םון ,נײעם״ און םון אײביקן ײרישן טעאסערי. און כל זםן ער איז נישסא, זאל אײער זעעער זעבן אונזערע זיםבן, זןןל דער רעדאקסאר שוינען אונזערע שפערבן, און םון אונזער פידקײס זאל שעפן דער לעזער די עעות- םאר דער ליכטיקער עוקונםט, — בעת אין נאלד פון האיביקער ןןנערקענונג װעט װערן אײנ־ געםאסט דער אנדענק װעגן דעם ,הינגעריקן אקטיןןר•־ און דעם .דערשלןןנענעם פןןעט■ — םון די הײנטיקע ײדישע שפחות... צוליב מאנגל אין פלאץ זענען אין הײנסיקן נומער נישס ארײן א רײ זאכן, װאס זע• נען בוגעשיקם און אויסגעזעבס געװןןרן בוליב דעם ױבילײ• נומער: י. מ. נײםאן —פרזןם. ױזעף סטזשיגזןװסקי איבער ײדישע קונסט; זלמן רײזען — א קולםור-פןןזיביע; אסתר שומיאםשער— מײנע טענות זיו די דיכטער. אן ארסיקל פון מלך ראװיסש. מ. שאליט-בער בןרןןכןןװ אלס מיטארבעסער סון לוח קדימה. עױר װארשאװםקי - אין מארםעל, י. יאשונסקי - םארד דער ריםעראס, א. דמשק - מענדעלעם עפאכע; א רײ לידער םון ױנגע דיכטער א.א.װ.— די אלע זאכן װעלן געדרוקט זײן אין די קוםענדיקע נומערן ,ליט. בלעסער*. געשםאלם באשאפן און םוז זײן, װי א םויגל — סרײ און םראנק און שרײדיק. ,טעאטער דןןס איז דער אקסיןןר״ ןןבער .אקסיןןר■ דןןס אױ דער קןןםפליבירםער םענסש! דער םענסש אין פריםיטיװ און סארװיקלטקײס — בו גלײ• נער בײם. דער םענטש אין זײן היםלישקײם.און ערדישקײם, יעי םענטש אין זײן שװײם און תםילה, אין זײן סלוך און געבעט, אץ זײן יאך און דערהויננקײטי און קײן אײן שריט, קײן אײן נאװענונג, קײן אײן קער װעש נישט םאכן דער דאזיקער פענםש אין טעאסער, אוינ ער װעם גישט חאבן פאר זיך — דעם דינסער ,סעאםןר דאם איז אקטיןןר׳ז ,אקסיאר* — דאס איז דער םענשש אין םע- אסעזיגענןייכטער. אײן װןןרט דערבו, ליבע ײדןז ,געבן טעאטער*דיכ ט ע ר *! .גראםען׳, ,פרןןבלעםען*, ססיליסטיק- אױ דא א זעלנםט• שארשטענדלעכקײס, אבער נישט דער עיקר איז עס. דער עיקר אױ דןן: פארםאגן די אפסערגרײסקײט אויסבו• הײבן דעם גאנבן דיכםערישן באנאזש איבערן קאפ און עס א שלײדער םון איבער,? דער ראמפע בו די םיס םון יענעם ם ע נ ט ש ן, װעלכער ,לעבט כל זםן ער שפילט׳. אין ז ײ ע ר בוזאםענבונד אױ די םרײד אין אויםםארש םון טעאטער-םעםט. נישםןן קײן םעאםער אן אקטיןןר, נישטא קײן אקשיארן-לענן ןןן דיכםער. און אבינד, פרײנד םין דעם ליסערארישן ױבל, דערלויבט בװײ פיגוטן םון םולן און גאנבן ערנסט: אין די םינסטערע יןןרן פין פארשקלאפונג הןןט דער עלע- מענט םון טעאסער געמוזםזיך ראנגלעןםיט די קײטןפון .װארט״ אץ ם־אױ געװעז א בײם — קורץ נןןך סטאניםלאװםקיס נאטורא- לױם — בעת בװישן ליםעראטור און םעאסער אױ דורך געלאםן .די שװארבע קאץ״ םון קעגנזײטיקן איםבוסרוי... םיר װילן זיך דןן נישט אדײנלןןזן אץ די סיםע חקירות םץ סינה און פועל• ױבא — מיר װילן 1ן|נן קורץ, אז אבינד סעלם דעם סעא ס ע ר נע ם לע ך דער א ל ס ער בוזאםעבונד בװישן דיכסער און שפילער. דער שוישפילער םיטן אפנענו&ענעם לשון און פאראליזירטן זשעסס... דער שוישפילער סץ דעם .רעזשיםער״ס שיטהאױ םאר• עװונדן, באגרןןבן, םארשןןסן. בינד 'שלעפש פען אים שוין םון די קברים ביריק, און פען װיל אים אײנשפאנען אץ די רײטװאגנם פון דער כיליקער בירגערלעכער עםשעסיק-םרײבערײ: ,איום׳ ארויף, .אױם׳ אראפ, םמסעז םימינו, דזשאדזבאן פשםאלו. און די אױגן םץ א שארבן... און אלײן א םקעלעט םיט א פא־אץ-פיבל. בום סײװל די םלמריםו בו אל־די-רוחות זײ, אין יענער װעלט, װןןס קײקלט זיך בים אפגרונט!! און די פשרודם פון ןןם דעם .טעאסער״ װעלן םליען אהין ב זאםען םיס די .שעסער*. דער אקשיןןר, דער שעםערישער םאיעססאט סון די 4 שעה ניים אויפגעהויבענעם פןןרהאנג אץ שטראלנדיקער ראםפע — ער װאכס אױף דער היםלקדאבערישער הויך שזן ס ד א ב - ל ע ם. אן סראנלעם איז נישסא קײן קונםט־װערקי. און ידןןס פראנלעם איןדערקונםט םון םוישסילער םרןןנס ארײן נדרך־הםבע דער ויכזער. אין די קלאנגען פון זײן הארםע הילכס די רגע. אויף די שפיבן.םץ זײן םעדער *ליבט די בײם.